Hội nhóm “con ghét bố mẹ” là triệu chứng của khoảng cách trong gia đình
Hiện tượng trẻ tìm đến các hội nhóm mang tên “con ghét bố mẹ” trên mạng xã hội là biểu hiện của khoảng cách cha mẹ con ngày càng rộng, khi nhiều em không tìm được không gian an toàn để bày tỏ cảm xúc trong gia đình, dẫn tới nhu cầu được lắng nghe con cái và được thấu hiểu trẻ em bị chuyển dịch sang những cộng đồng trực tuyến nơi cảm xúc giận dữ và tổn thương dễ được đồng tình hơn là đối thoại. Nhóm “con ghét bố mẹ” trên Facebook đã trở thành nơi nhiều người trẻ chia sẻ mâu thuẫn, áp lực và câu chuyện gia đình, thu hút sự chú ý của dư luận. Tính đến sáng 30.9, hội nhóm này được ghi nhận có hơn 200.000 thành viên và con số vẫn tiếp tục tăng. Nếu cha mẹ chỉ nhìn vào cái tên gây sốc rồi vội phán xét, họ bỏ lỡ tín hiệu rất rõ: con đang cảm thấy cô đơn trong chính ngôi nhà của mình.
Vì sao trẻ tìm kiếm sự công nhận trong những cộng đồng nuôi dưỡng giận dữ?
Thay vì coi hội nhóm này là một “ổ bất hiếu”, chúng ta cần đối diện câu hỏi: vì sao nhiều trẻ chọn kể chuyện với người lạ, thậm chí ẩn danh, mà không thể nói với bố mẹ? Sự quan tâm lớn dành cho các cộng đồng như vậy cho thấy quan hệ giữa cha mẹ và con cái đang là vấn đề nhiều người muốn nói đến, nhưng không phải ai cũng có cơ hội chia sẻ những điều khó nói trong chính gia đình. Khoảng cách cha mẹ con được nuôi dưỡng bởi áp lực học tập, thời gian cha mẹ dành cho con ít đi và cách ứng xử với điện thoại, mạng xã hội, khiến khoảng cách tình cảm và nỗi lo mất quyền riêng tư làm trẻ dần thu mình. Một đứa trẻ đang tổn thương rất dễ bị cuốn vào thuật toán và tâm lý đám đông; những bình luận cổ súy thù ghét, trả đũa, bạo lực có thể được xem như phản ứng “bình thường” trước mâu thuẫn.
Lắng nghe con cái: từ đối đầu thế hệ đến giao tiếp gia đình hiệu quả
Vấn đề nguy hiểm không chỉ là câu nói “con ghét bố mẹ”, mà là khi lời tâm sự bị cuốn vào cuộc đối đầu giữa các thế hệ: người lớn nhảy vào gọi trẻ là “bất hiếu”, còn người trẻ đáp lại bằng lời miệt thị cha mẹ. Đó là giao tiếp gia đình thất bại. Điểm cốt lõi nằm ở chất lượng giao tiếp và sự tin cậy trong gia đình, chứ không phải ở việc ai nói to hơn. Cha mẹ càng kiểm soát điện thoại, càng cấm con tham gia hội nhóm mà không chịu lắng nghe con cái thì càng đẩy con rời xa mình. Theo một ý kiến chuyên gia, cha mẹ, thầy cô không nên dừng ở việc kiểm soát thiết bị, mà quan trọng hơn là lắng nghe, đồng hành và hướng dẫn trẻ cách nhận diện thông tin xấu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tìm trợ giúp khi gặp nguy hiểm. Giao tiếp gia đình hiệu quả bắt đầu từ việc cha mẹ chấp nhận nghe cảm xúc khó chịu của con mà không vội gắn nhãn “hỗn”, “đỏng đảnh”.
Thấu hiểu trẻ em: lắng nghe trước, phân loại sau, phán xét là cuối cùng
Thấu hiểu trẻ em nghĩa là dám nhìn sự giận dữ của con như một thông tin, không phải một bản án. Đằng sau cùng một câu “con ghét bố mẹ” có thể là một cơn giận sau cuộc cãi vã, là những tổn thương thời thơ ấu kéo dài đến tuổi trưởng thành, hoặc là dấu hiệu trẻ đang chịu bạo lực, bỏ mặc, khó khăn tâm lý. Vì thế, tiếp cận phù hợp là lắng nghe, nhận diện và phân loại vấn đề: nội dung xúc phạm, đe dọa, kích động bạo lực cần xử lý; lời cầu cứu phải được tiếp nhận và hỗ trợ; mâu thuẫn gia đình thông thường cần được hóa giải bằng đối thoại tôn trọng để cả cha mẹ và con đều được nói và được nghe. Không nên “bịt” tiếng nói của trẻ, mà cần hướng dẫn các em cách bày tỏ cảm xúc có trách nhiệm, tôn trọng người khác và phù hợp chuẩn mực đạo đức, pháp luật. Nếu tất cả bị gộp vào nhận định “giới trẻ chống đối cha mẹ”, chúng ta sẽ bỏ lỡ chính những em cần bảo vệ nhất.
Cha mẹ cần thay đổi: hỏi “con đau ở đâu?” thay vì “sao dám nói xấu bố mẹ?”
Điều đáng lo nhất không phải là sự tồn tại của một nhóm mang tên sốc, mà là tốc độ lan rộng cho thấy số lượng lớn trẻ cảm thấy bị cô lập trong gia đình. Xóa diễn đàn mà không tạo nơi hỗ trợ thay thế chỉ đẩy các em vào bóng tối, nơi người xấu dễ tiếp cận để dụ dỗ, thao túng tâm lý, khai thác thông tin cá nhân hoặc xâm hại. Cha mẹ cần can đảm soi lại cách nuôi dạy: khi tình thương được thể hiện bằng mệnh lệnh, so sánh, kiểm soát, trẻ sẽ cảm nhận đó là sự phủ nhận con người thật của mình. Thay vì mở cuộc trò chuyện bằng câu “Sao con dám nói xấu bố mẹ?”, hãy hỏi: điều gì đã xảy ra, điều gì trong lời nói hoặc cách ứng xử của người lớn khiến con đau, và con mong bố mẹ thay đổi điều gì. Lắng nghe con cái không phải là nhượng bộ vô điều kiện, mà là cách duy nhất để thu hẹp khoảng cách cha mẹ con và xây lại cầu nối đã gãy.
