Khi âm nhạc và lời kể trở thành ngôn ngữ của tình phụ tử
Âm nhạc gia đình và những câu chuyện gia đình xúc động trong các chương trình, cuộc thi về cha và con gái cho thấy nghệ thuật không chỉ để giải trí mà còn là chiếc cầu kết nối cảm xúc giữa các thế hệ, giúp người cha và con gái thấu hiểu nhau hơn, chữa lành khoảng cách và khơi lại những ký ức tưởng như đã bị cuộc sống hối hả cuốn đi. Điểm đáng nói là các chương trình này không né tránh những lát cắt đời sống gai góc mà dùng âm nhạc và tự sự để đi thẳng vào những nỗi lo, mất mát, sự xa cách trong gia đình. Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4, chủ đề “Hai thế hệ một tình yêu”, được tổ chức chiều 29/9 tại Trường Đại học Hà Nội, là một ví dụ rõ ràng cho cách nghệ thuật được dùng để tôn vinh và đối thoại về tình phụ tử giữa cha và con gái. Theo nhà thơ Hồng Thanh Quang, sau bốn năm làm Trưởng Ban giám khảo và đọc hàng nghìn bài dự thi, “giá trị lớn nhất của cuộc thi là giúp cha và con gái thấu hiểu nhau hơn”.
Tiếng hát Lương Nguyệt Anh: âm nhạc gia đình như lời vỗ về của người mẹ, người lính
Việc Thiếu tá, ca sĩ Lương Nguyệt Anh góp tiếng hát trong Lễ tổng kết cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4 không phải là chi tiết phụ, mà là điểm nhấn mang tính biểu tượng. Cô bước lên sân khấu với tư cách một giảng viên nghệ thuật quân đội, một người lính và một người mẹ, nghĩa là mang theo toàn bộ trải nghiệm về kỷ luật, bao dung và trái tim gia đình. Chính vì vậy, những giai điệu mà Lương Nguyệt Anh chọn cho lễ tổng kết không phải để phô diễn giọng hát, mà “nhẹ nhàng, tha thiết như tiếng lòng tự sự”, hướng tới việc chạm vào những góc khuất về tình phụ tử, tình mẫu tử trong tâm hồn người nghe. Trong không gian nơi âm nhạc và văn chương hòa quyện, tiếng hát ấy khiến người dự khán buộc phải sống chậm lại, đối diện với ký ức về cha, về con, về mái nhà đã lâu không được ghé về bằng cả trái tim. Lễ tổng kết vì thế trở thành hơn một buổi trao giải: đó là khoảnh khắc âm nhạc gia đình được cất lên để vỗ về ơn sinh thành, nuôi dưỡng giá trị đạo đức truyền thống và siết chặt sợi dây cảm xúc giữa các thành viên trong gia đình hiện đại.
Những câu chuyện khiến người đọc phải chậm lại: góc nhìn của nhà thơ Hồng Thanh Quang
Từ vị trí Trưởng Ban giám khảo trong bốn mùa cuộc thi viết “Cha và con gái”, nhà thơ Hồng Thanh Quang không quan tâm nhiều đến hào quang giải thưởng, mà tập trung vào thứ ông gọi là “vàng ròng của đời sống”: những chi tiết vụng về, chân chất, không trau chuốt nhưng chạm sâu vào trái tim. Hàng nghìn bài viết gửi về từ khắp miền Bắc, miền Nam, Tây Nam Bộ, vùng cao và cả những người Việt xa quê cho thấy đời sống tình phụ tử phức tạp hơn mọi khuôn mẫu. Có những câu chuyện riêng tư đến mức Ban giám khảo phải đọc chậm lại, dừng lâu hơn trước những cảnh đời đầy xa cách, mất mát, nhu cầu được tha thứ và thấu hiểu. Điều ông lo lắng là khi kỹ thuật viết ngày càng tinh luyện, câu chuyện có nguy cơ biến những chi tiết đau đáu ấy thành “vật trang sức”. Bởi đôi khi, một câu nói vụng về của người cha, hay một ký ức thô ráp của người con gái, lại gây xúc động mạnh hơn mọi cấu trúc văn chương mượt mà. Trong quá trình viết về cha và con, theo ông, người viết cũng đang “tự xưng tội với chính bản thân mình”: không để phán xét, mà để hiểu, để thông cảm và để yêu thương nhiều hơn.
Nước mắt trên trường quay ‘Mái ấm gia đình Việt’: âm nhạc và truyền hình chạm tới tuổi thơ nhọc nhằn
Nếu cuộc thi viết “Cha và con gái” dùng ngôn từ để kết nối cảm xúc, thì chương trình truyền hình “Mái ấm gia đình Việt” lại cho thấy sức mạnh của hình ảnh, âm thanh trong việc phơi bày những câu chuyện gia đình đầy nhọc nhằn và đánh động lòng trắc ẩn. Trong tập 205 do MC Thanh Thảo dẫn dắt, Hoa hậu Lê Hoàng Phương trở về Khánh Hòa – nơi nuôi dưỡng cô trưởng thành – với mong muốn dùng phần thưởng chương trình để hỗ trợ các em nhỏ hoàn cảnh khó khăn. Trên trường quay, câu chuyện hai anh em người Raglai, Cao Anh Kiệt và Cao Anh Thư vừa học vừa làm để chăm mẹ ung thư khiến cả Lê Hoàng Phương lẫn Thanh Thảo bật khóc. Kiệt, 17 tuổi, vừa học vừa làm phục vụ, rửa chén đến 22h mỗi ngày, thu nhập khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng để lo sinh hoạt gia đình, trong khi mẹ em phải dừng điều trị vì không kham nổi chi phí. Những đêm nghe mẹ đau đớn, cô bé Anh Thư lặng lẽ khóc, nhận chăm trẻ vào cuối tuần để góp thêm chút tiền; ước mơ của em chỉ là một mái nhà ấm áp. Khoảnh khắc Lê Hoàng Phương chạy đến ôm hai em, liên tục lau nước mắt; Thanh Thảo nghẹn lời khi nghe người mẹ dặn con phải yêu thương, chăm sóc nhau, cho thấy truyền hình không đứng ngoài câu chuyện mà trực tiếp trở thành không gian chia sẻ, nơi người lớn buộc phải nhìn lại tuổi thơ mà lẽ ra phải êm đềm hơn.
Cuộc thi ‘Cha và con gái’: chiếc cầu cảm xúc giữa nghệ thuật và đời sống
Điều khiến cuộc thi viết “Cha và con gái” khác với một sân chơi văn chương thuần túy là cách nó chủ động dùng âm nhạc gia đình và lời kể để tạo chiếc cầu cảm xúc giữa cha và con gái. Trong sáu tháng phát động, Ban Tổ chức nhận hàng nghìn bài viết từ khắp mọi miền, mỗi bài là một mảnh đời, một cách yêu thương khác nhau. Lễ trao giải không chỉ là lúc gọi tên tác giả xuất sắc, mà còn là không gian nghệ thuật thăng hoa: âm nhạc và văn chương đan vào nhau, bồi đắp giá trị truyền thống và gắn kết sợi dây tình cảm thiêng liêng trong gia đình Việt. Theo phân tích của nhà thơ Hồng Thanh Quang, rất có thể sau khi đọc một bài, một người con sẽ gọi cho cha, hỏi câu rất giản dị: “Cha ăn cơm chưa?”; người cha có thể lúng túng, nhưng cuộc trò chuyện đã bắt đầu. Cuộc thi, theo cách đó, trở thành một chiếc cầu để người cha nói với con gái, con gái nói với cha; những điều vốn chỉ nằm trong suy nghĩ được chuyển thành câu chữ; tình yêu thôi không tồn tại trong im lặng mà có cơ hội được gọi tên. Nguyện vọng của Hồng Thanh Quang là cuộc thi tiếp tục được tổ chức trong những năm tới, bởi trong thời đại người ta dễ bận rộn với màn hình hơn là với người thân, mọi nỗ lực tái kết nối cảm xúc đều đáng trân trọng.
