Từ 36 bài toán doanh nghiệp đến chiến lược AI của Hà Nội
Việc Hà Nội tiếp nhận 36 đề xuất bài toán từ doanh nghiệp và tổ chức là bước thử nghiệm một mô hình mới, trong đó thành phố không chỉ tài trợ nghiên cứu chung chung mà yêu cầu các bên cùng xác định vấn đề cụ thể, chọn công nghệ phù hợp – đặc biệt là AI – và cam kết tạo ra sản phẩm có thể ứng dụng vào đời sống đô thị. Đây là cách tiếp cận biến khoa học công nghệ từ khẩu hiệu thành công cụ giải quyết bài toán ngập nước, an toàn cháy nổ, chuyển đổi số và nhiều nhu cầu dân sinh khác, đồng thời cho thấy AI giải quyết vấn đề Hà Nội không còn là câu chuyện tương lai xa mà đang được “đặt hàng” ngay trên bàn làm việc của doanh nghiệp và nhà quản lý.
Phiên đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ nhu cầu doanh nghiệp được Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội tổ chức sáng 25/9, với 36 đề xuất đến từ 18 doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức. Các bài toán trải rộng nhưng không trừu tượng: chống ngập, an toàn cháy nổ, chống ngập chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn, đô thị thông minh, nông nghiệp công nghệ cao, logistics và y tế cộng đồng số. Cách làm này thẳng thắn: nếu thị trường đã có giải pháp phù hợp, thành phố ưu tiên kết nối để ứng dụng; chỉ khi công nghệ hiện có chưa đáp ứng mới tiếp tục đầu tư nghiên cứu. Đây là một “bộ lọc thực tế” quan trọng để Nghị quyết 57 ứng dụng công nghệ không bị trôi vào hình thức.
Nghị quyết 57: từ hỗ trợ dàn trải đến đặt hàng bài toán cụ thể
Điều đang diễn ra ở Hà Nội không chỉ là một hội nghị đặt hàng, mà là sự dịch chuyển tư duy chính sách: từ hỗ trợ dàn trải sang đặt hàng gắn với bài toán phát triển, công nghệ chiến lược và khả năng thương mại hóa. Sau 9 tháng triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, Sở Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận khoảng 160 đề xuất đặt hàng từ các sở, ngành, viện, trường, doanh nghiệp và cá nhân. Nói cách khác, Nghị quyết 57 ứng dụng công nghệ đang được dịch sang ngôn ngữ của nhiệm vụ cụ thể, tiêu chí rõ ràng và sản phẩm đầu ra có thể đo đếm.
Thành phố đã ban hành danh mục 9 nhóm công nghệ chiến lược và 25 nhóm sản phẩm ưu tiên, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, cảm biến thế hệ mới, robot tự hành, UAV, dữ liệu lớn, bản sao số và blockchain phục vụ quản trị đô thị thông minh. Một nhiệm vụ đáng chú ý là nghiên cứu, chế tạo thử nghiệm nền tảng Camera AI biên đa dụng thế hệ mới do doanh nghiệp phối hợp với trường đại học thực hiện. Đây là sản phẩm AI thực tế, không phải minh họa trên slide: camera AI có thể áp dụng cho an ninh đô thị, giao thông, phòng cháy, thậm chí hỗ trợ giám sát ngập úng. Khi những bài toán như chống ngập hay an toàn cháy nổ được “gắn” trực tiếp với công nghệ ưu tiên, AI giải quyết vấn đề Hà Nội có cơ hội bước khỏi phòng thí nghiệm để đi vào hệ thống hạ tầng.
Sandbox, robot taxi và những sản phẩm đã bước ra đường phố
Một chính sách chỉ thực sự có sức sống khi chấp nhận thử nghiệm. Hà Nội đã bắt đầu dùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho những công nghệ chưa có tiền lệ rõ ràng. Đến ngày 20/9, thành phố tiếp nhận 4 hồ sơ sandbox, trong đó 2 hồ sơ được cho phép thử nghiệm, 1 hồ sơ đủ điều kiện tổ chức hội đồng thẩm định và 1 hồ sơ cần bổ sung. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng đã trực tiếp trải nghiệm robot taxi của một doanh nghiệp được cấp phép thử nghiệm sandbox tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Hình ảnh lãnh đạo thành phố ngồi trên xe tự hành là thông điệp chính trị rõ ràng: Hà Nội sẵn sàng đặt cược có kiểm soát vào công nghệ mới.
Sau 9 tháng, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ở Hà Nội không còn là những khẩu hiệu chung chung mà đã có “địa chỉ” cụ thể: bài toán được đặt hàng, công nghệ được lựa chọn, nhiệm vụ được giao và sản phẩm bắt đầu hình thành. Trong số các sản phẩm, nền tảng Camera AI biên và robot taxi là hai ví dụ cho sản phẩm AI thực tế đang được thử nghiệm trong môi trường đô thị. Bên cạnh đó, thành phố đã phê duyệt nhiệm vụ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và thử nghiệm xe thang cứu hộ tầm vươn 32m và 56m; xe thang 32m tích hợp cơ khí, thủy lực và hệ thống điều khiển chuyên dụng, giúp nâng cao hiệu quả xử lý sự cố. Đây là cách Hà Nội gắn đổi mới công nghệ với an toàn cháy nổ, thay vì chỉ trông chờ vào quy định.
Từ plasma lạnh đến làng nghề: công nghệ phải chạm đời sống
Nếu AI và xe tự hành dễ thu hút sự chú ý, thì những sản phẩm như máy phát tia plasma lạnh hay mô hình nuôi cá lại cho thấy một mặt khác của Nghị quyết 57: công nghệ phải chạm vào các nhu cầu y tế, nông nghiệp và làng nghề. Máy phát tia plasma lạnh PlasmaMED thế hệ II đã được chế tạo thử nghiệm 20 máy, làm chủ thiết kế và công nghệ, được cấp bằng sáng chế và đào tạo 30 người vận hành. Công nghệ chiếu tia plasma lạnh này được đánh giá là tiên tiến trong điều trị và chăm sóc vết thương. Khi bệnh nhân được tiếp cận công nghệ mới ngay tại bệnh viện trong nước, họ là những người đầu tiên cảm nhận giá trị thực của đổi mới sáng tạo.
Ở lĩnh vực nông nghiệp, kết quả nghiên cứu, nuôi và phát triển cá ngạnh cho lợi nhuận trung bình hơn 20,4 triệu đồng mỗi lồng 100m³, với tỷ suất sinh lời 36%; mô hình nuôi trong ao đạt lợi nhuận hơn 180 triệu đồng mỗi ha, tỷ suất sinh lời 33,7%. Đó là con số đủ sức thuyết phục người nông dân, hơn bất kỳ khẩu hiệu nào. Trong khi đó, Hà Nội cũng đang xem xét các đề xuất như vòng đeo tay y tế thông minh hỗ trợ người cao tuổi, bản sao số hệ thống thoát nước đô thị – một hướng đi quan trọng để AI giải quyết vấn đề Hà Nội về ngập lụt – và lò nung gốm sứ bằng điện thông minh ứng dụng AI cho làng nghề Bát Tràng. Khi chống ngập chuyển đổi số và làng nghề truyền thống cùng xuất hiện trong một danh mục, bức tranh phát triển trở nên cân bằng hơn.
Doanh nghiệp là trung tâm, quý IV là phép thử của cam kết
Cách Hà Nội huy động doanh nghiệp công nghệ Hà Nội vào cuộc không chỉ dừng ở vài phiên đối thoại. Hiện thành phố có 226 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và khoảng 10.996 doanh nghiệp công nghệ số. Phiên đặt hàng đầu tiên đã cho thấy một điều quan trọng: doanh nghiệp sẵn sàng đưa ra bài toán của mình, từ kiến trúc số dùng chung trên nền tảng iHanoi tới các giải pháp cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh. Vấn đề không còn là thiếu bài toán, mà là Hà Nội có đủ kiên nhẫn và kỷ luật để đi tới cùng với từng nhiệm vụ hay không.
Theo kế hoạch, chậm nhất ngày 30/9, thành phố sẽ chia danh mục bài toán thành ba nhóm: đã có giải pháp và có thể kết nối chuyển giao; cần nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ; và bài toán lớn, liên ngành cần nhóm chuyên sâu xử lý. Đến ngày 10/10, các đề xuất tiếp tục được phân loại để kết nối chuyển giao, hoàn thiện hồ sơ nhiệm vụ hoặc làm rõ thêm bài toán; chậm nhất ngày 25/10, các đơn vị phải báo cáo tiến độ, kết quả kết nối, thử nghiệm và những vướng mắc cần tháo gỡ. Thành phố đã xác định trọng tâm quý IV không phải tạo thêm nhiều nhiệm vụ mà chuyển các kết quả bước đầu thành sản phẩm, mô hình và giá trị có thể đo đếm; thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và vận hành thực chất thị trường công nghệ cùng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nếu làm được điều này, khẩu hiệu AI giải quyết vấn đề Hà Nội sẽ trở thành một chương trình hành động có kết quả cụ thể, thay vì một cuộc đua ngôn từ.
