Ngồi lâu là “chất độc” mới của sức khỏe văn phòng
Ngồi lâu là tình trạng cơ thể ở tư thế tĩnh tại trên ghế trong nhiều giờ liên tục mỗi ngày, khiến cơ bắp gần như không hoạt động, tuần hoàn máu bị chậm lại và từ đó làm tăng nguy cơ suy giãn tĩnh mạch, bệnh tim mạch, ung thư và nhiều bệnh mạn tính khác ở người làm việc văn phòng. Nghe có vẻ phóng đại, nhưng dữ liệu đã quá rõ: ngồi lâu bệnh không còn là khẩu hiệu tuyên truyền, mà là một nguy cơ sức khỏe thực sự. Tại một bệnh viện y học cổ truyền lớn, một bác sĩ cho biết trong một buổi sáng ông khám 30–40 bệnh nhân thì đã có hơn 10 người có biểu hiện suy giãn tĩnh mạch chi dưới. Nếu bạn nghĩ mình còn trẻ, vẫn khỏe và chưa cần quan tâm, thì chính sự chủ quan ấy mới là phần nguy hiểm nhất.
Suy giãn tĩnh mạch: Cái giá phải trả cho thói quen ngồi 7–8 giờ
Suy giãn tĩnh mạch chi dưới là kết quả trực tiếp của việc để đôi chân bất động quá lâu. Máu tĩnh mạch từ chân muốn trở về tim cần sự hỗ trợ của các cơ, đặc biệt là cơ bắp chân; khi bạn ngồi cả ngày, “bơm cơ” này bị tắt ngúm, máu ứ lại, thành tĩnh mạch giãn dần, van tĩnh mạch suy yếu và triệu chứng xuất hiện. Đó là cảm giác nặng chân, tê mỏi, căng tức rõ hơn vào cuối ngày, rồi các đường tĩnh mạch bắt đầu nổi gồ dưới da. Đáng lo hơn, các bác sĩ ghi nhận số bệnh nhân suy giãn tĩnh mạch ngày càng tăng, đặc biệt ở phụ nữ tuổi 40–49 và sau mãn kinh. Nguyên nhân không có gì bí ẩn: lối sống ít vận động, ngồi văn phòng liên tục 7–8 giờ mỗi ngày khiến cơ chân gần như “thất nghiệp” hoàn toàn.
Điều trị bằng xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu, vật lý trị liệu có thể giúp giảm triệu chứng, cải thiện tuần hoàn nhưng chính bác sĩ điều trị cũng phải nhấn mạnh: các phương pháp này không loại bỏ được nguyên nhân sâu xa của suy giãn tĩnh mạch nếu người bệnh vẫn giữ thói quen ngồi lâu, ít vận động. Nói thẳng: thuốc và máy móc không thể cứu nổi đôi chân nếu bạn không chịu đứng lên.
Ngồi nhiều còn “nuôi dưỡng” ung thư và bệnh mạn tính
Ở góc nhìn rộng hơn, ngồi lâu không chỉ dừng lại ở suy giãn tĩnh mạch. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí BMC Medicine cho thấy chỉ cần vận động thêm vài phút mỗi ngày đã có thể giảm nguy cơ mắc tới 13 loại ung thư. Ngược lại, thời gian ngồi mỗi ngày càng lâu, nguy cơ ung thư càng cao; những người thay thế 30 phút vận động bằng 30 phút ngồi mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư tăng 8%. Đây là con số đủ để bất kỳ ai đang làm việc văn phòng phải giật mình. Vận động ở bất kỳ cường độ nào cũng tốt hơn là ngồi yên, nhưng đưa thêm các khoảng vận động cường độ cao vào ngày làm việc lại mang lại hiệu quả rõ rệt nhất trong giảm nguy cơ ung thư. Nói cách khác, mỗi lần bạn chọn ngồi lì thay vì đứng dậy, bạn đang cộng thêm vài phần trăm rủi ro cho tương lai sức khỏe của chính mình.
Thay đổi 3 phút mỗi giờ: Chiến lược nhỏ, lợi ích lớn
Tin tốt là để phòng ngừa bệnh mạn tính không nhất thiết phải đến phòng gym hay tham gia các chương trình luyện tập cầu kỳ. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng bạn chỉ cần ưu tiên vận động nhiều hơn trong sinh hoạt hằng ngày thay vì ngồi yên quá lâu. Một gợi ý thực tế: cứ sau 40–60 phút ngồi hoặc đứng một chỗ, hãy chủ động đổi tư thế, đứng lên đi lại trong phòng, đi lấy nước, đi vệ sinh, hoặc tập vài động tác nhón gót, co duỗi cổ chân khoảng 15–20 lần để kích hoạt cơ bắp chân và “bơm” máu về tim. Về phía phòng ngừa ung thư, nghiên cứu cho thấy chỉ khoảng 3 phút hoạt động thể chất cường độ cao mỗi ngày như chạy nhanh lên cầu thang cũng giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc nhiều loại ung thư. Nếu một lần đi cầu thang nhanh có thể đổi lại vài phần trăm rủi ro ung thư, sẽ rất khó để tìm lý do tiếp tục chọn thang máy.
Kế hoạch bảo vệ đôi chân và tim mạch cho dân văn phòng
Để sức khỏe văn phòng không còn đồng nghĩa với bệnh văn phòng, cần một kế hoạch chủ động chứ không phải chờ đến lúc chân nặng, tĩnh mạch nổi mới đi khám. Với người đã có suy giãn tĩnh mạch, đây là bệnh lý mạn tính, đòi hỏi quản lý lâu dài, không thể “chữa khỏi rồi thôi”. Bên cạnh vận động định kỳ, hãy tập thói quen kê cao chân khi nằm nghỉ, đặt chân cao hơn tim khoảng 15–20 cm để hỗ trợ máu trở về tim. Ưu tiên các môn như đi bộ, đạp xe, bơi lội; ăn nhiều chất xơ để tránh táo bón, bổ sung vitamin C và flavonoid từ cam, quýt, súp lơ… để bảo vệ thành mạch. Quan trọng hơn hết: coi việc đứng dậy, đi lại, lên cầu thang, vận động ngắn trong ngày là một phần công việc, không phải “việc phụ”. Sự tiện nghi của chiếc ghế xoay chỉ đáng giá khi bạn biết bước ra khỏi nó đủ thường xuyên.
