Một nền tảng, nhiều cách dùng
Thiết kế xe máy điện tương lai là cách tổ chức phương tiện hai bánh quanh nhu cầu cụ thể của người dùng, từ vận chuyển hàng hóa đến đi lại cá nhân, tốc độ và khám phá địa hình. Điểm đáng chú ý trong các ý tưởng mới không chỉ là dáng xe lạ mắt, mà là nỗ lực khiến xe điện đảm nhiệm nhiều vai trò hơn. DuoCarry của Trần Anh Huy thể hiện rõ hướng tiếp cận đó: xe máy điện hai bánh có thể ghép với module chở hàng phía sau, thay vì buộc người dùng sở hữu hai phương tiện riêng. Concept này hướng đến tiểu thương, cửa hàng tạp hóa và shipper đô thị—những người cần chở hàng vào một thời điểm nhưng vẫn muốn xe gọn để đi lại thường ngày. Đây là ý tưởng thực dụng hơn nhiều mẫu xe chỉ gây ấn tượng bằng đường nét, dù tính hữu ích cuối cùng còn phụ thuộc vào khả năng chế tạo và vận hành.
DuoCarry: xe cá nhân ghép thành xe chở hàng
DuoCarry gồm một xe máy điện dùng độc lập và module phía sau có cabin cùng thùng hàng. Khi cần vận chuyển, người dùng đưa xe vào khoang ghép phía trước module; cơ cấu khóa và kết nối điện được đề xuất theo hướng tự động, không cần dụng cụ. Cấu hình hàng hóa có thùng thép dài 1,5 m, tải trọng thiết kế dự kiến 500 kg. Đó là tham vọng lớn cho một xe điện chở hàng đô thị, nhất là với tiểu thương hoặc người giao hàng cần chuyển đổi giữa công việc và sinh hoạt cá nhân. Nhưng con số tải trọng hiện thuộc thiết kế dự kiến, không phải kết quả thử nghiệm. Tác giả cũng lưu ý các tính năng còn ở giai đoạn ý tưởng; kết cấu chịu tải, khóa, phanh, độ ổn định và quy định dành cho phương tiện ba bánh đều cần được nghiên cứu thêm. Vì vậy, DuoCarry thuyết phục ở bài toán sử dụng, chưa phải bằng chứng về một sản phẩm sẵn sàng lưu thông.
Từ sportbike đến scooter cỡ lớn
Ở đầu kia của phổ công năng là những concept ưu tiên cá tính lái và phong cách. Aves Waylay của Trần Đình Trưởng mượn tỷ lệ môtô phân khối lớn, với phần đầu thấp, thân xe góc cạnh và đuôi nâng cao để tạo dáng sportbike điện. Đây là kiểu môtô điện thể thao dễ thu hút ánh nhìn, nhưng muốn thành xe thực tế vẫn phải giải quyết cách bố trí pin, tản nhiệt, khung và bảo dưỡng. Các đề xuất khác mở rộng lựa chọn: Aero Tunnels-E lấy cảm hứng từ máy bay chiến đấu F-16, còn mẫu Raven của Nguyễn Trần Nam Phương theo phong cách adventure, dành cho người thích du lịch trải nghiệm và khám phá thiên nhiên. Aero-X lại chọn tỷ lệ maxi-scooter, nhắm đến người trẻ, nhân viên văn phòng và người yêu công nghệ ở đô thị. Sự đa dạng này đáng hoan nghênh: xe điện không nhất thiết phải mang một kiểu dáng phổ thông duy nhất.
1.118 bài thi, nhưng ý tưởng cần qua cửa thực tế
AVES Future Mobility Challenge 2026 ghi nhận 1.118 bài dự thi từ 993 cá nhân và đội thi, gồm 932 cá nhân và 61 đội, trong thời gian nhận bài từ 21/9 đến 27/10. Quy mô ấy cho thấy thiết kế phương tiện tương lai đã trở thành sân chơi rộng hơn giới kỹ sư chuyên nghiệp. Các ý tưởng có thể bắt đầu từ bất tiện đời thường, nhưng số lượng bài dự thi không tự chứng minh tính khả thi. Một mẫu xe đẹp trên bản vẽ vẫn phải vượt qua bài toán chế tạo, an toàn, chi phí và tuân thủ quy định. Đây là ranh giới quan trọng giữa thiết kế gợi mở và sản phẩm có thể dùng hằng ngày. DuoCarry đáng chú ý vì đặt ra câu hỏi cụ thể về chở hàng; các mẫu sportbike, adventure và maxi-scooter mở rộng hình dung về xe điện. Bước tiếp theo không phải thêm đường nét, mà là thử nghiệm để biết ý tưởng nào thật sự phục vụ người dùng.
