Cuộc chơi mới: hạ tầng sạc siêu nhanh DC quyết định tốc độ bùng nổ xe điện
Cuộc cạnh tranh giữa Geely và BYD quanh các bộ sạc siêu nhanh DC công suất tới hàng nghìn kW đang biến hạ tầng sạc xe điện thành mặt trận chiến lược mới, nơi thời gian sạc chỉ tính bằng vài phút có thể phá vỡ rào cản tâm lý, tăng tốc độ chấp nhận xe điện và tái định hình cuộc đua quyền lực trong ngành ô tô toàn cầu. Paultan cho biết Geely đã bước vào cuộc đua trạm sạc siêu nhanh và muốn sớm tiến ra các thị trường quốc tế, trong khi BYD đã chứng minh tốc độ triển khai hạ tầng với mốc 10.000 trạm Flash Charging trên toàn quốc chỉ trong chưa đầy nửa năm. Khi thời gian sạc tiếp cận “trải nghiệm đổ xăng”, câu hỏi không còn là xe điện có tốt không, mà là hãng nào sở hữu mạng sạc nhanh hơn, rộng hơn, thông minh hơn.
Geely tung sạc nhanh 1.800kW: đòn phản công nhắm thẳng Flash Charging BYD
Điểm gây chú ý nhất từ phía Geely là tham vọng phát triển bộ sạc siêu nhanh DC với công suất định mức lên tới 1.800kW tại Trung Quốc, cao hơn cả mức 1.500kW mỗi cổng của hạ tầng Flash Charging BYD. Về mặt thông điệp, đây rõ ràng là một cú “nhắm thẳng đối thủ”: Geely không chỉ muốn bắt kịp mà còn vượt lên về tốc độ nạp năng lượng. Trao đổi tại lễ ra mắt mẫu EX2 ở Anh, Giám đốc điều hành Geely tại Anh khẳng định Vương quốc Anh nằm trong nhóm thị trường ưu tiên để tiếp nhận công nghệ trạm sạc siêu nhanh nhờ vị thế trọng điểm. Điều đó cho thấy Geely không xem đây là giải pháp nội địa, mà là vũ khí cạnh tranh toàn cầu. Và họ tỏ ra tự tin khi công bố mẫu sedan Lynk & Co 10 dùng kiến trúc 900 volt có thể sạc từ 10% lên 80% chỉ trong 5 phút 32 giây, được quảng bá là nhanh hơn BYD.
BYD với Flash Charging: chuẩn mực hạ tầng sạc xe điện kiểu "lấp trạm thay trụ xăng"
Trong khi Geely đang lên kế hoạch, BYD đã làm điều mà phần lớn hãng xe điện khác mới dừng ở slide trình chiếu: dựng nên một mạng lưới hạ tầng sạc xe điện siêu nhanh phủ kín thị trường nội địa. Theo công bố, hãng đã vượt mốc 10.000 trạm sạc siêu nhanh Flash Charging trên toàn quốc chỉ trong chưa đầy nửa năm kể từ khi khởi động chiến lược vào tháng 3. Nhiều người gọi đây là “chuẩn mực mới của ngành”, bởi khả năng triển khai ở tốc độ trung bình khoảng 80 trạm mới mỗi ngày để chinh phục mục tiêu 20.000 trạm trước ngày 31/12 là con số mà các đối thủ khó lòng theo kịp. Quan trọng hơn, Flash Charging BYD không chỉ mạnh về số lượng. Cơ sở hạ tầng này sở hữu công suất tối đa tới 1.500kW cho mỗi cổng sạc và cho phép xe nạp dung lượng pin từ 10% lên 70% trong 5 phút, đạt 97% sau 9 phút. Đây là câu nói đáng trích dẫn: “Hệ thống sạc Flash Charging của BYD cho phép từ 10% lên 70% pin trong 5 phút với công suất tối đa 1.500kW mỗi cổng”.
Chiến lược của BYD cũng mang tính "đổi hạ tầng" hơn là "xây lại từ đầu": hãng bắt tay với tập đoàn vận hành hơn 30.000 cây xăng để tích hợp trạm sạc siêu nhanh ngay trong các điểm cung cấp nhiên liệu hiện hữu. Những trạm như Hồng Kiều ở Thượng Hải đã thay thế trụ bơm xăng truyền thống bằng hệ thống sạc làm mát bằng chất lỏng, hỗ trợ đầu ra tối đa 1.500kW. Về kỹ thuật, trụ sạc dùng dây làm mát bằng chất lỏng treo trên thanh trượt chữ T với súng sạc chỉ khoảng 2kg, kết hợp bộ lưu trữ năng lượng bằng pin tại chỗ để cân bằng công suất điện tức thời, hỗ trợ sạc kép DC theo chuẩn GB/T. Đây không còn là “thử nghiệm”, mà là nền tảng công nghiệp sẵn sàng xuất khẩu.
BESS, pin thể rắn và kiến trúc 900–1.000V: nơi công nghệ trở thành lợi thế cạnh tranh thật sự
Điểm chung thú vị giữa Geely và BYD là cả hai đều hiểu rằng muốn sạc nhanh 1.800kW hay 1.500kW mà không làm quá tải lưới điện, hạ tầng cần thông minh hơn là chỉ tăng amp. Các bộ sạc 1.800kW của Geely sẽ dùng hệ thống lưu trữ năng lượng pin (BESS) tương tự Flash Charging BYD để đạt tốc độ cao mà vẫn giảm áp lực cho lưới điện địa phương. Đây là sự thừa nhận rằng mô hình sạc siêu nhanh DC phải dựa vào “pin tại chỗ” chứ không thể dựa hoàn toàn vào đường dây truyền thống. Về phía xe, Geely đang phát triển kiến trúc điện 1.000 volt và đã có các dòng Zeekr hỗ trợ sạc siêu tốc 900 volt lưu thông trên đường. Hãng còn cho rằng tiềm năng đầy đủ của các trạm 1.800kW sẽ được mở khóa khi pin thể rắn xuất hiện tại Trung Quốc “chỉ trong vài tháng nữa”, với dự định thử nghiệm loại pin mật độ năng lượng 500 Wh/kg, tầm hoạt động vượt 1.000km. BYD đáp lại bằng thế hệ pin Blade LFP thứ hai, cho phép sạc từ 20% lên 97% trong khoảng 12 phút tại điều kiện -30°C, chỉ lâu hơn 3 phút so với điều kiện tiêu chuẩn. Khi công nghệ tiến gần đến mức độ này, tranh luận về “xe điện bất tiện” bắt đầu mất sức nặng.
Tác động đến người dùng và triển vọng toàn cầu: hạ tầng sạc nhanh trở thành "vũ khí xuất khẩu"
Từ góc nhìn người dùng, cuộc đua cạnh tranh sạc điện giữa Geely và BYD có một tác động rất rõ: thời gian chờ gần như biến mất khỏi bài toán sở hữu xe điện. Khi một chiếc Lynk & Co 10 có thể đi từ 10% lên 80% pin trong 5 phút 32 giây, còn Flash Charging cho phép lên 70% trong 5 phút, thì trải nghiệm sạc không còn là rào cản mà trở thành lợi thế so với việc dừng lại lâu ở cây xăng trên hành trình dài. Geely cũng đặt mục tiêu thực tế hơn ở Anh bằng cách ưu tiên phổ biến bộ sạc treo tường tại nhà để tăng khả năng tiếp cận sạc cho càng nhiều người càng tốt, trước khi mang các bộ sạc công suất cực cao vào thị trường này. Đó là chiến lược kết hợp “sạc tại nhà” và “sạc siêu nhanh” thay vì chỉ tập trung vào một hình thức.
Ở cấp độ toàn cầu, điểm quan trọng là cả hai hãng đều coi hạ tầng sạc nhanh như một sản phẩm để xuất khẩu, không chỉ là dịch vụ nội địa. Geely được ghi nhận là đang tham gia cuộc đua trạm sạc siêu nhanh và có khả năng sớm tiến ra các thị trường toàn cầu. BYD tuyên bố kế hoạch triển khai 6.000 trạm Flash Charging ngoài Trung Quốc, trong đó riêng châu Âu sẽ có 3.000 trạm. Khi một hãng xe mang theo “mạng lưới sạc” đi cùng sản phẩm, họ không chỉ bán xe, mà bán cả hệ sinh thái năng lượng. Kết luận nên rút ra: ai kiểm soát hạ tầng sạc siêu nhanh DC sẽ kiểm soát nhịp độ chuyển dịch sang xe điện. Cuộc chiến Geely – BYD vì thế là tín hiệu cho một xu hướng rộng hơn: hạ tầng sạc trở thành yếu tố cạnh tranh chính giữa các hãng xe điện toàn cầu. Người dùng được hưởng lợi từ thời gian sạc rút ngắn và mạng trạm dày đặc, còn các hãng buộc phải nghĩ về xe điện không chỉ như sản phẩm, mà như một phần của mạng lưới năng lượng thông minh xuyên biên giới.
