Thực trạng đáng lo: dịch vụ làm đẹp truyền tế bào gốc chưa phép bùng nổ
Truyền tế bào gốc chưa phép cùng các dịch vụ NMN, NAD+ làm đẹp là những hình thức tiêm, truyền các chế phẩm sinh học vào cơ thể để trẻ hóa da, chống lão hóa và phục hồi sức khỏe, nhưng hiện chưa có cơ sở pháp lý, chưa được cơ quan quản lý y tế cấp phép, và mang theo nhiều nguy cơ về an toàn sinh học cũng như hiệu quả điều trị chưa được chứng minh. Bộ Y tế và Sở Y tế Hà Nội đã phát cảnh báo nóng về việc một số cơ sở thẩm mỹ tư vấn, quảng cáo truyền NMN, NAD+ và tế bào gốc khi chưa được cấp phép. Điều này đồng nghĩa mọi dịch vụ truyền tế bào gốc, NMN, NAD+ để làm đẹp đang được bán trên thị trường đều nằm ngoài vùng an toàn pháp lý.
Điểm đáng ngại là dù cảnh báo Sở Y tế Hà Nội đã được phát đi, nhiều cơ sở làm đẹp vẫn tiếp tục chạy quảng cáo rầm rộ, đánh vào tâm lý sợ già và ham trẻ đẹp của khách hàng. Các lời hứa “trẻ hóa”, “chống lão hóa”, “cải thiện nhiều bệnh lý” nghe rất hấp dẫn, nhưng đằng sau là khoảng trống nghiên cứu, thiếu quy trình kiểm soát chất lượng và nguy cơ biến chứng khi đưa những chế phẩm chưa được thẩm định vào cơ thể. Khi pháp luật chưa cho phép, việc khách hàng tự nguyện sử dụng các gói truyền này đồng nghĩa chấp nhận làm “chuột bạch” cho dịch vụ thẩm mỹ trái phép.
Vì sao truyền tế bào gốc, NMN, NAD+ làm đẹp vẫn là vùng cấm?
Ở góc độ quản lý, thông điệp rất rõ: đến nay Bộ Y tế chưa cấp phép cho bất kỳ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hay cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc nào thực hiện phương pháp hoặc cung cấp sản phẩm làm đẹp từ tế bào gốc người như quảng cáo. Đồng thời, Sở Y tế Hà Nội chưa phê duyệt danh mục kỹ thuật liên quan đến ứng dụng, sử dụng tế bào gốc trong khám bệnh, chữa bệnh tại bất kỳ cơ sở nào trên địa bàn. Nói cách khác, toàn bộ thị trường dịch vụ NMN, NAD+ làm đẹp và truyền tế bào gốc hiện vẫn nằm ngoài hệ thống kỹ thuật được công nhận.
Khi một phương pháp can thiệp trực tiếp vào máu, mô hoặc hệ miễn dịch chưa được cấp phép, đó là dấu hiệu cho thấy còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp về an toàn và hiệu quả lâu dài. Các chế phẩm sinh học từ "tế bào gốc" được rao bán trên mạng xã hội càng khiến bức tranh rủi ro thêm phức tạp, bởi nguồn gốc, quy trình sản xuất và bảo quản hoàn toàn mù mờ. Thực tế, Sở Y tế Hà Nội đã nhấn mạnh hiện chưa có cơ sở pháp lý để các đơn vị triển khai những dịch vụ này theo nội dung quảng cáo – đó là lời nhắc thẳng thắn rằng người dùng đang đứng ngoài vùng được bảo vệ của pháp luật nếu chấp nhận sử dụng.
Cách nhận diện cơ sở thẩm mỹ trái phép và quảng cáo sai sự thật
Không phải cơ sở nào treo biển “thẩm mỹ”, “clinic” hay “chăm sóc sức khỏe” cũng được phép truyền tế bào gốc, NMN, NAD+. Cơ sở thẩm mỹ trái phép thường lợi dụng khoảng trống hiểu biết của khách hàng: quảng cáo những kỹ thuật y học chuyên sâu như truyền NAD+, NMN, tiêm "tế bào gốc" nhưng không hề được phê duyệt trong phạm vi chuyên môn được cấp phép. Một dấu hiệu khác là ngôn ngữ quảng cáo phóng đại, khẳng định chắc chắn hiệu quả trẻ hóa, chữa nhiều bệnh, nhưng lại không nhắc đến cơ quan cấp phép, không có mã số giấy phép hoạt động công khai.
Cảnh báo Sở Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân phải chủ động kiểm tra thông tin về phạm vi hoạt động chuyên môn, danh mục kỹ thuật và tình trạng cấp phép của cơ sở trước khi sử dụng bất kỳ dịch vụ khám, chữa bệnh, làm đẹp hoặc chăm sóc sức khỏe nào. Người dân có thể tra cứu giấy phép hoạt động của các cơ sở trên cổng thông tin điện tử Sở Y tế Hà Nội, mục “Quản lý hành nghề y dược”, hoặc trên Trang Sức khỏe Thủ đô, mục “Tra cứu thông tin”. Nếu tra cứu không thấy tên cơ sở, hoặc dịch vụ truyền NMN, NAD+, tế bào gốc không nằm trong danh mục kỹ thuật được phê duyệt, đó là tín hiệu rõ ràng nên tránh xa.
Những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn phía sau lời hứa trẻ đẹp
Rủi ro lớn nhất của việc sử dụng dịch vụ NMN, NAD+ làm đẹp và truyền tế bào gốc chưa phép nằm ở chỗ: cơ thể bạn phải tiếp nhận các chất, tế bào hoặc chế phẩm sinh học mà chưa có khung giám sát an toàn đầy đủ. Khi không có nghiên cứu đủ chuẩn và chưa được thẩm định bởi cơ quan quản lý, những lời hứa trẻ hóa, phục hồi sức khỏe chỉ dừng ở mức quảng cáo. Sở Y tế đã nhấn mạnh người dân cần hết sức thận trọng trước những quảng cáo này vì các dịch vụ nêu trên chưa được cấp phép theo quy định. Thay vì săn đuổi vẻ đẹp thần tốc, bạn có thể phải đối mặt với nguy cơ phản ứng toàn thân, nhiễm trùng, rối loạn miễn dịch hoặc các biến chứng chưa lường hết.
Một hệ quả khác ít được nói đến là khi xảy ra tai biến, người dùng hầu như không có chỗ dựa pháp lý. Dịch vụ nằm ngoài danh mục kỹ thuật được phê duyệt nghĩa là không có tuyến bảo vệ rõ ràng về trách nhiệm chuyên môn, bảo hiểm, hay quy trình xử lý sự cố. Theo công văn cảnh báo, để tránh sử dụng các dịch vụ không bảo đảm an toàn, người dân chỉ nên lựa chọn các cơ sở khám chữa bệnh và cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc đã được cấp phép hoạt động. Vẻ đẹp bền vững không thể xây trên nền những can thiệp y học phi pháp, thiếu kiểm chứng; cái giá phải trả đôi khi không chỉ là tiền bạc mà còn là sức khỏe lâu dài.
Người tiêu dùng nên làm gì ngay lúc này?
Trước làn sóng quảng cáo dịch vụ truyền tế bào gốc chưa phép, phản ứng cần thiết không phải là tò mò thử nghiệm mà là chủ động bảo vệ mình. Bất cứ khi nào được tư vấn truyền NMN, NAD+, tiêm hoặc truyền "tế bào gốc" để trẻ hóa, hãy coi đó là một cảnh báo nội bộ và dừng lại để kiểm chứng thông tin. Việc đầu tiên là tra cứu cơ sở trên Cổng thông tin của Sở Y tế Hà Nội hoặc Trang Sức khỏe Thủ đô, xem cơ sở có giấy phép hoạt động hay không, và phạm vi chuyên môn, danh mục kỹ thuật được phê duyệt có bao gồm dịch vụ đang được tư vấn không.
Nếu phát hiện cơ sở quảng cáo sai sự thật, vượt quá phạm vi chuyên môn được cấp phép hoặc thực hiện kỹ thuật chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép, người dân được kêu gọi phản ánh ngay tới cơ quan quản lý y tế để kiểm tra, xử lý theo quy định pháp luật. Đồng thời, chính quyền các xã, phường được đề nghị tăng cường kiểm tra hoạt động khám, chữa bệnh, dịch vụ làm đẹp và chăm sóc sức khỏe trên địa bàn, gắn với tuyên truyền để người dân nâng cao cảnh giác. Cuối cùng, lựa chọn an toàn nhất vẫn là nói không với mọi dịch vụ NMN NAD+ làm đẹp và truyền tế bào gốc khi chúng còn chưa được pháp luật và cơ quan chuyên môn cho phép.
