Soạn thảo chân dung không phải chuyện của thiết bị, mà là chuyện mắt nhìn
Soạn thảo chân dung là quá trình sắp xếp chủ thể, nền, góc chụp và màu sắc trong khung hình để kể một câu chuyện thị giác có chiều sâu, cảm xúc và nhịp điệu, thay vì chỉ ghi lại một khuôn mặt đứng trước ống kính một cách phẳng lặng và vô cảm. Khi ảnh chân dung trông “phẳng” dù mẫu đẹp và ánh sáng ổn, vấn đề rất thường nằm ở kỹ thuật sắp xếp ảnh chứ không phải ở chiếc máy ảnh bạn đang cầm. Khoảnh khắc bạn chủ động điều khiển góc độ đầu chân dung, khoảng cách với nền, hướng đường dẫn và lớp màu, ảnh sẽ bước từ dạng ghi chép sang dạng chân dung động, dù bạn chỉ dùng một ống kính phổ thông.
Tạo chiều sâu ảnh bằng góc chụp lệch và khoảng cách với nền
Nếu bạn vẫn ép mẫu đứng sát tường và chụp thẳng mặt tường, bạn đang tự giết chết chiều sâu. Một trong những cách nhanh nhất để tạo chiều sâu ảnh là xoay người và máy sang một góc ngang thay vì bắn thẳng vào bề mặt phẳng: khi đó, bối cảnh sẽ nằm gần chủ thể ở một bên rồi mờ dần vào xa, tạo cảm giác không gian kéo dài trong khung hình. Đồng thời, hãy kéo mẫu ra khỏi tường thay vì cho họ dán lưng vào đó; khoảng cách này tạo sự tách biệt rõ ràng giữa mẫu và nền, tránh các đường thẳng nền cắt ngang người một cách khó chịu. Đừng đổ lỗi cho ống kính: với cùng chiếc máy, một bước chân sang bên hoặc lùi lại đã đủ biến bố cục phẳng thành chân dung có chiều sâu.
Góc độ đầu chân dung: chiếc vô-lăng cảm xúc của bức ảnh
Góc độ đầu chân dung quyết định phần lớn cảm xúc người xem cảm nhận từ ảnh, nên nếu bạn bỏ qua nó, ảnh sẽ khó mà trở thành chân dung động. Góc chính diện giúp tạo cảm giác gần gũi, tin cậy nhờ giao tiếp mắt trực diện, rất hợp khi bạn muốn truyền tải sự tự tin và đáng tin cậy. Ngược lại, góc nghiêng hoàn toàn (profile) tôn đường nét và mang không khí trang trọng, thanh lịch. Góc ba phần tư là điểm cân bằng giữa hai thái cực, thêm chiều sâu và phù hợp khi bạn muốn có cảm giác chuyển động hoặc xoay người nhẹ. Quan trọng là: không có một góc “chuẩn” cho mọi người. Bạn phải xét gương mặt, dáng người và mục đích ảnh trước khi quyết định, thay vì chụp mọi khuôn mặt theo một công thức.
Nhìn lên, nhìn xuống: dựng kịch tính bằng góc nhìn và bối cảnh
Nếu bạn luôn giữ máy ngang tầm mắt, cả bộ ảnh sẽ trông lặp lại và chán. Thay đổi góc nhìn – từ thấp lên cao hoặc từ trên xuống – không chỉ đổi phối cảnh mà còn đổi luôn câu chuyện. Khi mẫu nhìn xuống ống kính, ánh nhìn từ trên cao có thể tạo cảm giác quyền lực, còn khi họ cúi mắt không nhìn vào máy, bức ảnh dễ nhuốm màu bí ẩn hoặc khiêm nhường. Những góc này thường dùng trong ảnh thời trang, ảnh editorial để tạo kịch tính và căng thẳng. Thêm vào đó, chỉ cần hạ máy để lấy thêm ngôi nhà hay đường dẫn ở xa, bạn đã thêm màu sắc và kết cấu vào nền mà một khung hình phẳng sẽ bỏ lỡ. Chiến lược ở đây là: mỗi thay đổi góc máy phải phục vụ một cảm xúc cụ thể, không phải để “cho lạ”.
Màu sắc đối lập, lớp nền và quy tắc “biết rồi thì phá”
Bạn không cần preset đắt tiền để ảnh có chiều sâu; bạn cần hiểu màu và lớp. Khi đặt một chiếc váy đỏ trên nền xanh, bạn đang tận dụng hai màu nằm đối diện nhau trên bánh xe màu, tạo tương phản tự nhiên và làm cả người và nền đều sống động hơn. Cùng một địa điểm, chỉ cần thêm một nhành hoa tím vào khung là bạn đã có lớp tiền cảnh, trung cảnh, hậu cảnh khác nhau, tất cả đều có thể luyện ở bất kỳ nơi nào mà không cần mua thiết bị mới. Một trích dẫn đáng nhớ là: “Trotti cho rằng không nên áp dụng các quy tắc bố cục một cách máy móc; khi đó mọi khung hình trông cùng một kiểu ‘đúng’”. Ngay cả khi dùng máy ảnh và ống kính khác nhau, nguyên tắc bố cục vẫn giữ nguyên; cô chụp với một thân máy và ống kính cụ thể nhưng vẫn nhấn mạnh rằng vấn đề không nằm ở thiết bị. Khi bạn đã nắm chắc cấu trúc, lúc đó mới là lúc được quyền bẻ cong quy tắc.
