Lý do củ dền là lựa chọn số 1 cho hầu hết gia đình
Củ dền là một trong những rau củ bổ dưỡng, giàu nitrat tự nhiên, chất chống oxy hóa và chất xơ tự nhiên, có thể dễ dàng mua với giá bình dân tại các chợ và siêu thị, phù hợp để bổ sung vào thực đơn hàng ngày cho hầu hết gia đình Việt. Khi phải chọn một loại củ gốc vừa giàu dinh dưỡng vừa dễ chế biến, củ dền là lựa chọn nên ưu tiên. Loại củ này có màu đỏ tím đặc trưng nhờ betalain – nhóm sắc tố thực vật có hoạt tính chống oxy hóa, đồng thời cung cấp chất xơ, folate, kali, vitamin C cùng nhiều hợp chất thực vật khác. Từ một loại củ quen thuộc, giá bình dân và dễ mua, củ dền mang đến nhiều dưỡng chất đáng chú ý, trở thành “món hời” cho sức khỏe nếu bạn muốn xây dựng chế độ ăn với nhiều rau củ bổ dưỡng.
Lợi ích sức khỏe căn cứ vào thành phần của củ dền
Để chọn đúng loại rau củ bổ dưỡng, bạn nên hiểu lợi ích sức khỏe căn cứ vào thành phần của chúng. 100 g củ dền sống cung cấp khoảng 43 kcal, 88% là nước, chứa khoảng 1,6 g protein, 9,6 g carbohydrate và 2,8 g chất xơ, giúp tăng lượng chất xơ tự nhiên trong khẩu phần. Củ dền còn là nguồn nitrat vô cơ tự nhiên; sau khi vào cơ thể, nitrat có thể chuyển thành oxit nitric, hỗ trợ giãn mạch và lưu thông máu, góp phần duy trì huyết áp khỏe mạnh. Một câu bạn có thể ghi nhớ là: “Khoảng 2,8 g chất xơ trong 100 g củ dền sống giúp loại củ này trở thành lựa chọn đáng cân nhắc đối với những người muốn tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn”. Ngoài ra, nitrat còn được quan tâm vì có thể hỗ trợ sức bền khi vận động, đặc biệt khi dùng củ dền dưới dạng nước ép.
Củ mài hoang dã: ‘báu vật dưới lòng đất’ cho bàng quang
Bên cạnh củ dền, một loại củ khác nên có trên danh sách mua sắm của người quan tâm sức khỏe đường tiết niệu là củ mài (hoài sơn). Đây là loại củ mọc hoang, hình dáng sần sùi, xấu xí nên thường bị nhiều người bỏ qua khi đi chợ, nhưng lại được xem là vị thuốc quý hỗ trợ bàng quang. Đông y đánh giá củ mài có tác dụng bổ thận trung tính, giúp làm ấm và khỏe thận, từ đó hỗ trợ những người hay tiểu đêm, tiểu nhiều lần hoặc bàng quang yếu. Củ mài còn được nhắc đến như một hỗ trợ cho tình trạng đái dầm ở trẻ em và tiểu không tự chủ ở người lớn, đồng thời chứa các hoạt chất có tính kháng viêm tự nhiên, giúp làm dịu niêm mạc đường tiết niệu và hạn chế kích ứng bàng quang. Với những ai bị rối loạn tiểu tiện mạn tính, củ mài là “báu vật dưới lòng đất” nên cân nhắc sử dụng thường xuyên.
Cách chọn củ dền tươi và bảo quản để giữ tối đa dưỡng chất
Khi chọn củ dền tươi, ưu tiên củ có màu đỏ tím bắt mắt, vỏ nguyên vẹn, không bị héo, nứt hoặc mềm nhão. Bề mặt củ nên trơn, cầm thấy chắc tay, không có vết thâm đen. Đây là dấu hiệu cho thấy củ dền còn giàu nước và dưỡng chất, giúp bạn nhận đủ nitrat tự nhiên, betalain, chất xơ, folate và kali trong mỗi khẩu phần. Về bảo quản, nên để củ dền nguyên vỏ, cất nơi khô, mát hoặc ngăn mát tủ lạnh, tránh để gần nguồn ẩm và tránh cắt sẵn nếu chưa sử dụng ngay, vì dễ mất nước và giảm chất xơ tự nhiên. Khi chế biến, ưu tiên các cách như hấp, luộc, nướng nguyên củ hoặc làm nước ép, kết hợp thêm rau xanh, đậu và ngũ cốc nguyên hạt để bữa ăn giàu chất xơ và đa dạng rau củ bổ dưỡng hơn.
Khi nào nên ưu tiên củ dền, khi nào nên chọn củ mài?
Nếu mục tiêu của bạn là tăng chất xơ tự nhiên, đa dạng màu sắc bữa ăn và hỗ trợ huyết áp, hãy ưu tiên củ dền vì loại củ này chứa nitrat, betalain, chất xơ, folate và kali, lại có năng lượng thấp nên dễ kết hợp vào thực đơn hàng ngày. Củ dền phù hợp với người muốn tăng sức bền vận động, người ăn kiêng năng lượng nhưng vẫn cần khẩu phần rau củ bổ dưỡng. Ngược lại, nếu bạn đang đối mặt với triệu chứng tiểu đêm nhiều lần, tiểu không tự chủ hoặc bàng quang yếu, củ mài là lựa chọn nên thêm vào thực đơn nhờ tác dụng hỗ trợ bàng quang và bổ thận theo Đông y. Lý tưởng nhất, gia đình có thể dùng song song: củ dền cho bữa ăn hàng ngày giàu màu sắc và dinh dưỡng, củ mài dùng định kỳ cho người có vấn đề về tiểu tiện hoặc cần củng cố chức năng bàng quang.
Buy if / Skip if
- Buy the củ dền nếu bạn muốn một loại rau củ bổ dưỡng, dễ mua, giàu chất xơ tự nhiên và phù hợp cho hầu hết thành viên trong gia đình.
- Skip the củ dền nếu bạn không thích vị ngọt đất, màu đỏ tím hoặc đang được bác sĩ khuyến cáo hạn chế các loại củ nhiều đường tự nhiên.
- Buy the củ dền nếu bạn đang tìm thực phẩm hỗ trợ huyết áp, tăng màu sắc bữa ăn và bổ sung nitrat, betalain, folate, kali với mức giá bình dân.
- Skip the củ dền nếu bạn không sẵn sàng chuẩn bị và sơ chế củ gốc, chỉ muốn rau lá hoặc thực phẩm chế biến sẵn.
- Buy the củ mài nếu bạn thường xuyên tiểu đêm, tiểu nhiều lần hoặc bàng quang yếu và muốn thêm một loại củ hoang dã hỗ trợ theo Đông y.
- Skip the củ mài nếu bạn không gặp vấn đề về tiểu tiện, khó tìm nguồn củ hoang dại sạch hoặc không quen mùi vị của các loại củ thuốc.
- Buy the củ mài nếu gia đình có người lớn tuổi hay tiểu đêm, cần một loại củ sần sùi nhưng siêu bổ dưỡng cho bàng quang và sức khỏe tổng thể.
- Skip the củ mài nếu bác sĩ đang yêu cầu bạn tuân thủ phác đồ điều trị khác và không khuyến nghị thêm thảo dược vào chế độ ăn.
