Vì sao phải học cách đọc nhãn dinh dưỡng?
Cách đọc nhãn dinh dưỡng là kỹ năng giúp người tiêu dùng hiểu rõ thành phần và giá trị dinh dưỡng trên bao bì thực phẩm, từ đó chủ động lựa chọn thực phẩm lành mạnh, phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe, góp phần xây dựng chế độ ăn cân đối và an toàn mỗi ngày.
Nếu bạn đang cố gắng ăn uống lành mạnh hơn, kiểm soát cân nặng hoặc có bệnh mạn tính như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, thì nhãn dinh dưỡng chính là “bản đồ” trên từng gói thực phẩm. Nhãn cho biết thành phần, giá trị dinh dưỡng của thực phẩm, giúp bạn có cơ sở lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe. Thay vì tin vào quảng cáo, bạn dựa vào con số cụ thể để quyết định.
Các khuyến nghị hiện nay đều nhấn mạnh việc ăn đa dạng, tăng rau xanh và trái cây, đồng thời hạn chế muối, đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và thực phẩm siêu chế biến. Khi biết đọc thông tin dinh dưỡng trên bao bì, bạn sẽ dễ nhận ra sản phẩm nào đang “giấu” nhiều muối, đường hay chất béo hơn mình tưởng.
Những thông tin quan trọng trên nhãn bạn cần hiểu
Trước khi đi vào từng bước, bạn cần nắm rõ mình đang nhìn vào những gì trên nhãn. Theo quy định, nhãn dinh dưỡng phải thể hiện ít nhất năng lượng, chất đạm, carbohydrate, chất béo và natri trên thực phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh. Tùy loại sản phẩm, nhãn còn có thể ghi thêm đường tổng số hoặc chất béo bão hòa.
Điểm mấu chốt đầu tiên là đơn vị tính. Khi mua thực phẩm, người dân cần chú ý đơn vị tính trên nhãn, xác định giá trị dinh dưỡng được tính theo 100g, 100ml, một khẩu phần hay toàn bộ bao gói. Nếu không để ý, bạn rất dễ đánh giá thấp lượng muối hoặc đường mình ăn vào trong cả gói.
Điểm thứ hai là biết so sánh. So sánh hàm lượng dinh dưỡng giữa các sản phẩm cùng loại giúp bạn có thêm căn cứ lựa chọn, thay vì chỉ dựa vào quảng cáo hoặc một thành phần riêng lẻ. Đây là cách đơn giản để ưu tiên sản phẩm ít natri hơn nếu bạn cần kiểm soát huyết áp, hoặc ít chất béo bão hòa hơn nếu bạn quan tâm đến tim mạch.
7 bước đọc nhãn dinh dưỡng để lựa chọn thực phẩm lành mạnh
Phần này là “lộ trình” thực tế: bạn cầm một sản phẩm lên, nhìn vào nhãn và đi lần lượt từng bước. Hãy hình dung như đang đi chợ cùng một người bạn rành dinh dưỡng, để mỗi lần mua sắm là một lần bạn tự tin hơn với lựa chọn của mình.
- Nhìn tên sản phẩm và nhóm thực phẩm để hiểu mình đang mua gì (đồ uống, đồ ăn vặt, gia vị, thực phẩm chế biến…).
- Tìm bảng thông tin dinh dưỡng trên bao bì và xác định rõ đơn vị tính: theo 100g/100ml, một khẩu phần hay cả bao gói.
- Ghi nhận tổng năng lượng để xem sản phẩm có phù hợp với nhu cầu kiểm soát cân nặng trong ngày của bạn hay không.
- Xem hàm lượng natri (muối) và ưu tiên sản phẩm có natri thấp hơn, nhất là nếu bạn hoặc người thân có nguy cơ tăng huyết áp.
- Xem tổng carbohydrate và đường, hạn chế sản phẩm có nhiều đường nếu bạn muốn phòng ngừa bệnh không lây nhiễm liên quan đến chuyển hóa.
- Xem tổng chất béo và, nếu có, chất béo bão hòa; tránh sản phẩm có nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa để bảo vệ tim mạch.
- So sánh hai hoặc nhiều sản phẩm cùng loại, chọn sản phẩm có ít muối, ít đường, ít chất béo bão hòa hơn, đồng thời cân nhắc khẩu phần thực tế bạn sẽ ăn.
Điểm dễ “sai” nhất là bỏ qua khẩu phần: nhãn có thể ghi rất đẹp cho 1 khẩu phần nhỏ, nhưng bạn lại ăn gấp đôi. Hãy luôn nhân lượng dinh dưỡng lên theo lượng thực tế bạn dùng. Bên cạnh đó, đừng quên ưu tiên thực phẩm tươi, theo mùa và sẵn có tại địa phương, kết hợp với việc đọc nhãn khi chọn thực phẩm chế biến để bữa ăn đa dạng, an toàn, giàu dinh dưỡng.
Đọc nhãn dinh dưỡng và phòng ngừa bệnh không lây nhiễm
Các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư đang chiếm khoảng 78% tổng số ca tử vong tại Việt Nam năm 2021. Một phần quan trọng trong phòng ngừa là điều chỉnh chế độ ăn, giảm muối, đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và thực phẩm siêu chế biến, đồng thời tăng rau xanh, trái cây và hoạt động thể lực hằng ngày.
Khi bạn biết cách đọc nhãn dinh dưỡng, mỗi quyết định mua sắm đều góp phần kiểm soát các yếu tố nguy cơ này. Bạn có thể chủ động chọn sản phẩm ít natri hơn để hỗ trợ kiểm soát huyết áp, hoặc ít đường hơn nếu cần giữ đường huyết ổn định. Nhãn dinh dưỡng giúp người tiêu dùng nhận biết thành phần, giá trị dinh dưỡng của thực phẩm, có cơ sở lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe.
Ngành y tế khuyến khích người dân giảm muối, đường và chủ động đọc nhãn dinh dưỡng khi mua thực phẩm. Cùng với đó là ưu tiên thực phẩm tươi, theo mùa, sẵn có tại địa phương, tổ chức bữa ăn gia đình cân đối, an toàn và duy trì vận động hằng ngày để phòng, chống thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm.
Kết lại: Nhãn nhỏ, lợi ích lớn cho sức khỏe lâu dài
Đọc nhãn dinh dưỡng không phải là chuyện “chuyên gia”, mà là kỹ năng sống ai cũng nên có nếu muốn lựa chọn thực phẩm lành mạnh hơn mỗi ngày. Chỉ vài phút quan sát bảng thông tin dinh dưỡng trên bao bì, bạn đã có thể tránh được sản phẩm quá nhiều muối, đường hay chất béo bão hòa, đồng thời chọn được lựa chọn phù hợp hơn với sức khỏe của bản thân và gia đình.
Điều cần nhớ là: nhãn chỉ phát huy tác dụng khi bạn đọc kỹ đơn vị tính, so sánh giữa các sản phẩm cùng loại và kết hợp với thói quen ăn đa dạng, ưu tiên thực phẩm tươi, theo mùa, tăng rau xanh, trái cây, hạn chế thực phẩm siêu chế biến. Khi đó, mỗi lần đi chợ hay siêu thị sẽ là một bước nhỏ nhưng chắc chắn trên hành trình phòng ngừa bệnh không lây nhiễm và nuôi dưỡng sức khỏe lâu dài.
