Bitcoin đang dần trở thành “vàng kỹ thuật số” như thế nào?
Bitcoin làm tài sản trú ẩn là câu chuyện về cách một đồng tiền kỹ thuật số có nguồn cung giới hạn và không thuộc kiểm soát của bất kỳ ngân hàng trung ương nào dần được nhà đầu tư sử dụng để phòng vệ trước lạm phát, mất giá đồng tiền và rủi ro tiền tệ toàn cầu, cạnh tranh trực tiếp với vai trò truyền thống của vàng vật chất. Trong bối cảnh đó, điểm đáng chú ý là tương quan 90 ngày giữa vàng và Bitcoin đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2020. Diễn biến này cho thấy hai tài sản vốn rất khác nhau về lịch sử và cấu trúc đang bắt đầu di chuyển cùng chiều khi căng thẳng tiền tệ quay trở lại. Không phải ngẫu nhiên mà điều này xảy ra đúng lúc lợi suất trái phiếu tăng, thâm hụt tài khóa phình to và áp lực mất giá đồng tiền Mỹ gia tăng.
Khi vàng và Bitcoin tương quan, chứng khoán lại bị bỏ lại phía sau
Điểm ngoặt quan trọng nằm ở chỗ: vàng và Bitcoin tương quan chặt hơn, trong khi mối liên hệ giữa Bitcoin và chỉ số S&P 500 lại suy yếu rõ rệt. Trong quá khứ, Bitcoin thường bị xem như tài sản rủi ro, tăng cùng chứng khoán khi khẩu vị đầu tư cao và giảm mạnh khi dòng tiền rút khỏi tài sản biến động. Nhưng hiện tại, tương quan 30 ngày giữa Bitcoin và chứng khoán Mỹ đã rơi về gần 0. Một chuyên gia phân tích ETF cho biết Bitcoin còn có mức tương quan với chứng khoán Mỹ thấp hơn cả vàng, cổ phiếu vốn hóa nhỏ, thị trường mới nổi và trái phiếu Kho bạc trong 6 tháng qua. Câu chuyện ở đây khá rõ: Bitcoin đang tách khỏi vai trò “cổ phiếu đầu cơ” để tiến gần hơn tới hình ảnh một tài sản độc lập, được định giá theo rủi ro tiền tệ thay vì chỉ theo tâm lý rủi ro ngắn hạn.
Đồng USD mất 97% sức mua: bối cảnh để hiểu vì sao Bitcoin được săn đón
Không thể bàn về Bitcoin làm tài sản trú ẩn mà bỏ qua câu chuyện mất giá đồng tiền Mỹ. Kể từ khi Cục Dự trữ Liên bang được thành lập năm 1913, đồng USD đã mất khoảng 97% sức mua theo chỉ số lạm phát chính thức. Nói cách khác, một món hàng giá 3 đơn vị tiền vào năm 1913 giờ phải trả đến 100 đơn vị mới mua được. Việc chấm dứt quy đổi USD sang vàng năm 1971 khiến tốc độ mất giá tăng nhanh hơn, và tiền mặt để yên bị lạm phát “ăn mòn” âm thầm qua nhiều thập kỷ. Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của một tài sản khan hiếm, phát hành giới hạn và không gắn với chính sách tiền tệ như Bitcoin trở thành phản ứng tự nhiên. Khi nhà đầu tư nhận ra rằng tiền pháp định lâu dài bị đảm bảo mất giá, việc tìm một kho lưu trữ giá trị thay thế không còn là câu hỏi “nếu”, mà là “chọn tài sản nào”.
Bitcoin: “phiên bản khuếch đại của vàng” hay quả bom biến động?
Sự đồng hành ngày càng rõ giữa vàng và Bitcoin trong các giai đoạn bất ổn tiền tệ không phải tình cờ. Một nhà nghiên cứu đã nhận xét rằng nhà đầu tư ngày càng ít phân biệt Bitcoin với vàng khi rủi ro tiền tệ gia tăng, và mô tả Bitcoin là “một phiên bản khuếch đại của vàng”. Vàng có lịch sử hàng nghìn năm, được ngân hàng trung ương và chính phủ nắm giữ như dự trữ chiến lược; Bitcoin thì không. Vàng hiếm khi trải qua những cú giảm 50–80%, trong khi Bitcoin đã nhiều lần làm điều đó. Thay vì mù quáng thần thánh hóa, cần nhìn Bitcoin đúng như nó: một tài sản trú ẩn tiềm năng nhưng mang tính đầu cơ cao, dễ xóa sạch thành quả chỉ trong vài tháng nếu mua sai chu kỳ. Lợi thế của nó là khan hiếm và độc lập, cái giá phải trả là biến động và phụ thuộc mạnh vào câu chuyện niềm tin.
Tiền điện tử thay thế tiền tệ được không – hay chỉ là lối thoát cho người tiết kiệm?
Một luận điểm thường được thổi phồng là tiền điện tử thay thế tiền tệ trong đời sống hằng ngày. Thực tế, đồng USD vẫn là đơn vị đo giá trị chính của thương mại toàn cầu, định giá nhiều khoản nợ và là phương tiện trả lương chủ yếu. Bitcoin chưa thể thay thế vai trò này; nó thiếu sự ổn định giá và nền hạ tầng pháp lý tương ứng. Tuy vậy, điều Bitcoin đã làm được là mở cho người tiết kiệm một lối thoát khỏi đồng tiền đã mất 97% sức mua trong hơn một thế kỷ. Khi vàng và Bitcoin cùng tăng mỗi khi lợi suất trái phiếu dài hạn nhích lên, thâm hụt tài khóa nở rộng và áp lực lên đồng USD tăng, thông điệp gửi tới người giữ tiền mặt là rất rõ: giữ mọi thứ trong tiền pháp định đồng nghĩa chấp nhận bị pha loãng dần. Câu hỏi không còn là có nên đa dạng hóa, mà là mỗi người chấp nhận bao nhiêu biến động để bảo vệ sức mua của mình.
