ASIAD 2026 Việt Nam: Mục tiêu 4 huy chương vàng và bài kiểm tra sức cạnh tranh
ASIAD 2026 Việt Nam là hành trình của đoàn thể thao nước ta với 348 vận động viên tranh tài ở 33 môn, đặt mục tiêu đoạt từ 4 huy chương vàng thể thao trở lên để vượt thành tích 3 huy chương vàng, 5 huy chương bạc và 19 huy chương đồng từng giành trước đó, đồng thời kiểm tra xem các môn trọng điểm có giữ được vị thế cạnh tranh thực sự trên đấu trường châu lục hay không. Đây không phải chuyến đi “cho có mặt”, mà là một bước đo sức ở cấp độ cao hơn SEA Games, dưới áp lực từ nhiều cường quốc thể thao châu Á đang thu hẹp khoảng cách thành tích. Việc đặt ra chỉ tiêu trên 4 huy chương vàng thể thao là quyết định táo bạo nếu nhìn vào mặt bằng thành tích: ở kỳ Á vận hội trước, Việt Nam chỉ xếp hạng 21 toàn đoàn với 3 huy chương vàng. Điều đó cho thấy giới quản lý không muốn thỏa mãn với vùng an toàn, mà buộc các đội tuyển phải tự nâng chuẩn. Tuy nhiên, thành tích ở ASIAD không chỉ đo bằng số huy chương, mà còn bằng việc môn nào duy trì được năng lực cạnh tranh ổn định, môn nào bộc lộ dấu hiệu tụt hậu và cần tái cấu trúc lực lượng cho chu kỳ sau.
Bắn súng Việt Nam: “Mỏ vàng” lớn nhất nhưng áp lực nặng nhất
Trong các điểm tựa của ASIAD 2026 Việt Nam, bắn súng Việt Nam rõ ràng là “mỏ vàng” sáng nhất khi sở hữu những xạ thủ đã chứng minh được đẳng cấp châu lục và thế giới. Phạm Quang Huy đến Nhật Bản với tư cách đương kim vô địch nội dung 10m súng ngắn hơi nam, từng giành 240,5 điểm để đoạt vàng tại Hàng Châu. Câu nói ông thừa nhận nhiệm vụ bảo vệ HCV là “cực khó” cho thấy đội tuyển hiểu rất rõ sức ép lẫn sự khốc liệt của cuộc chơi. Điểm đáng bàn là bắn súng không chỉ trông vào một ngôi sao. Trịnh Thu Vinh từng lọt top 4 Olympic, giành 4 HCV và lập 3 kỷ lục tại SEA Games 33, trong khi Nguyễn Thùy Trang đã vô địch châu Á nội dung 25m súng ngắn thể thao nữ, vượt qua cả Manu Bhaker – một ngôi sao Olympic. Đây là minh chứng rằng bắn súng Việt Nam đã hình thành được nhóm VĐV ở trình độ hàng đầu châu lục, tạo chiều sâu quan trọng. Từ huy chương vàng Olympic của Hoàng Xuân Vinh đến thành công tại ASIAD gần đây, bắn súng đang là môn hiếm hoi duy trì được quỹ đạo thành tích ổn định trong nhiều năm. Nếu Việt Nam không tận dụng được thời kỳ sung sức này để gia cố hệ thống tuyển chọn, huấn luyện, chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội vàng hiếm hoi ở tầm châu lục.
Cầu mây ASIAD và điền kinh: Thế mạnh truyền thống, rủi ro cạnh tranh mới
Ở ASIAD 2026, cầu mây ASIAD tiếp tục là niềm hy vọng vàng hàng đầu, đặc biệt nội dung nữ 4 người – nơi Việt Nam đang là đương kim vô địch Á vận hội. Dưới sự dẫn dắt của HLV Trần Thị Vui, đội cầu mây nữ từng giành huy chương vàng tại Hàng Châu và giờ hướng tới mục tiêu bảo vệ ngôi vô địch. Nhưng ở một môn có truyền thống mạnh như cầu mây, lợi thế quá khứ không đảm bảo tương lai: Thái Lan, Indonesia, Myanmar, Hàn Quốc luôn tiệm cận hoặc thậm chí vươn lên nếu Việt Nam chậm đổi mới giáo án và trẻ hóa lực lượng. Điền kinh lại là câu chuyện khác: từ chỗ thường bị coi là “vùng trũng”, Việt Nam nay đặt mục tiêu 1 HCV, 1 HCB, 1 HCĐ, tập trung vào hai đội tiếp sức 4x400m nam và nữ sau khi cùng giành vàng ở Giải vô địch tiếp sức châu Á. Đội nữ có những cái tên dày dạn như Quách Thị Lan, Nguyễn Thị Hằng, Hoàng Thị Minh Hạnh và Nguyễn Thị Ngọc; đội nam gồm Lê Ngọc Phúc, Trần Đình Sơn, Vũ Ngọc Khánh và Tạ Ngọc Tưởng. Tuy vậy, thành tích tiền ASIAD chỉ là tham chiếu, bởi ở nội dung tiếp sức, một tình huống trao gậy lỗi hoặc phân bổ sức không hợp lý đủ phá vỡ mọi toan tính. Nếu điền kinh muốn biến cú hích tiếp sức thành nền tảng lâu dài, đội tuyển phải coi đây là bước khởi đầu cho chiến lược xây dựng nhóm VĐV trung – dài hạn chứ không phải thành tích đột biến.
Các môn võ và nội dung phụ trợ: Xây chiều sâu để không lệ thuộc “sao lẻ tẻ”
Ngoài ba trụ cột bắn súng, cầu mây và điền kinh, mục tiêu hơn 4 huy chương vàng còn được kỳ vọng san sẻ sang karate, wushu, thể dục dụng cụ, boxing, rowing, thể thao điện tử và MMA. Karate từng mang về HCV ở ASIAD trước, nhưng việc nội dung kata đồng đội nữ bị loại khỏi chương trình thi đấu buộc đội tuyển phải xoay trục sang các nội dung kumite nếu muốn duy trì chỗ đứng. Đây là ví dụ điển hình cho thấy thể thao thành tích cao luôn phụ thuộc vào cách tổ chức giải, và bất kỳ môn nào lệ thuộc vào một nội dung duy nhất đều đối mặt với rủi ro bị “hụt huy chương” ngay khi lịch thi đấu thay đổi. Wushu có Dương Thúy Vi – người từng đoạt HCV ASIAD 2014 ở thương thuật và kiếm thuật, nay được nhắc đến như nhân tố kinh nghiệm trong kỳ đại hội cuối sự nghiệp. Nhưng nếu hệ thống đào tạo không liên tục sản sinh lớp kế cận, mọi huy chương của Thúy Vi cũng chỉ mang tính kỷ niệm đẹp. Bài toán chung cho các môn võ và nội dung phụ trợ là phải thoát khỏi mô hình “sao đơn lẻ”, tiến tới xây nhóm VĐV có chiều sâu, để khi một thế hệ rời sàn đấu, không để lại khoảng trống thành tích ở cấp độ châu lục.
ASIAD như phép thử đường dài: Thành tích hôm nay, nền tảng ngày mai
Nếu chỉ nhìn vào chỉ tiêu hơn 4 huy chương vàng thể thao, ASIAD 2026 Việt Nam dễ bị thu gọn thành cuộc chạy đua thành tích. Tuy nhiên, giá trị quan trọng hơn nằm ở chỗ đây là dịp hiếm hoi để soi chiếu năng lực thật của hệ thống: môn nào giữ được vị thế châu lục, môn nào bắt đầu tụt dốc, lực lượng nào đủ làm nền cho chu kỳ kế tiếp. Theo các nguồn dữ liệu, "Thể thao Việt Nam đặt mục tiêu giành từ 4 huy chương vàng trở lên tại ASIAD, cao hơn thành tích 3 huy chương vàng, 5 huy chương bạc và 19 huy chương đồng ở Hàng Châu". Con số ấy phải trở thành điểm khởi đầu cho cuộc thảo luận về chiến lược đầu tư dài hạn chứ không phải đích cuối cùng. Trong bối cảnh trình độ các quốc gia châu Á đang thu hẹp khoảng cách, bất kỳ môn nào dừng lại sẽ bị vượt qua rất nhanh. Bắn súng, cầu mây, điền kinh và các môn võ đang đóng vai trò “đầu tàu”, nhưng để giữ được sức kéo, ngành thể thao phải tận dụng ASIAD như một bản đánh giá thực tế: những môn chứng tỏ được năng lực cạnh tranh ổn định xứng đáng nhận thêm nguồn lực, còn những môn chỉ lóe sáng ở SEA Games cần được xem xét lại mô hình đào tạo. Kết luận hợp lý là chiến lược châu lục phải ưu tiên chiều sâu, tính ổn định và khả năng thích ứng với biến động chương trình thi đấu, thay vì chỉ mải đếm tấm huy chương của một kỳ đại hội rồi để mọi thứ quay lại quỹ đạo cũ.
