Cơ hội lịch sử: Khi Eurovision lần đầu vang lên ở châu Á và gọi tên Việt Nam
Eurovision 2026 châu Á là phiên bản khu vực của cuộc thi âm nhạc truyền hình quốc tế lớn nhất thế giới, lần đầu được tổ chức tại châu Á và mở ra cơ hội hiếm có để âm nhạc Việt Nam bước lên sân khấu Eurovision, giới thiệu bản sắc và năng lực cạnh tranh của mình trước khán giả khu vực và bạn bè quốc tế.
Việc Eurovision Song Contest – sân chơi đã tồn tại 70 năm – tổ chức mùa thi tại châu Á và chọn Thái Lan làm nơi diễn ra vào ngày 14-11, với sự góp mặt của 9 quốc gia trong đó có Việt Nam, là một cột mốc mang tính bước ngoặt. Hệ quả là lần đầu tiên, chúng ta phải trả lời nghiêm túc câu hỏi: “Thanh âm Việt Nam” sẽ kể câu chuyện đất nước như thế nào khi đứng cạnh Hàn Quốc, Malaysia hay Philippines trên cùng một sân khấu. Đây không còn là chuyện tham gia một cuộc thi, mà là phép thử về tầm nhìn âm nhạc Việt Nam quốc tế – chúng ta muốn được nhận diện ra sao, qua một ca khúc đại diện Việt Nam duy nhất.
“Thanh âm Việt Nam”: Cuộc chơi sáng tạo, không chỉ là chọn một bài hát
Thay vì một cuộc thi loại trừ quen thuộc, chương trình Thanh âm Việt Nam được thiết kế như một xưởng sáng tạo âm nhạc từ A đến Z: từ ý tưởng, sáng tác, sản xuất đến định hình trình diễn. Mục tiêu rõ ràng: không tìm một bản hit nhất thời, mà tìm ra thanh âm đủ sức kể chuyện Việt Nam và đủ lực cạnh tranh tại Eurovision Song Contest Asia 2026. Ca khúc chiến thắng sẽ trở thành ca khúc đại diện Việt Nam trên sân khấu Thái Lan, gánh trách nhiệm khái quát hình ảnh âm nhạc Việt Nam quốc tế trong vài phút ngắn ngủi.
Điểm táo bạo nằm ở cách đặt vấn đề: ban tổ chức không áp đặt công thức nào cho “âm nhạc Việt Nam” trên trường quốc tế. Chất liệu văn hóa truyền thống, Pop, R&B, Hip-hop, Electronic hay bất kỳ ngôn ngữ âm nhạc toàn cầu nào đều có thể trở thành điểm xuất phát, miễn là kết quả đạt ba điều kiện: được nhận ra là Việt Nam, thuộc về hôm nay và đủ sức kết nối với khán giả châu Á. Đó là thách thức lớn, nhưng cũng là cách buộc giới làm nhạc phải suy nghĩ vượt khỏi khuôn mẫu “nhạc quê hương” hay “nhạc bắt trend” để tạo ra một câu chuyện âm nhạc trọn vẹn.
Năm đội sáng tạo: Năm cách trả lời cho câu hỏi “Việt Nam vang lên như thế nào?”
Cấu trúc của Thanh âm Việt Nam đặt một nghệ sĩ đại diện ở trung tâm, xung quanh là 5 đội ngũ sáng tạo với 5 tư duy âm nhạc khác nhau cùng phát triển 5 ca khúc hoàn toàn mới. Mỗi đội mang theo một thẩm mỹ, một trải nghiệm sản xuất và một cách nhìn riêng về Việt Nam, biến 5 tác phẩm thành 5 câu trả lời cho cùng một câu hỏi: Khi Việt Nam kể câu chuyện của mình bằng âm nhạc, thanh âm ấy sẽ vang lên như thế nào?
Danh sách các đội cho thấy ban tổ chức đang chủ ý tạo ra va chạm giữa thế hệ và màu sắc: S•HUBE với sự kết hợp giữa producer DươngK và nhạc sĩ trẻ Harose; VIZA gồm producer Duy Vũ và topliner Bá Vương; TINLE là bộ đôi producer TINLE và songwriter Jin; HIGHLUA là sự phối hợp giữa THOBEAT và ROSS NETTY; và M1 MUSIC với producer GUSTAV đến từ Thụy Điển. Việc mời GUSTAV – người sinh ra tại Hà Nội, lớn lên ở Stockholm và từng làm việc với các tên tuổi K-pop, J-pop như BTS, KATSEYE – cho thấy tham vọng đưa góc nhìn quốc tế vào DNA của ca khúc đại diện Việt Nam, chứ không chỉ “nhập khẩu” xu hướng âm nhạc.
Sự “mạo hiểm” của Huy Tuấn: Đặt cược vào tài năng trẻ để bước ra thế giới
Trong vai trò giám đốc âm nhạc, Huy Tuấn không chọn giải pháp an toàn là gom các tên tuổi kỳ cựu, mà chủ ý “mạo hiểm” với những tài năng trẻ và màu sắc mới mẻ. Theo ông, việc lựa chọn 5 đội phù hợp với tiêu chí chương trình không dễ, bởi dự án đòi hỏi quá trình sáng tạo và làm việc liên tục, yêu cầu mỗi thành viên phải đầu tư thời gian và tâm sức nghiêm túc. Câu nói của ông đáng được trích nguyên văn: “Chúng tôi đã chọn ‘mạo hiểm’ với những tài năng trẻ và những màu sắc mới mẻ, bởi đôi khi chính việc bước ra khỏi vùng an toàn mới cho chúng ta cơ hội tìm thấy những âm thanh khác biệt, sáng tạo và có tiềm năng”.
Đây là quyết định chiến lược: nếu Eurovision Song Contest Asia là sân khấu để âm nhạc Việt Nam khẳng định mình, thì không thể chỉ mang tư duy đã quen với thị trường nội địa. Tài năng trẻ có thể thiếu kinh nghiệm, nhưng lại nhạy cảm với ngôn ngữ âm nhạc toàn cầu và không ngại phá vỡ khuôn khổ. Việc Huy Tuấn dùng chính Eurovision – đấu trường quốc tế – làm bệ phóng cho thế hệ mới gửi đi một thông điệp: âm nhạc Việt Nam muốn bước ra thế giới phải dám tin và dám cho người trẻ thử sức ngay ở những sân chơi lớn, chứ không đợi họ “trưởng thành” trong phòng thu quen thuộc.
Thanh âm nào đủ bản sắc Việt và đủ sức cạnh tranh quốc tế?
Đến cuối cùng, bài toán không nằm ở việc ca khúc đại diện Việt Nam mang bao nhiêu nhạc cụ dân tộc hay bao nhiêu câu hát tiếng Anh, mà nằm ở khả năng kể một câu chuyện Việt Nam rõ ràng, cảm động và dễ kết nối với người nghe từ nhiều nền văn hóa. Một thanh âm đủ sức cạnh tranh ở cấp độ quốc tế phải khiến khán giả nhận ra đây là Việt Nam ngay trong vài câu đầu, nhưng vẫn cảm thấy nó thuộc về hiện tại, không lạc nhịp giữa các đại diện châu Á khác.
Năm tác phẩm sẽ hội tụ tại Đêm tuyển chọn Bài hát Việt Nam – Thanh âm Việt Nam – nơi duy nhất một ca khúc được chọn để bước ra Eurovision Song Contest Asia. Quyết định ấy sẽ phản chiếu lựa chọn của giới làm nhạc Việt: chúng ta ưu tiên bản sắc hay sự “hợp thời”, chọn chiều sâu cảm xúc hay màn trình diễn hoành tráng? Trong cơ hội lịch sử khi Eurovision lần đầu đến châu Á, Việt Nam không chỉ đi thi, mà đang tự định nghĩa lại mình trong mắt khán giả quốc tế. Chúng ta sẽ để thế giới nhớ đến Việt Nam qua thanh âm nào – đó là câu hỏi mà Thanh âm Việt Nam buộc cả 5 đội sáng tạo và người nghe phải cùng suy nghĩ.
