Văn hóa Việt Nam Philippines: Khi di sản gặp ngoại giao mềm
“Những ngày Văn hóa Việt Nam tại Philippines” là chuỗi sự kiện văn hóa kéo dài hai ngày ở Manila, nơi âm nhạc dân tộc, áo dài truyền thống, di sản và giao lưu thanh niên cùng xuất hiện trong không gian Fort Santiago lịch sử để kể câu chuyện về một Việt Nam trẻ trung nhưng giàu bản sắc, qua đó củng cố văn hóa Việt Nam Philippines như một kênh ngoại giao mềm quan trọng trong khu vực ASEAN. Tinh thần chủ đạo của chương trình không phải là phô diễn nghệ thuật một chiều, mà là đối thoại văn hóa có chủ ý. Việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam phối hợp với Ủy ban Quốc gia về Văn hóa và Nghệ thuật Philippines (NCCA) cho thấy hai chính phủ coi văn hóa là nền tảng cho quan hệ đối tác lâu dài, nhất là khi sự kiện diễn ra nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Philippines (1976-2026).
Fort Santiago Manila: Di sản Philippines làm nền cho một “Việt Nam thu nhỏ”
Việc chọn Fort Santiago Manila – pháo đài cổ kính nằm trong khu Intramuros – làm không gian tổ chức không phải là lựa chọn mang tính biểu tượng đơn thuần. Khi di sản Philippines trở thành sân khấu cho nghệ thuật Việt Nam, thông điệp hữu nghị ASEAN được thể hiện bằng hình ảnh rõ ràng: văn hóa khu vực chỉ thực sự có ý nghĩa khi cùng được chia sẻ trên nền lịch sử của nhau. Các chương trình hòa tấu nhạc cụ dân tộc như đàn bầu, đàn T’rưng, cồng chiêng cùng những làn điệu dân ca, vũ điệu từ Tây Bắc đến Nam Bộ đã “cấy” ký ức âm thanh Việt vào không gian lịch sử Manila. Đây là cách ngoại giao văn hóa đi thẳng vào cảm xúc, thay vì chỉ dừng ở diễn văn. Như đại diện phía Philippines nhấn mạnh, sự kiện góp phần tôn vinh tính đa dạng trong thống nhất của văn hóa ASEAN và biến Fort Santiago thành nhịp cầu hữu nghị ASEAN sống động, chứ không phải bảo tàng tĩnh lặng.
Áo dài truyền thống và Chi Pu: Gương mặt trẻ cho một Việt Nam hiện đại
Nếu Fort Santiago mang đến chiều sâu lịch sử, thì tà áo dài truyền thống của các nghệ sĩ Việt Nam – đặc biệt là Chi Pu – lại đem tới sắc thái hiện đại cho câu chuyện văn hóa. Trong Đêm Gala Nghệ thuật Hữu nghị tối 7/8, việc Chi Pu xuất hiện trong áo dài truyền thống trước khán giả Philippines không chỉ là lựa chọn thời trang, mà là lời khẳng định áo dài vẫn là biểu tượng nhận diện mạnh mẽ nhất của Việt Nam, dù được trình bày bởi thế hệ nghệ sĩ trẻ. Việc cô tự giao tiếp bằng tiếng Anh, hòa giọng trong các tiết mục kết nối văn hóa cho thấy ngoại giao văn hóa không còn là lĩnh vực độc quyền của các đoàn nghệ thuật nhà nước, mà đang chuyển dần sang những gương mặt giải trí có khả năng tương tác tự nhiên với công chúng quốc tế. Sự nổi bật của Chi Pu trong tà áo dài tại Manila chứng minh rằng áo dài truyền thống không hề “lỗi thời”; trái lại, nó đang trở thành chất liệu để xây dựng hình ảnh một Việt Nam vừa dịu dàng, vừa tự tin hội nhập.
Giao lưu thanh niên, sản phẩm Việt và thông điệp hữu nghị ASEAN
Điểm đáng chú ý của chương trình là cách ban tổ chức nối văn hóa với đời sống kinh tế – xã hội hàng ngày. Trong các không gian trải nghiệm nghề thủ công, ẩm thực, cà phê, gạo và thời trang, khán giả Philippines không chỉ xem biểu diễn mà còn được chạm tay vào những sản phẩm gắn với đời sống người Việt. Theo ban tổ chức, việc kết hợp quảng bá văn hóa, nghệ thuật với giới thiệu sản phẩm Việt Nam giúp tạo nên sự cộng hưởng giữa ngoại giao văn hóa và quảng bá hình ảnh quốc gia, thay vì tách rời hai mục tiêu. Các hoạt động Youth Exchange, nơi Chi Pu trò chuyện trực tiếp với khán giả trẻ Manila, làm rõ một điều: hữu nghị ASEAN muốn bền lâu phải đi qua trải nghiệm của thế hệ mới, chứ không chỉ nằm trong văn kiện hay lễ kỷ niệm. Khi người trẻ Philippines hào hứng thưởng thức cà phê, tìm hiểu ẩm thực và thời trang Việt, câu chuyện văn hóa Việt Nam Philippines được kể bằng ngôn ngữ gần gũi nhất: cùng nhau ăn, uống, mặc, nghe nhạc.
Ngoại giao văn hóa từ Fort Santiago tới sân khấu khu vực
Từ góc nhìn ngoại giao mềm, “Những ngày Văn hóa Việt Nam tại Philippines” cho thấy Việt Nam đang chủ động bước ra khỏi “vùng an toàn” của các hoạt động lễ nghi để tiến vào không gian giao lưu văn hóa giàu tính tương tác. Sự kiện không chỉ quy tụ lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam, Đại sứ Việt Nam tại Philippines, đại diện NCCA và ngoại giao đoàn, mà còn lôi kéo đông đảo công chúng yêu nghệ thuật tại Manila – đúng đối tượng mà ngoại giao văn hóa cần chạm tới. Việc chọn những nghệ sĩ trẻ như Chi Pu, người đã từng hoạt động ở Malaysia và nhận giải Weibo All-Round Stage Charismatic Artist, cho thấy chiến lược rõ ràng: dùng sức ảnh hưởng khu vực của nghệ sĩ để làm “chất xúc tác” cho câu chuyện Việt Nam. Khi nhịp cầu văn hóa tại Fort Santiago được kỳ vọng mở ra cơ hội hợp tác mới về du lịch, nghệ thuật và trao đổi thế hệ trẻ giữa hai nước, chúng ta có thể nhìn thấy một mô hình hữu nghị ASEAN hiệu quả: xây dựng cộng đồng đoàn kết, phát triển và giàu bản sắc thông qua những sự kiện tưởng như “giải trí”, nhưng mang nội dung ngoại giao rất nghiêm túc.
