Câu “cấm điện thoại cũ từ 2027” dễ làm người định mua máy đã qua sử dụng tưởng sang năm sẽ không còn được mua bán. Tôi tách rõ hai việc: nhập một chiếc máy đã dùng từ nước ngoài vào Việt Nam và sang tay một máy đã lưu hành trong nước. Thông tư mới tập trung vào việc thứ nhất.
Chốt nhanh: lệnh cấm nhập điện thoại cũ không bắt đầu từ năm 2027. Ngày 1/1/2027 là lúc danh mục mới có hiệu lực; điều đó không tự động biến mọi máy cũ đang có ở Việt Nam thành hàng cấm.
Điện thoại cũ đã nằm trong diện cấm nhập từ trước
Tính đến ngày 4/11/2026, Thông tư 11/2018/TT-BTTTT vẫn là văn bản công bố danh mục sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng cấm nhập khẩu. Phụ lục có nhóm HS 85.17, bao gồm điện thoại dùng mạng di động hoặc mạng không dây; thông tư có hiệu lực từ 30/11/2018. Có thể xem nội dung Thông tư 11/2018.
Trước đó, danh mục do Bộ Công Thương ban hành theo Thông tư 04/2014/TT-BCT cũng đã gọi tên điện thoại cố định và di động đã qua sử dụng; văn bản có hiệu lực từ 20/02/2014. Vì vậy, nói rằng điện thoại cũ chỉ bị cấm nhập từ năm 2027 là sai mốc thời gian.
Ranh giới pháp lý nằm ở khâu nhập khẩu. Các thông tư này không nói mọi máy cũ đang được người Việt sử dụng phải thu hồi, cũng không tự động cấm mọi giao dịch sang tay trong nước. Nhưng điều đó cũng không chứng nhận nguồn gốc của từng chiếc máy đang được rao bán: một thiết bị đã bị đưa vào Việt Nam trái quy định không trở nên hợp lệ chỉ vì sau đó được bán lại.
Từ 1/1/2027, danh mục mới nói rõ hơn điều gì?
Thông tư 63/2026/TT-BKHCN được ban hành ngày 27/10/2026 và có hiệu lực từ 01/01/2027. Văn bản thay thế Thông tư 11/2018/TT-BTTTT. Danh mục mới vẫn có nhóm HS 8517, bao gồm điện thoại và điện thoại thông minh, nên đây không phải thời điểm điện thoại cũ lần đầu bị đưa vào diện cấm. Có thể đối chiếu Thông tư 63 trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và phần mô tả danh mục HS mới.
Điểm người mua và người bán nên để ý là phạm vi của danh mục được diễn đạt cụ thể hơn:
- Linh kiện, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của sản phẩm nằm trong danh mục cũng thuộc diện cấm nhập.
- Sản phẩm công nghệ số tân trang có mã HS nằm trong danh mục cũng bị cấm nhập. Gắn nhãn “refurbished” không tự tạo ra ngoại lệ.
- Cách áp mã HS phụ thuộc cấp mã được liệt kê: mã 4 hoặc 6 số bao trùm các mã con tương ứng; mã 8 số áp dụng đúng mã đó.
Thông tư có ngoại lệ hẹp cho một số dây chuyền, máy móc, thiết bị và dụng cụ đã qua sử dụng phục vụ trực tiếp dự án đủ điều kiện trong lĩnh vực sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn hoặc đào tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ số. Đây không phải ngoại lệ chung để nhập điện thoại cũ về bán lẻ.
Ở thời điểm viết bài, Thông tư 26/2025/TT-BKHCN cũng đặt cơ chế xin phép cho một số trường hợp đặc thù với hàng thuộc danh mục, trong đó có nghiên cứu khoa học và một số nhu cầu phục vụ sản xuất. Hồ sơ phải nêu mục đích, kế hoạch sử dụng, quản lý và xử lý hàng sau khi dùng; đây không phải quyền nhập tự do cho cửa hàng bán máy cũ. Thông tư 26 có hiệu lực từ 31/10/2025; nếu nhập hàng theo diện đặc thù từ năm 2027, tôi sẽ kiểm tra lại thủ tục đang áp dụng thay vì mặc định ngoại lệ cũ tự động bao trùm mọi điện thoại.
Mua máy cũ trong nước: đừng đánh đồng với nhập máy về bán
Nếu mua lại một máy đã lưu hành tại Việt Nam, tôi sẽ không vội bán máy đang dùng chỉ vì nghe mốc 2027. Tôi sẽ hỏi người bán về nguồn gốc, giữ giấy mua bán hoặc chứng từ thanh toán, rồi kiểm tra tình trạng máy. Những việc đó giúp giảm rủi ro khi giao dịch, nhưng kiểm tra pin hay IMEI không thay thế được chứng từ nhập khẩu nếu câu hỏi là chiếc máy vào Việt Nam bằng đường nào.
Còn chuyện mang điện thoại theo hành lý cá nhân là câu hỏi khác với nhập một lô hàng để kinh doanh. Hướng dẫn hành lý miễn thuế của Hải quan có nêu đồ dùng cá nhân với số lượng, chủng loại phù hợp mục đích chuyến đi; tuy nhiên, câu trả lời năm 2023 đó không giải thích riêng ngoại lệ cho điện thoại cũ theo danh mục có hiệu lực từ năm 2027. Tôi sẽ không lấy hướng dẫn chung này làm “giấy thông hành” cho máy cũ mua thêm ở nước ngoài, nhất là khi định bán lại; trường hợp cụ thể nên hỏi Hải quan trước.
Với máy cũ mua trong nước, tối thiểu tôi sẽ kiểm tra IMEI, tình trạng tài khoản khóa, pin, camera, cổng sạc và điều kiện đổi trả hoặc bảo hành của người bán. Đó là bước kiểm tra chất lượng máy, không phải cách hợp thức hóa một lô hàng nhập khẩu.
Kết luận của tôi
Thông tư 63 cập nhật danh mục và cách kiểm soát hàng công nghệ số đã qua sử dụng ở cửa nhập khẩu; nó không phải lệnh thu hồi điện thoại cũ hay lệnh cấm toàn bộ giao dịch sang tay trong nước. Nếu đang tìm máy mới phân phối chính hãng, danh mục hàng đã qua sử dụng không phải lý do để hoãn mua. Còn với máy cũ, hãy phân biệt rõ máy đã lưu hành tại Việt Nam với máy được đưa từ nước ngoài về để bán, và đừng xem chữ “xách tay” hay “tân trang” là bằng chứng đủ về nguồn gốc hợp lệ.
