Làn sóng rời các ông lớn công nghệ: câu chuyện bắt đầu từ Lê Viết Quốc
Xu hướng chuyên gia AI gốc Việt rời các tập đoàn công nghệ lớn để khởi nghiệp riêng mô tả việc những nhà khoa học từng giữ vị trí trung tâm trong các phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo toàn cầu quyết định rời bỏ môi trường an toàn, giàu tài nguyên để sáng lập startup tập trung vào những ứng dụng AI cụ thể, có tác động thực tế, qua đó khẳng định bản lĩnh độc lập và tham vọng định hình thế hệ công nghệ mới. Đầu năm 2026, thông tin Jeff Dean, Lê Viết Quốc, Sanjay Ghemawat và Oriol Vinyals cùng rời Google để thành lập công ty AI mới mang tên Discovery Loop khiến giới công nghệ quốc tế bất ngờ. Việc một trong những nhà khoa học gốc Việt có ảnh hưởng nhất trên trường quốc tế đứng ở tuyến đầu làn sóng này cho thấy đây không chỉ là quyết định cá nhân, mà là tín hiệu về sự chuyển dịch thế hệ trong khởi nghiệp AI Việt Nam và toàn cầu.
Từ trái tim Google Brain đến Discovery Loop: vì sao rời Google để khởi nghiệp?
Trong hơn một thập kỷ, Lê Viết Quốc là một trong những người đồng sáng lập Google Brain, phòng nghiên cứu đã mở ra kỷ nguyên học sâu quy mô lớn tại Google. Nhiều công trình của ông trở thành nền tảng cho dịch máy, nhận dạng ngôn ngữ và các mô hình ngôn ngữ lớn đang thay đổi cách con người làm việc, học tập và sáng tạo. Với hạ tầng tính toán mạnh bậc nhất và đồng nghiệp là những bộ óc xuất sắc, nhiều người nghĩ đó là đích đến sự nghiệp. Thế nhưng, lựa chọn rời Google cho thấy Quốc tin rằng cuộc cách mạng AI đang bước vào giai đoạn mới, nơi câu hỏi quan trọng không còn là “AI mạnh tới đâu” mà là “AI được dùng để làm gì, theo cách nào”. Khi ông cùng các cộng sự sáng lập startup AI Discovery Loop, quyết định đó mang tính tuyên bố: những ý tưởng căn bản nhất về tương lai máy học sẽ được thử nghiệm ngoài khuôn khổ tập đoàn.
Discovery Loop: tham vọng tự động hóa khoa học và thông điệp tự tin của tài năng AI Việt Nam
Trên X, Lê Viết Quốc chia sẻ ông "rất hào hứng" khi cùng Jeff Dean, Sanjay Ghemawat và Oriol Vinyals đồng sáng lập Discovery Loop, với sứ mệnh tự động hóa ngành học máy, kỹ thuật và khoa học. Discovery Loop đặt mục tiêu tạo ra hệ thống AI có khả năng tự cải thiện với rất ít hoặc không cần đến sự can thiệp của con người, qua đó thúc đẩy các thành tựu khoa học mới. Theo một nguồn quốc tế, công ty đã nhận được sự hậu thuẫn tài chính từ nhiều nhà đầu tư, trong đó có Alphabet. Sự hậu thuẫn này gửi một thông điệp rõ ràng: các tập đoàn công nghệ lớn sẵn sàng đầu tư vào những đội ngũ rời khỏi mình nếu họ có tầm nhìn đủ khác biệt. Với một chuyên gia AI gốc Việt từng được MIT Technology Review vinh danh là nhà phát minh dưới 35 tuổi xuất sắc nhất thế giới, đây là màn "tái xuất" mang giọng nói riêng, không núp bóng bất kỳ thương hiệu lớn nào nữa.
Tác động với người dùng và hệ sinh thái AI: từ nền tảng Google đến làn sóng khởi nghiệp
Người dùng bình thường từng hưởng lợi từ các nghiên cứu của Lê Viết Quốc mà hầu như không nhận ra. Khi Google áp dụng ý tưởng của ông vào Google Translate, chất lượng dịch cải thiện rõ rệt ở hàng chục ngôn ngữ, giúp hàng tỷ người dùng giao tiếp và học tập tốt hơn mỗi ngày. Tên tuổi ông cũng gắn với Google Search và Google Brain, những sản phẩm định hình thói quen tìm kiếm và sử dụng thông tin. Việc ông rời Google để khởi nghiệp không phải bước lùi khỏi người dùng, mà là tìm cách tác động sâu hơn vào cách khoa học được tạo ra. Nếu Discovery Loop thành công, tầng ứng dụng tiếp theo có thể là các công cụ giúp nhà nghiên cứu Việt Nam tiếp cận năng lực AI tiên tiến mà trước đây chỉ có trong các phòng lab lớn. Điều này mở cánh cửa cho khởi nghiệp AI Việt Nam ở những ngách rất cụ thể, như tự động hóa thí nghiệm, khám phá thuốc, tối ưu vật liệu – thay vì chỉ tạo thêm một chatbot hay ứng dụng tiêu dùng.
Ý nghĩa dài hạn: khi tài năng AI Việt Nam chọn đi đường riêng
Việc một nhà khoa học máy tính hàng đầu thế giới trong lĩnh vực AI và học sâu, lại là người gốc Huế, quyết định tách khỏi tập đoàn để khởi nghiệp, mang ý nghĩa biểu tượng cho tài năng AI Việt Nam. Nó cho thấy những chuyên gia AI gốc Việt không còn chỉ xuất hiện như nhân tố âm thầm trong các đội ngũ quốc tế, mà dám đứng tên trên các sứ mệnh mới, với hệ sáng lập ngang hàng những nhân vật trụ cột của ngành. Xu hướng các chuyên gia rời công ty lớn để tập trung vào ứng dụng AI cụ thể, có tác động thực tế, là lời nhắc hệ sinh thái trong nước: nếu tiếp tục chỉ mơ “làm việc ở Google”, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội cùng họ xây những công ty mới. Kết luận thẳng thắn là: tương lai khởi nghiệp AI Việt Nam sẽ không được định nghĩa bằng những bài báo ca ngợi nhân vật thành danh ở nước ngoài, mà bằng việc chúng ta có đủ niềm tin và hạ tầng để đón họ trở về hợp tác, đầu tư và cùng mở các vòng khởi nghiệp tiếp theo.
