Khẩu độ biến thiên iPhone 18 Pro: bước nhảy vọt về camera, cú lùi về sửa chữa
Khẩu độ biến thiên iPhone trên mẫu 18 Pro là hệ thống cơ khí siêu nhỏ gồm 6 lá khẩu điều khiển bằng nam châm điện, cho phép camera chính thay đổi độ mở ống kính một cách chủ động để tối ưu lượng ánh sáng, độ sâu trường ảnh và chất lượng hình ở nhiều điều kiện chụp khác nhau, đồng thời làm tăng đáng kể mức độ phức tạp khi sửa chữa cụm camera. Xét về trải nghiệm chụp, đây rõ ràng là nâng cấp camera lớn nhất của năm trên iPhone 18 Pro. Nhưng khi nhìn qua lăng kính iFixit teardown analysis, câu chuyện lại phân cực: người dùng được nhiều về chất lượng ảnh và mất đi sự đơn giản trong sửa chữa camera smartphone. Điểm khiến các kỹ thuật viên phải dè chừng là tính siêu nhỏ và tính mô-đun cao. iFixit ghi nhận sáu lá khẩu nhỏ bé được điều khiển bằng nam châm điện, tương tự như hệ thống chống rung quang học. Trong quá trình tháo rời, một lá khẩu đã văng ra khi cụm thấu kính bị tháo, cho thấy sửa chữa ở cấp độ linh kiện riêng lẻ gần như bất khả thi. "Nếu khẩu độ bị kẹt, nhiều khả năng người dùng sẽ phải thay thế toàn bộ cụm camera chính".
Giải phẫu cụm khẩu độ 6 lá: rotor, stator và các rãnh đồng bộ chuyển động
GIF cận cảnh từ iFixit cho thấy cụm khẩu độ biến thiên trên camera iPhone 18 Pro phức tạp hơn những gì Apple thể hiện trong lúc ra mắt. Bộ lấy khẩu rõ ràng to hơn, có nhiều lỗ hơn so với video công bố ban đầu, phản ánh một thiết kế ưu tiên độ chính xác cơ học hơn là thân thiện với sửa chữa. Về cấu tạo, hệ thống chia thành các lỗ đứng yên và lỗ dạng rãnh trượt: lỗ đứng yên được kết nối bằng chốt với rotor – phần chuyển động của động cơ; lỗ dạng rãnh trượt có chuyển động, kết nối bằng chốt với stator – phần đứng yên. Điểm thú vị nhưng cũng là điểm rủi ro sửa chữa là hai rãnh không thấy chốt xuất hiện trong video mới, được kết nối với các lá khẩu khác để đảm bảo chuyển động đồng bộ giữa 6 lá, tạo ra một vòng tròn không bị méo. Trong video thứ hai, iFixit dùng nam châm rà thử, lực từ kéo rotor chuyển động, từ đó tác động lên 6 lá khẩu khiến chúng đóng mở như thí nghiệm. Cơ chế này cho khả năng điều chỉnh khẩu tọa độ chính xác, nhưng mọi sai lệch cơ khí hoặc hư hỏng lá khẩu đều dẫn tới việc phải thay cả mô-đun camera, thay vì chỉnh sửa từng thành phần.
Camera Face ID dưới màn hình và buồng hơi khổng lồ: thêm lớp phức tạp cho sửa chữa
Bên cạnh khẩu độ biến thiên iPhone, video tháo rời iPhone 18 Pro còn cho thấy hai quyết định thiết kế gây tác động lớn đến sửa chữa: camera hồng ngoại Face ID đặt dưới màn hình và hệ thống tản nhiệt bằng buồng hơi (vapor chamber) mới. Trên iPhone Pro đời này, Apple đã chuyển camera hồng ngoại xuống dưới lớp OLED trong khi vẫn giữ camera selfie và bộ phát điểm hồng ngoại bên trong Dynamic Island nhỏ hơn. Khi quan sát dưới kính hiển vi, đội tháo rời phát hiện Apple che giấu camera hồng ngoại bằng cách loại bỏ các hàng điểm ảnh xen kẽ phía trên cảm biến, cùng một bộ lọc cho phép tia hồng ngoại đi qua nằm dưới lớp OLED để chặn ánh sáng. Hệ thống tản nhiệt cũng không kém phần tham vọng: chip A20 Pro dùng cấu trúc đóng gói mới, đặt silicon die nằm cạnh bộ nhớ, tách bộ nhớ khỏi đường dẫn nhiệt của SoC và cho phép chip kết nối trực tiếp với buồng hơi. Buồng hơi mới có diện tích bề mặt lớn gấp ba lần loại dùng trên iPhone 17 Pro, trải rộng trên phần lớn thân máy. Quá trình tháo rời cho thấy lớp vật liệu tản nhiệt ép trực tiếp chip A20 Pro vào buồng hơi. Về hiệu năng và ổn định nhiệt, đây là điểm cộng lớn, nhưng với kỹ thuật viên, nó đồng nghĩa với việc phải đi đường vòng, tháo nhiều lớp linh kiện nếu cần sửa chữa những phần nằm sâu bên dưới.
Khung màn hình nứt và cổng USB-C khó với: mặt tối của điểm 7/10
Đánh giá khả năng sửa chữa tạm thời 7/10 cho iPhone 18 Pro và 18 Pro Max nghe qua có vẻ dễ chịu, nhưng teardown thực tế lại phơi bày nhiều điểm tối cho sửa chữa camera smartphone nói riêng và toàn máy nói chung. Phần khung nhựa bao quanh màn hình bị hư hại trên 3 trong số 4 máy được tháo thử. iFixit đưa ra giả thuyết hệ thống tản nhiệt cải tiến có thể đã hút nhiệt ra khỏi màn hình trong quá trình dùng tấm nhiệt để làm mềm lớp keo dán, khiến khung chịu ứng suất bất lợi. Kết quả là khung máy nứt, màn hình không còn khớp hoàn hảo sau khi lắp lại, và khả năng kháng nước của điện thoại có thể bị ảnh hưởng rõ rệt. Một số linh kiện vẫn rất khó tiếp cận, đặc biệt là cổng USB-C: việc thay thế cổng này đòi hỏi phải tháo dỡ phần lớn linh kiện bên trong, biến các ca sửa chữa đơn giản thành ca đại phẫu. Dù vậy, thiết kế khay pin không dùng keo và cụm camera dạng mô-đun tháo từ phía màn hình vẫn giữ lại vài ưu điểm từ thế hệ trước về mặt tiếp cận linh kiện.
Kết luận: camera iPhone 18 Pro quá tinh vi để dễ sửa chữa
Nhìn từ iFixit teardown analysis, khẩu độ biến thiên iPhone 18 Pro là minh chứng cho tham vọng đặt chất lượng ảnh lên trước khả năng sửa chữa. Cơ chế 6 lá khẩu điều khiển bằng nam châm điện, các rãnh đồng bộ chuyển động tinh vi và hệ thống Face ID dưới màn hình cùng buồng hơi khổng lồ tạo nên một kiến trúc camera – và toàn bộ máy – hướng rõ rệt tới hiệu năng chụp, hiển thị, tản nhiệt. Đổi lại, sửa chữa camera smartphone trên thiết bị này khó lòng còn là chuyện thay một vài linh kiện rời. Người dùng có quyền kỳ vọng ảnh đẹp hơn, máy mát hơn, Face ID kín đáo hơn. Nhưng mỗi trục trặc ở khẩu độ, mỗi lần khung màn hình nứt, hay một cổng USB-C hỏng sẽ kéo theo rủi ro phải thay cả mô-đun, cùng chi phí bảo hành có thể tăng vọt về mặt tỷ lệ linh kiện, thời gian công sửa. Với điểm 7/10 về khả năng sửa chữa, iPhone 18 Pro đứng ở vùng xám: không quá khó với trung tâm chuyên nghiệp, nhưng rõ ràng không phải chiếc máy lý tưởng cho người thích tự sửa hoặc tối ưu chi phí lâu dài.
