Biện pháp hỗ trợ, không phải lời giải toàn diện
Giảm giá điện và điều chỉnh thuế xăng dầu là các biện pháp tài khóa, điều hành giá nhằm hạ chi phí năng lượng cho người dân và doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ kiềm chế lạm phát nhưng không thể tự mình bảo đảm mục tiêu CPI cả năm. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%; cùng thời điểm, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng được đưa về 0% đến hết ngày 31/3/2027. Hai nguồn cùng ghi nhận các thay đổi này, trong đó giá xăng giảm gần 2.000 đồng/lít theo thông tin tại họp báo Chính phủ. Đây là động thái đáng kể khi CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57%, đã vượt mục tiêu 4,5% đặt ra cho cả năm. Tuy nhiên, mức giảm giá năng lượng chỉ tạo thêm dư địa điều hành; để kéo mặt bằng giá xuống bền vững, nhà chức trách còn phải kiểm soát nguồn cung và những chi phí khác.
Tác động lan tỏa có thật, nhưng phần giảm CPI còn khiêm tốn
Điện và xăng dầu không chỉ đi vào hóa đơn sinh hoạt hay giá tại trạm nhiên liệu; chúng còn ảnh hưởng đến sản xuất, vận tải và phân phối. Theo ước tính của cơ quan thống kê được Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi dẫn lại, hai biện pháp có thể khiến CPI tháng 11 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với tháng 10, nhưng chỉ kéo CPI bình quân năm giảm khoảng 0,08 điểm phần trăm. Chênh lệch này là lý do không nên kỳ vọng một đợt giảm giá năng lượng sẽ đảo ngược toàn bộ xu hướng lạm phát. Giá điện thấp hơn có thể giúp giảm chi phí sản xuất; mức giảm giá thành ước tính là 0,12% ở ngành thép, 0,3% ở xi măng và 0,2% ở dệt may. Xăng dầu rẻ hơn cũng giảm áp lực logistics, song doanh nghiệp phải chuyển phần tiết kiệm đó thành giá bán thấp hơn thì người tiêu dùng mới hưởng lợi đầy đủ.
Người dân được giảm gánh nặng, ngân sách chịu phần đánh đổi
Với hộ gia đình, giảm giá điện giúp tiết kiệm một phần chi tiêu; người nghèo và các hộ chính sách tiếp tục được duy trì hỗ trợ tiền điện. Giá nhiên liệu thấp hơn cũng có thể giảm chi phí đi lại, vận chuyển và những mặt hàng phụ thuộc vào giao thông. Nhưng hiệu quả này không tự động xuất hiện đồng đều: nếu giá hàng hóa, dịch vụ khác tiếp tục tăng hoặc doanh nghiệp không điều chỉnh giá bán theo chi phí đầu vào, lợi ích đến tay người mua sẽ bị thu hẹp. Chính sách thuế cũng có cái giá ngân sách: việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% dự kiến làm giảm thu ngân sách gần 7.000 tỷ đồng. Vì vậy, đây là lựa chọn có chủ đích để chia sẻ áp lực trước mắt với nền kinh tế, chứ không phải nguồn lực miễn phí hay giải pháp có thể kéo dài mà không cần cân nhắc.
Hai tháng cuối năm cần nhiều hơn một đợt giảm giá
Thách thức lớn nhất là CPI bình quân đã vượt ngưỡng mục tiêu trong khi nhu cầu tiêu dùng thường tăng vào cuối năm. Biến động giá năng lượng quốc tế, tỷ giá, giải ngân đầu tư và tăng trưởng tín dụng cũng có thể tạo thêm sức ép lên giá cả. Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu đưa CPI bình quân cả năm về khoảng 4,5%, nhưng kết quả phụ thuộc vào việc giữ ổn định nguồn cung và kiểm soát giá các mặt hàng thiết yếu, không chỉ điện, xăng. Các cơ quan cần chuẩn bị hàng hóa cho dịp cuối năm và Tết, kết nối cung cầu để hạn chế thiếu hụt cục bộ, đồng thời kiểm tra kê khai, niêm yết giá và xử lý đầu cơ, găm hàng. Giảm giá điện và thuế xăng dầu là bước hỗ trợ đúng lúc, nhưng chỉ phát huy hết tác dụng khi đi cùng quản lý thị trường chặt chẽ và nguồn cung thông suốt. Đó mới là con đường thực tế để kiềm chế lạm phát.
