AI sản xuất phim: cuộc cách mạng chi phí nhưng không phải cuộc đảo chính sáng tạo
AI sản xuất phim là việc dùng các công cụ trí tuệ nhân tạo để tạo hình ảnh, chuyển động, hiệu ứng và hỗ trợ quy trình làm phim, giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí, song vẫn cần con người định hướng nội dung, mỹ thuật và cảm xúc cho tác phẩm.
Với Thế giới trần trụi, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng không chỉ thử nghiệm công nghệ mới để cho “đủ trend”, mà ông đang đặt cược cả ước mơ 20 năm làm phim hoạt hình điện ảnh của mình vào AI. Việc ông khẳng định có thể giảm 60-70% chi phí sản xuất nhờ AI không chỉ thay đổi bài toán hoạt hình 3D chi phí, mà còn mở ra hướng đi mới cho những dự án từng bị “chôn” vì kinh phí. Câu hỏi không còn là “AI có vào phim hay không?” mà là “con người sẽ giữ vai trò gì khi AI đã bước vào trường quay số?”.
Từ kịch bản bỏ ngỏ đến dự án trăm cảnh quay: khi công nghệ làm được điều ngân sách không làm nổi
Thế giới trần trụi được Nguyễn Quang Dũng ấp ủ từ thời chuẩn bị tốt nghiệp Đại học Sân khấu Điện ảnh TP HCM, nhưng nhiều năm vẫn nằm ngăn kéo vì không đủ điều kiện sản xuất. Đó là thực tế phũ phàng của phim hoạt hình 3D: kinh phí và nhân lực đôi khi còn “nặng” hơn phim người đóng, trong khi thị trường nội địa lại khó đoán. AI xuất hiện đúng lúc như chiếc chìa khóa mở khóa những kịch bản nằm im bấy lâu. Câu nói “công nghệ AI giúp anh tiết kiệm hàng chục tỷ đồng, nhờ đó hiện thức hóa ước mơ làm phim hoạt hình” là lời tóm tắt trung thực nhất về ý nghĩa của công nghệ với dự án này.
Cũng không phải ngẫu nhiên dự án được công bố tại một sự kiện ra mắt hệ sinh thái sản xuất và phát hành nội dung giải trí ứng dụng AI ở TP HCM. Đây là tín hiệu cho thấy AI sản xuất phim đang được xây “đường băng” nghiêm túc, chứ không chỉ là vài demo gây tò mò. Khi chi phí giảm về mức chấp nhận được, nhiều nhà sản xuất lần đầu có cơ hội nghĩ đến phim hoạt hình điện ảnh, thay vì chỉ dừng lại ở quảng cáo hay MV.
Giảm 60-70% chi phí: AI đang tự động hóa điều gì trong một bộ phim hoạt hình 3D?
Điểm thú vị là dù ước tính AI giúp tiết kiệm tới 60-70% chi phí đầu tư, đạo diễn không “giao phó” toàn bộ cho máy. Mức độ ứng dụng AI được hé lộ khoảng 50%: AI tham gia mạnh ở các khâu tốn nhân lực, lặp lại, cần độ chính xác kỹ thuật cao, thay vì can thiệp vào linh hồn câu chuyện. Ê-kíp vẫn tuyển diễn viên để ghi lại giọng nói và diễn xuất, dùng làm dữ liệu cho AI học về biểu cảm và chuyển động. Phim vẫn được sản xuất theo từng cảnh như phong cách hoạt hình truyền thống, với storyboard, dàn cảnh, thiết kế nhân vật do con người đảm nhận.
Ở đây, công nghệ giảm chi phí bằng cách rút ngắn những công đoạn cần đội ngũ lớn: tạo chuyển động hàng loạt, nhân bản nhân vật nền, hoàn thiện các shot phức tạp. Điều tương tự cũng đang diễn ra với dự án Đất rừng phương Nam phần hai, nơi AI hỗ trợ các cảnh kỹ xảo, mở rộng bối cảnh, thêm người vào khung hình, tạo góc máy khó quay ở thực tế. Các khâu sáng tạo cốt lõi – kịch bản, ngôn ngữ hình ảnh, nhịp cảm xúc – vẫn được giữ chặt trong tay con người.
Phim AI Việt Nam: bước nhảy của hệ sinh thái, không chỉ của một đạo diễn
Thế giới trần trụi có thể là dự án gây chú ý nhất hiện tại, nhưng nó không đứng một mình trong bức tranh phim AI Việt Nam. Một series như Bãi săn đã được giới thiệu, sản xuất toàn bộ hình ảnh bằng AI, cho thấy đài và hãng phim trong nước đã bắt đầu cuộc đua thử nghiệm hình thức kể chuyện mới. Trước đó, Hồi thức không chiến – phim do đạo diễn Phạm Vĩnh Khương thực hiện bằng trí tuệ nhân tạo – cũng đã phát hành trực tuyến với chủ đề tri ân các anh hùng liệt sĩ. Những bước đi này, dù quy mô còn khác nhau, chứng tỏ AI sản xuất phim không còn là ý tưởng trên slide thuyết trình mà đã trở thành công cụ thực sự.
Trong bối cảnh đó, Thế giới trần trụi – dự kiến ra rạp năm 2027 – có ý nghĩa như một phép thử quy mô lớn hơn cho hoạt hình 3D chi phí tại Việt Nam. Thành công hay thất bại của nó sẽ gửi tín hiệu quan trọng tới nhà đầu tư: liệu công nghệ có giúp cân bằng bài toán rủi ro – lợi nhuận của phim hoạt hình điện ảnh hay không. Nhưng ngay cả khi doanh thu không lập kỷ lục như Tháng năm rực rỡ hay Tiệc trăng máu từng làm được, giá trị quan trọng nhất có thể nằm ở chỗ: những đạo diễn trẻ sẽ nhìn thấy một đường đi khả thi để đưa ý tưởng táo bạo lên màn ảnh mà không bị chặn bởi chi phí khổng lồ.
AI không giết chết sáng tạo, nó phơi bày ai đủ sáng tạo để sống chung với máy
Nỗi lo “bị thay thế” không phải ảo giác. Bản thân Nguyễn Quang Dũng cũng thừa nhận AI tạo ra áp lực với giới làm phim. Nhưng điều đáng chú ý là cách ông đối diện: thay vì rút lui, ông chọn bước vào, chấp nhận thử nghiệm, và nhận ra công nghệ đang tiến bộ theo tháng chứ không phải theo năm. Điều đó buộc người làm nghề phải nâng cấp kỹ năng: từ chỗ chỉ biết dàn dựng, giờ phải hiểu thêm về dữ liệu, pipeline, khả năng và hạn chế của công cụ.
Về bản chất, AI chỉ là “tay nghề” được tăng lực; nó thiếu một thứ mà người kể chuyện luôn có ưu thế: trải nghiệm sống, trực giác về cảm xúc và khả năng đọc khán giả. Khi đạo diễn khẳng định con người vẫn giữ vai trò chủ chốt ở đạo diễn, biên kịch, tạo hình, storyboard và diễn xuất, ông không “an ủi” đồng nghiệp mà đang vạch ra ranh giới hợp lý: để máy làm điều máy giỏi nhất, và con người tập trung vào điều máy khó chạm tới. Kết luận công bằng lúc này có lẽ là: AI sẽ không thay thế những người làm phim sáng tạo, nhưng sẽ sớm loại bỏ những người từ chối học cách làm phim cùng AI.
