Tre tầm vông nội thất: Từ biểu tượng làng quê thành ngôn ngữ thiết kế mới
Tre tầm vông nội thất là xu hướng sử dụng thân tre tầm vông đã được xử lý, gia công để làm bàn ghế, giường, khung nhà và vật dụng trang trí trong thiết kế nhà hiện đại, tạo nên không gian xanh tự nhiên vừa gần gũi với làng quê Việt vừa phù hợp lối sống đô thị của các gia đình trẻ.
Điểm mấu chốt của trào lưu này là sự dịch chuyển trong tư duy: thay vì coi tre chỉ là vật liệu rẻ, dùng cho đồ thủ công, nhiều kiến trúc sư và chủ nhà trẻ xem tre là một ngôn ngữ thẩm mỹ riêng. Tre từ lâu đã gắn liền với đời sống và văn hóa Việt Nam, nhưng tre tầm vông nay được nhìn nhận dưới góc độ nội thất: thân thẳng, chắc, cấu trúc tự nhiên giúp dễ tạo hình, đáp ứng tốt yêu cầu công năng lẫn thẩm mỹ không gian nghỉ dưỡng và nhà ở. Khi được lựa chọn, xử lý, gia công bài bản, tre vẫn giữ vẻ mộc mạc mà vẫn phù hợp tinh thần thiết kế nhà hiện đại.
Vì sao tre hợp với tư duy thiết kế của gia đình trẻ?
Nếu gỗ mang lại cảm giác chắc chắn và sang trọng, tre tầm vông lại thuyết phục người trẻ bằng sự nhẹ nhàng, tự nhiên và gần gũi. Trong bối cảnh nhiều gia đình muốn rời xa cảm giác “bê tông lạnh”, tre giúp căn hộ nhỏ hay nhà phố trở nên ấm hơn mà không nặng nề. Nội thất từ vật liệu nội thất eco-friendly này, khi được xử lý tốt, tạo nên bề mặt mộc, gam màu ấm và những đường cong mềm, khác hẳn những mảng gỗ công nghiệp phẳng, thô cứng.
Thay vì cố bắt chước các mẫu gỗ cổ điển, tre bước vào nhà như một tuyên ngôn phong cách: tối giản, bản địa, nhưng không quê mùa. Tre có thể trở thành một phần của ngôn ngữ thiết kế, nơi các đường nét tự nhiên kết hợp với tư duy tạo hình hiện đại, rất ăn ý với sở thích mix vật liệu, thích ánh sáng tự nhiên và ưu tiên không gian xanh tự nhiên của thế hệ chủ nhà mới. Điều quan trọng không phải là tre có thay thế gỗ hay không, mà là tre mang đến trải nghiệm sống khác, mềm mại và có chất riêng.
Từ ống hút tre đến nhà tre nghỉ dưỡng: câu chuyện của HTX VNS Phú Thọ
Xu hướng tre tầm vông nội thất không chỉ xuất phát từ các studio thiết kế mà còn từ chính các làng nghề, hợp tác xã địa phương. Tại xã Đồng Lương, HTX Tre, trúc VNS Phú Thọ sử dụng thân tre, trúc, nứa, lá cọ, lá guộc để làm nên các công trình nhà tre, mái lá phục vụ du lịch, nghỉ dưỡng và không gian hiện đại. Hành trình này bắt đầu bằng những sản phẩm nhỏ khi năm 2018, anh Nguyễn Đức Vương tìm hướng sản xuất sản phẩm từ tre, trúc, tự nguồn nguyên liệu, vay vốn đầu tư máy móc, mở xưởng.
Từ ống hút, cốc, đĩa, bát bằng tre, anh chuyển sang đặt câu hỏi: “Tại sao không đưa tre vào những công trình lớn hơn?” Kết quả là đến năm 2021, HTX Tre, trúc VNS Phú Thọ được thành lập với 7 thành viên, mở rộng sang tư vấn, thiết kế, thi công và cung cấp nguyên vật liệu cho nhà tre, mái lá, lầu trà. Những căn nhà tre, mái lá ngày càng được lựa chọn tại homestay, khu nghỉ dưỡng, khu du lịch, nhà hàng, lầu trà và các điểm sinh hoạt cộng đồng, cho thấy tre đang dần trở thành lựa chọn gắn với trải nghiệm và bản sắc, chứ không chỉ là đồ gia dụng giá rẻ.
Mặt trái của vật liệu “xanh”: tre không dễ chiều như thép và bê tông
Sự bùng nổ của vật liệu nội thất eco-friendly không có nghĩa tre là giải pháp đơn giản. Ngược lại, để có một công trình đẹp là cả quá trình lựa chọn và xử lý vật liệu đầy công phu. Khác với sắt, thép hay vật liệu công nghiệp có kích thước tương đối đồng nhất, mỗi cây tre, trúc có đường kính, chiều dài, độ cong và đặc tính khác nhau, nên người thợ phải lựa chọn cây phù hợp với từng vị trí: cột, kèo, xà, giằng đều phải tính toán kỹ.
Độ cong tự nhiên của thân tre đôi khi trở thành một phần đường nét kiến trúc, nhưng nếu tay nghề không đủ, nó sẽ biến thành sai số khó sửa. Hệ khung tre đòi hỏi liên kết chắc, chịu được tải mái và thời tiết; mái lá phải đủ dày, đều, có độ cong hợp lý để thoát nước và chống chịu mưa nắng. Nếu thi công không tốt, mái có thể bị xô lệch, làm giảm khả năng che chắn và độ bền công trình. Nói cách khác, tre mở ra con đường thiết kế nhà hiện đại gần gũi thiên nhiên, nhưng chỉ phù hợp khi chủ nhà chấp nhận đầu tư thời gian và tìm đội ngũ thi công có kinh nghiệm.
Không gian xanh tự nhiên, bản sắc Việt và tương lai thiết kế nhà hiện đại
Khi ngành nghỉ dưỡng và nhà ở ngày càng đề cao sự gần gũi với thiên nhiên và nét đẹp bản địa, nội thất tre có nhiều cơ hội được ứng dụng rộng rãi hơn. Từ resort, villa, homestay cho tới nhà phố, tre giúp tạo ra không gian nhẹ nhàng, thoáng đãng, kết nối con người với thiên nhiên – yếu tố ngày càng được coi trọng trong thiết kế không gian sống và nghỉ dưỡng. Tre, nứa, guộc từng hiện diện trong hàng rào, mái nhà và vật dụng quen thuộc; nay tre vẫn còn đó, nhưng không gian nó hiện diện đã thay đổi.
Home Egreen khởi hành từ việc nhìn lại giá trị cây tre tầm vông và khả năng đưa vật liệu quen thuộc này vào đời sống hiện đại, xem tre như nền tảng cho sản phẩm nội thất trong resort, villa, homestay và khu nghỉ dưỡng. Song song, các HTX như VNS Phú Thọ đưa tre, trúc, lá cọ, lá guộc vào kiến trúc nhà tre, mái lá bản sắc. Sự gặp nhau giữa doanh nghiệp thiết kế và làng nghề tạo nên một xu hướng rõ ràng: người Việt muốn không gian sống gần gũi với thiên nhiên mà vẫn hiện đại, mang bản sắc nhưng không hoài cổ. Nếu có một kết luận cho xu hướng này, thì đó là: tre không còn đứng ngoài cửa nhà Việt, tre đang bước lên phòng khách, phòng ngủ và trở thành lời tuyên bố về lối sống xanh có ý thức.
