Ứng dụng giả có thể biến điện thoại thành công cụ rút tiền
Ứng dụng VNeID giả là phần mềm mạo danh ứng dụng định danh điện tử chính thức, được dùng để lấy thông tin nhạy cảm hoặc chiếm quyền điều khiển điện thoại. Mối nguy không dừng ở việc lộ dữ liệu: nếu kẻ gian truy cập được ứng dụng ngân hàng và mã xác thực, tiền trong tài khoản hoặc ví điện tử có thể bị chuyển đi.
Đây không phải lời cảnh báo giả định. Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết từ năm 2024 đến nay đã tiếp nhận hơn 200 đơn trình báo liên quan đến lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Con số ấy cho thấy thủ đoạn giả danh cán bộ để lợi dụng việc đăng ký, kích hoạt VNeID đang được triển khai thực tế; người dân không nên xem cuộc gọi yêu cầu “cập nhật ngay” là thủ tục vô hại.
Cuộc gọi tạo áp lực, đường link dẫn tới app giả
Kịch bản thường bắt đầu bằng một cuộc gọi từ người tự xưng là cán bộ công an. Họ có thể nói dữ liệu căn cước hoặc cư trú chưa đồng bộ, tài khoản định danh có nguy cơ bị khóa, rồi thúc giục xác thực hoặc cập nhật ngay. Việc người gọi đọc đúng tên, ngày sinh hay địa chỉ không chứng minh họ là cán bộ thật: dữ liệu cá nhân bị lộ có thể bị lợi dụng để dựng lòng tin.
Sau đó, nạn nhân có thể bị yêu cầu chuyển sang Zalo hoặc Telegram, gọi video, bấm đường link trong tin nhắn, quét mã QR hay cài tệp bên ngoài kho ứng dụng. Website giả hoặc ứng dụng có giao diện giống bản chính thức sẽ khiến việc cài app giả mạo dễ bị nhầm là thao tác bình thường. Hãy coi yêu cầu cài đặt qua đường dẫn do người gọi gửi là dấu hiệu cảnh báo, không phải hướng dẫn cần làm theo.
Ứng dụng độc hại có thể yêu cầu quyền Trợ năng, quyền đọc tin nhắn hoặc quyền điều khiển thiết bị; đồng thời dụ người dùng nhập thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP hay gửi ảnh khuôn mặt. Những yêu cầu này có thể giúp kẻ gian theo dõi hoạt động, tiếp cận mã xác thực và kiểm soát điện thoại. Khi đã chiếm quyền, chúng có thể truy cập ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử để thực hiện giao dịch trái phép.
Nhận biết dấu hiệu và dừng lại trước khi cấp quyền
Dấu hiệu đáng ngờ rõ nhất là lời thúc ép phải làm ngay để tránh khóa tài khoản, nhất là khi đi kèm đường link, mã QR hoặc tệp cài đặt gửi riêng. Cũng cần cảnh giác nếu người gọi đề nghị cung cấp OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng, ảnh khuôn mặt hoặc bật quyền Trợ năng cho một ứng dụng không rõ nguồn gốc. Cán bộ công an không yêu cầu người dân cung cấp OTP, chuyển tiền hay cài ứng dụng lạ qua điện thoại để xác minh.
Hãy tự mở App Store hoặc Google Play để tìm ứng dụng VNeID, thay vì bấm đường dẫn người khác gửi. Nếu cần kiểm tra hoặc điều chỉnh thông tin định danh, chủ động liên hệ hay đến trực tiếp Công an xã, phường để được hướng dẫn; tài khoản định danh điện tử mức 2 được cấp trực tiếp tại cơ quan công an cấp xã. Đừng để nỗi lo bị khóa tài khoản khiến mình trao quyền kiểm soát thiết bị cho người lạ.
Nếu đã cài ứng dụng đáng ngờ, xử lý ngay
Nếu đã cài app nghi giả mạo hoặc cấp quyền nhạy cảm, hãy ngắt kết nối Internet để hạn chế việc điều khiển từ xa. Liên hệ ngân hàng ngay để yêu cầu khóa tài khoản hoặc phương thức giao dịch có nguy cơ bị xâm nhập; sau đó đổi mật khẩu từ một thiết bị an toàn và trình báo cơ quan công an. Không tiếp tục làm theo hướng dẫn của người gọi, kể cả khi họ tự nhận sẽ giúp gỡ lỗi hoặc bảo vệ tiền.
Lừa đảo VNeID dựa vào sự kết hợp giữa thông tin cá nhân, cảm giác cấp bách và quyền truy cập điện thoại. Cách phòng vệ hiệu quả nhất là không cài ứng dụng từ nguồn lạ, không tiết lộ OTP và tự xác minh qua cơ quan có thẩm quyền. Một cuộc gọi có vẻ thuyết phục không đáng để đánh đổi quyền kiểm soát thiết bị hay nguy cơ chiếm đoạt tài khoản ngân hàng.
