Da bỏng nắng: Hậu quả nhìn thấy của một thói quen chủ quan
Da bỏng nắng là tình trạng tổn thương cấp tính của da do tiếp xúc quá mức với tia cực tím và nhiệt độ cao, gây đỏ rát, đau châm chích, bong tróc và có thể phồng rộp, đồng thời làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và tạo nền cho viêm da kích ứng cũng như lão hóa sớm về sau. Trong những đợt nắng nóng cực đoan gần đây, hậu quả không còn là cảnh báo lý thuyết mà trở thành những ca bệnh cụ thể phải tìm đến bác sĩ da liễu. Anh Trần Văn Hưng, 35 tuổi, di chuyển xe máy hơn chục km từ Long Biên sang Cầu Giấy mỗi ngày, chỉ mặc sơ mi ngắn tay khoảng 40–50 phút, nhưng sau vài ngày đã đỏ rát cổ, gáy, cánh tay và được chẩn đoán bỏng nắng độ I kèm viêm da kích ứng do tia UV kết hợp nhiệt độ môi trường cao. Thực tế này cho thấy suy nghĩ “ra ngoài chút thôi” trong nắng gắt đang khiến nhiều người trả giá bằng chính làn da của mình.
Nắng nóng kéo dài: Vì sao người làm việc ngoài trời bị tấn công mạnh nhất?
Nếu phải chọn một nhóm dễ bị tổn thương nhất trong nắng nóng, đó không phải những người thỉnh thoảng đi biển, mà là những người buộc phải ở ngoài trời mỗi ngày. Tài xế công nghệ Nguyễn Hoàng Nam chạy xe từ sáng đến tối kể có hôm để xe ngoài nắng khoảng 15 phút, quay lại ngồi lên yên thấy nóng rát như chạm vào vật vừa phơi lửa; vùng đùi và da tiếp xúc yên xe đỏ lên, những ngày nắng đỉnh điểm còn nổi mẩn nhỏ li ti ở lưng và cổ. Theo bác sĩ da liễu Nguyễn Tiến Thành, ở nền nhiệt gần 40°C, bề mặt đường, yên xe, tay lái hay kim loại có thể nóng hơn nhiều, khiến da tiếp xúc trực tiếp dễ đỏ, bỏng rát, phồng rộp nhẹ. Đồng thời, tia UV mùa hè làm sạm da, nám da, lão hóa sớm, còn nóng bức lại gây nổi mề đay, tăng tiết dầu, mụn bùng phát. Nắng nóng kéo dài vì thế không chỉ gây say nắng mà đang âm thầm phá hủy hàng rào bảo vệ da của nhóm lao động ngoài trời.
Bảo vệ da nắng nóng: Áo chống nắng và kem chống nắng không còn là lựa chọn tùy hứng
Trong bối cảnh nhiệt độ tăng cao, bảo vệ da nắng nóng phải được xem như một phần của an toàn lao động, chứ không phải chuyện làm đẹp. Theo bác sĩ Nguyễn Tiến Thành, cần hạn chế ra ngoài khung giờ 10h–16h khi tia UV mạnh nhất và ưu tiên che chắn vật lý bằng áo chống nắng dày, dệt khít hoặc có chỉ số UPF, kèm kính râm, khẩu trang, găng tay, mũ rộng vành. Ông nhấn mạnh: “Không ít người chủ quan vì nghĩ mình còn trẻ hoặc chỉ ra ngoài trong thời gian ngắn nên không che chắn kỹ, nhưng da hoàn toàn có thể bị tổn thương chỉ sau một thời gian ngắn tiếp xúc với nắng gắt”. Ngoài ra, cần dùng kem chống nắng phổ rộng SPF ≥30, PA+++ cho vùng da hở như mặt, cổ, gáy, cánh tay, bôi trước khi ra ngoài 20 phút và thoa lại mỗi 2–3 giờ nếu đổ mồ hôi hoặc hoạt động liên tục. Các bề mặt nóng như yên xe, kim loại nên được che phủ hoặc để trong bóng râm để giảm nguy cơ gây bỏng tiếp xúc.
Phục hồi da tổn thương sau bỏng nắng: Không phải cứ bôi nhiều là tốt
Khi da bỏng nắng, phản xạ thường thấy của nhiều người là tìm mọi loại kem bôi lên cho “nhanh khỏi”. Đây là sai lầm nguy hiểm, bởi da lúc này đang bị viêm, hàng rào bảo vệ suy yếu, rất dễ kích ứng thêm. Bác sĩ gợi ý quy tắc phục hồi da tổn thương: đầu tiên phải hạ nhiệt da bằng chườm mát hoặc tắm nước mát để dịu cảm giác nóng rát, tuyệt đối không chườm đá lạnh trực tiếp. Song song, cần bù nước và điện giải vì mất nước làm da càng tổn thương. Về dưỡng, nên chọn sản phẩm dịu nhẹ chứa B5, Hyaluronic Acid, nha đam để cấp ẩm và hỗ trợ lành da, tránh mỹ phẩm có hương liệu, cồn mạnh hoặc tẩy tế bào chết. Cuối cùng, không gãi, không cọ xát, không tự lột phần da bong tróc để giảm nguy cơ thâm, sẹo và viêm kéo dài. Với trường hợp phồng rộp, đau nhiều hay lan rộng, nên đi khám da liễu thay vì tự xử lý.
Đi du lịch mùa nắng gắt: Chuẩn bị da như chuẩn bị thuốc cấp cứu
Những chuyến đi biển, leo núi dịp nghỉ lễ đang diễn ra trong bối cảnh nắng nóng cực đoan, nên câu chuyện da không thể tách khỏi kế hoạch hành trình. Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Trường khuyến cáo người dân cần chủ động phòng ngừa và xử trí các tình huống bất ngờ khi đi du lịch, từ dị ứng hải sản đến phản ứng trên da vì nắng nóng hay thay đổi nhiệt độ. Khi xuống biển, ngoài chọn nơi ăn uống vệ sinh để tránh dị ứng, ngộ độc histamin, người có cơ địa nhạy cảm phải hạn chế phơi nắng lâu, bảo vệ da và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa ngoài trời nắng và phòng điều hòa. Ông cũng khuyên mỗi người nên chuẩn bị “túi thuốc du lịch” với thuốc dị ứng theo đơn, thuốc hen nếu có bệnh nền và vật dụng vệ sinh, sát khuẩn cho các tình huống như côn trùng đốt, bụi hay dị vật ở mắt, mũi. Sự chuẩn bị này không chỉ giúp xử trí kịp thời mà còn giảm nguy cơ da bị viêm nặng, phải cầu cứu bác sĩ giữa chuyến đi.
