Trung thu không chỉ có lồng đèn: đó là thời điểm vàng để dạy kỹ năng an toàn số
Kỹ năng an toàn số của trẻ là tập hợp những hiểu biết và thói quen giúp trẻ sử dụng Internet, mạng xã hội và thiết bị số một cách an toàn, biết nhận diện nguy cơ, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm kiếm hỗ trợ khi gặp vấn đề trên không gian mạng. Nhìn từ chương trình tuyên truyền kỹ năng an toàn trên môi trường mạng gắn với Tết Trung thu tại Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Việt Khái, Cà Mau, có hơn 400 học sinh được hướng dẫn sử dụng Internet và mạng xã hội an toàn, nhận diện nguy cơ và cách xử lý khi phát sinh tình huống bất thường. Trung thu ở đây không chỉ là rước đèn, phá cỗ, mà trở thành một buổi “học kỹ năng số” sống động, nơi trẻ em không gian mạng được đối thoại trực tiếp với lực lượng An ninh mạng và thấy mình được bảo vệ.
Từ “5 KHÔNG trên mạng” đến trách nhiệm của phụ huynh trong bảo vệ trẻ trực tuyến
Điểm đáng chú ý của chương trình là thông điệp “5 KHÔNG để an toàn trên mạng!”, được cô đọng trong video clip về 3 thủ đoạn thao túng “bắt cóc online” và các tờ rơi phát cho học sinh, phụ huynh. Trẻ được nhắc không nghe cuộc gọi, không tham gia nhóm trò chuyện lạ; không nói, không chia sẻ thông tin cá nhân như tên, trường lớp, địa chỉ, mật khẩu; không tin vào quà tặng, trúng thưởng hay phần thưởng trong game; không sợ hãi trước tin nhắn đe dọa mà phải báo ngay cho cha mẹ, thầy cô; không làm theo yêu cầu đáng ngờ, không bấm link lạ, không tải ứng dụng hay hẹn gặp người lạ khi chưa có sự đồng ý của người lớn. Đây là bộ quy tắc tối thiểu mà mỗi phụ huynh cần thuộc nằm lòng, nhắc đi nhắc lại trong các cuộc trò chuyện hằng ngày, thay vì phó mặc hết cho nhà trường hay lực lượng Công an.
Giáo dục an toàn mạng từ sân trường đến mâm cỗ Trung thu tại gia
Nếu ở trường, cán bộ Phòng An ninh mạng hướng dẫn học sinh thực hành “5 KHÔNG để an toàn trên mạng”, cho các em tham gia trả lời câu hỏi để nhận biết nguy cơ và cách xử lý tình huống bất thường, thì ở nhà, phụ huynh phải tiếp tục nối dài bài học đó. Cách hiệu quả không phải là những buổi “giảng đạo” căng thẳng, mà là lồng ghép giáo dục an toàn mạng vào chính các hoạt động Trung thu: khi cùng con làm lồng đèn, hãy hỏi con xem nếu có người lạ mời nhận quà online thì con sẽ làm gì; khi chuẩn bị mâm cỗ, hãy cùng con đặt lại mật khẩu mạnh và bật bảo vệ hai lớp cho tài khoản. Những nội dung tưởng chừng đơn giản đã giúp học sinh từng bước hình thành thói quen sử dụng Internet an toàn, biết bảo vệ thông tin cá nhân và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ của cha mẹ, thầy cô khi gặp vấn đề trên không gian mạng.
An toàn số và sự ấm áp: quà Trung thu không chỉ là bánh kẹo
Trung thu ở Cà Mau năm nay cho thấy giáo dục an toàn mạng chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với sự quan tâm cụ thể dành cho trẻ em. Trong chương trình, Ban Phụ nữ Công an tỉnh vận động mạnh thường quân trao 100 phần quà Trung thu gồm lồng đèn, bánh kẹo cho học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, với tổng trị giá hơn 30 triệu đồng. Về vật chất, những món quà này không lớn, nhưng chúng gửi đi một thông điệp rõ ràng: trẻ em không gian mạng, đặc biệt là trẻ yếu thế, cần được chăm sóc cả đời sống lẫn kỹ năng số. Hoạt động vừa trang bị cho học sinh kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng, vừa thể hiện sự sẻ chia với những em nhỏ chưa có điều kiện tiếp cận công nghệ an toàn. Trung thu vì thế trở thành dịp để nhắc lại rằng bảo vệ trẻ trực tuyến là trách nhiệm của cả xã hội, chứ không riêng một ngành hay một gia đình.
Từ một điểm sáng Cà Mau đến thói quen dài hạn của gia đình số
Hoạt động tuyên truyền kỹ năng an toàn trên môi trường mạng và trao quà Trung thu tại Cà Mau nằm trong chuỗi chương trình chăm lo cho trẻ em dịp Tết Trung thu năm 2026 của Ban Phụ nữ Công an tỉnh. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở sự kiện, hiệu quả sẽ ngắn hạn. Điều cần thiết là phụ huynh biến những thông điệp như “5 KHÔNG trên mạng” thành quy tắc trong gia đình: treo tờ rơi cạnh bàn học, đặt giờ dùng thiết bị, khuyến khích con báo ngay khi gặp nội dung lạ, cùng con kiểm tra quyền riêng tư trên ứng dụng. Chương trình đã góp phần mang đến một mùa Trung thu vui tươi, ấm áp và ý nghĩa, đồng thời lan tỏa thông điệp về sự chung tay của lực lượng Công an, nhà trường, gia đình và xã hội trong việc chăm sóc, bảo vệ và đồng hành cùng trẻ em trong môi trường số. Phần còn lại thuộc về từng gia đình: hoặc chúng ta xây thói quen bảo vệ trẻ trực tuyến hôm nay, hoặc chấp nhận rủi ro ngày mai.
