Giáo dục mở là hệ thống học tập kết nối suốt đời
Giáo dục mở là hệ thống kết nối và liên thông, giúp mọi người tiếp cận việc học ở nhiều trình độ, hình thức và giai đoạn khác nhau trong suốt cuộc đời. Đó là đích đến rộng hơn nhiều so với việc đưa bài giảng lên mạng hay tăng số khóa đào tạo trực tuyến: người học cần có cơ hội học thường xuyên, được đào tạo lại và cập nhật kỹ năng khi công việc đổi thay. Sáng 30/10, Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức hội thảo khoa học quốc gia về phát triển hệ thống giáo dục mở trong kỷ nguyên số, tập trung vào chính sách và quản trị. Sự kiện quy tụ gần 200 nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và đại diện hơn 70 cơ sở giáo dục đại học, nghề nghiệp, thường xuyên. Quy mô tham dự cho thấy đây không phải câu chuyện riêng của các trường dạy từ xa: giáo dục mở đòi hỏi cả hệ thống cùng tháo gỡ rào cản.
Công nghệ không thể thay thế chính sách và quản trị
AI, dữ liệu lớn và nền tảng học tập trực tuyến đang làm đổi thay cách dạy, học và cung cấp dịch vụ giáo dục. Nhưng chuyển nguyên phương thức đào tạo truyền thống lên môi trường số không đủ để tạo nên giáo dục số có khả năng phục vụ người học lâu dài. Theo Hiệu trưởng Nguyễn Thị Nhung, cần xác định rõ những vấn đề chính sách phải giải quyết, từ liên thông giữa trình độ và phương thức đào tạo đến công nhận kết quả học tập. Đây là bài toán quản trị giáo dục, không chỉ là lựa chọn công nghệ: ai phối hợp, học liệu được chia sẻ ra sao, và kết quả học tập có được chấp nhận giữa các cơ sở hay không. Nếu những câu hỏi ấy chưa có lời giải, đào tạo trực tuyến có thể mở rộng lối vào nhưng vẫn để người học mắc kẹt giữa các chặng học tập.
Chính sách phải tháo gỡ rào cản thực tế
Chính sách tốt không nằm ở số lượng văn bản mà ở khả năng giúp các cơ sở giáo dục phối hợp, đổi mới và bảo đảm chất lượng. Tại hội thảo, Phó Cục trưởng Vũ Thị Tú Anh nhấn mạnh quy định cần đồng bộ, khả thi, phản ánh nhu cầu và điều kiện thực tế, đồng thời tạo không gian để cơ sở giáo dục chủ động sáng kiến. Cần rà soát những điểm nghẽn trong chia sẻ tài nguyên, công nhận kết quả, trách nhiệm giải trình và bảo vệ quyền lợi người học. Mở rộng cơ hội mà thiếu hỗ trợ học tập, theo dõi tiến độ và đánh giá minh bạch sẽ khiến tính linh hoạt chỉ tồn tại trên danh nghĩa. Vì vậy, chính sách cần gắn với nguồn lực, hạ tầng số và năng lực quản trị tại từng cơ sở, thay vì đặt mục tiêu chung mà không tính đến điều kiện triển khai.
Từ cơ hội tiếp cận đến lộ trình học tập thực chất
Với người học, giá trị của hệ thống mở nằm ở việc có thể kết hợp học tập với công việc và tiếp tục nâng cao năng lực theo nhu cầu cá nhân. Để biến khả năng đó thành kết quả, các ý kiến tại hội thảo nhấn mạnh cần chuyển từ đào tạo riêng lẻ tại từng cơ sở sang mô hình kết nối, liên thông; nền tảng số phải hỗ trợ toàn bộ hành trình, từ tiếp cận, theo dõi đến tích lũy và công nhận kết quả. Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam Nguyễn Hồng Sơn cũng nêu sự cần thiết sớm xây dựng, ban hành Luật Học tập suốt đời nhằm tạo hành lang pháp lý cho giáo dục mở và xã hội học tập. Kết luận cần rõ ràng: công nghệ có thể mở cánh cửa, nhưng chính sách đồng bộ và quản trị có trách nhiệm mới giúp người học đi hết con đường.
