Vụ show bị hủy: Khi vi phạm bản quyền âm nhạc trở thành trọng tâm
Vụ show biểu diễn Việt “Về đây bốn cánh chim trời” là một sự kiện âm nhạc bị hủy ngay trước giờ diễn, trong đó giám đốc đơn vị tổ chức bị khởi tố vì vi phạm bản quyền âm nhạc, lừa dối khách hàng và không thực hiện các nghĩa vụ tài chính đã cam kết, gây thiệt hại lớn cho khán giả, nghệ sĩ và cả uy tín ngành biểu diễn. Ngày 11/8, TAND Khu vực 2 – Hà Nội mở phiên xét xử Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Công ty Ngọc Việt Education, về tội “Lừa dối khách hàng” khi gây thiệt hại cho hơn 700 khán giả đã mua vé với tổng số tiền hơn 3,6 tỷ đồng. Phiên tòa phải hoãn vì vắng nhiều bị hại và người liên quan, dự kiến mở lại vào ngày 27/8. Nhưng ngay ở giai đoạn tố tụng, bức tranh quản lý bản quyền concert đã hiện ra quá rõ: sự cẩu thả, lặp lại và có hệ thống.
24/31 ca khúc không được trả bản quyền: Hạt nhân pháp lý của vụ việc
Cốt lõi của vụ bê bối là vi phạm bản quyền âm nhạc ở mức khó chấp nhận. Công ty Ngọc Việt lên kế hoạch show từ tháng 6 nhưng đến khi bán vé vào tháng 10 vẫn “quên” mọi động thái trả tiền tác quyền cho 31 ca khúc sẽ biểu diễn. Viện kiểm sát xác định Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam đã yêu cầu ký hợp đồng nhưng Nguyễn Thị Thu Hà không ký và không thanh toán tiền sử dụng quyền tác giả với 24 tác phẩm của các nhạc sĩ Văn Cao, Trịnh Công Sơn và Phạm Duy, đồng nghĩa chỉ còn 7 ca khúc được phép biểu diễn. Đây là vi phạm lặp lại, bởi cơ quan bảo vệ quyền tác giả từng nhiều lần kiện công ty này vì vi phạm quyền tác giả và tác quyền trước đó. "Trong tổng số 1.806 vé đã bán cho 704 khán giả, thu được tổng 3,68 tỷ đồng" – con số này cho thấy mức độ nghiêm trọng khi một show thương mại lớn lại được vận hành trên nền bản quyền mờ mịt.
Lời khai ca sĩ: Quyền lợi ca sĩ và cái bẫy niềm tin
Điểm đáng chú ý nhất trong góc nhìn nghề là lời khai của các ca sĩ. Tại cơ quan điều tra, các ca sĩ Đoan Trang, Phạm Thu Hà, Huỳnh Tấn Minh, Vũ Thắng Lợi, Thanh Thụy, nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn cùng đại diện của Hồng Nhung, Lâm Bảo Ngọc và Lê Hiếu đều khẳng định khi ký hợp đồng, đơn vị tổ chức phải chịu trách nhiệm xin phép và thanh toán tiền bản quyền tác giả đối với các tác phẩm biểu diễn tại chương trình. Họ đã tập luyện đầy đủ theo hợp đồng và thống nhất nếu biết Công ty Ngọc Việt không thanh toán tiền bản quyền, họ sẽ không đồng ý tham gia show. Đây là lời cảnh tỉnh trực diện về quyền lợi ca sĩ: nghệ sĩ có thể bị kéo vào vòng tố tụng và khủng hoảng danh tiếng chỉ vì đặt niềm tin vào một nhà tổ chức coi nhẹ quản lý bản quyền concert.
Khán giả, giám đốc âm nhạc và cú sụp đổ niềm tin
Không chỉ bản quyền, câu chuyện tiền bạc với giám đốc âm nhạc cho thấy cách một show biểu diễn Việt bị vận hành theo kiểu “xoay vòng” nguy hiểm. Ngọc Việt ký hai hợp đồng với nhạc sĩ Vũ Quang Trung tổng trị giá 926 triệu đồng, trong đó thù lao riêng của ông là 600 triệu đồng, phần còn lại dành cho các nhạc công. Do doanh nghiệp từng có tiếng nợ cát-xê, ông Trung yêu cầu thanh toán 80% trước 5–7 ngày, nhưng công ty dùng tiền bán vé để trả nợ các chương trình trước nên không còn khả năng thanh toán đúng hạn. Ông Trung và dàn nhạc dừng hợp tác, buổi diễn vì thế không thể tiến hành. Dù đã thống nhất hủy show từ trưa, Ngọc Việt vẫn chỉ đạo tiếp tục bán vé và đến 20h30 mới thông báo hủy khi khán giả đã có mặt đông đủ. Khoảng 20 bị hại đến tòa cho biết họ bị lừa dối và bức xúc suốt gần 8 tháng qua – một cú sụp đổ niềm tin không dễ khôi phục.
Lỗ hổng quản lý bản quyền concert và bài học cho nghệ sĩ
Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch Hà Nội đã yêu cầu Ngọc Việt phải đảm bảo quyền tác giả, quyền liên quan khi tổ chức chương trình, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc gửi email nhắc nhở, thậm chí đề nghị ca sĩ không biểu diễn 24 tác phẩm chưa được cấp quyền và yêu cầu công ty không sử dụng các ca khúc đó. Vậy nhưng show vẫn được bán vé, vẫn quảng bá rầm rộ cho đến phút chót. Đây không chỉ là lỗi của một cá nhân giám đốc, mà phản ánh lỗ hổng trong chuỗi kiểm soát: từ cơ quan cấp phép, đơn vị giám sát đến chính nghệ sĩ – những người thường mặc định rằng nhà tổ chức “đã lo hết”. Từ vụ này, ca sĩ và ê-kíp buộc phải coi điều khoản bản quyền là “vùng đỏ”: chỉ ký khi có hợp đồng tác quyền rõ ràng, yêu cầu cung cấp chứng từ làm việc với đơn vị quản lý quyền tác giả, và sẵn sàng rút khỏi show nếu thấy dấu hiệu lách luật. Nếu không tự bảo vệ mình, họ sẽ là người gánh hậu quả danh tiếng khi show sụp đổ.
