Chiến thắng của Châu Tấn: Tín hiệu mạnh mẽ từ điện ảnh châu Á
Chiến thắng Nữ diễn viên xuất sắc của Châu Tấn tại Liên hoan phim Busan lần thứ 31, nhờ vai diễn trong Lần đầu nếm trải nỗi cô đơn, là một cột mốc cho thấy diễn viên châu Á không chỉ chinh phục khán giả khu vực mà còn khẳng định chỗ đứng trên bản đồ điện ảnh quốc tế, trong bối cảnh liên hoan này vừa được nâng lên nhóm hạng A và trở thành sân khấu quan trọng của thế giới.
Điểm đáng nói không phải chỉ là thêm một dòng trong danh sách “Châu Tấn giải thưởng”, mà là ý nghĩa của nó: một minh tinh Hoa ngữ, bước sang thập kỷ thứ tư làm nghề, vẫn có thể tạo nên vai diễn đủ sức cạnh tranh trong một hạng mục diễn xuất không phân biệt giới tính, nơi cô chia sẻ vinh dự với diễn viên Nhật Bản Himeno Kashun. Liên hoan phim Busan lần thứ 31 diễn ra từ ngày 6 đến 15/10, trình chiếu 315 bộ phim, trong đó 14 tác phẩm tranh giải cao nhất, cho thấy đây không còn là “sân chơi khu vực” mà là một bệ phóng toàn cầu cho điện ảnh châu Á.
“Lần đầu nếm trải nỗi cô đơn”: Khi gia đình trở thành sân khấu của nỗi đau
Trong Lần đầu nếm trải nỗi cô đơn, Châu Tấn vào vai Giang Nguyệt, một nhà thiết kế thời trang trung niên đã ly hôn, sống cùng mẹ già và con gái mới lớn trong căn hộ cũ bên sông Tiền Đường ở Hàng Châu. Bộ phim dài 135 phút, xoay quanh ba thế hệ phụ nữ cùng đối diện với sự mất mát sau khi người chồng, người cha, người ông qua đời, biến không gian gia đình thành nơi phơi bày những vết nứt lẫn khả năng chữa lành.
Đạo diễn Cố Du (Cố Hiểu Cương) chọn cách kể chuyện tiết chế, dùng những khuôn hình dài, đồ vật quen thuộc và nhịp sống thường ngày để cho thấy ký ức người đã khuất vẫn hiện diện trong từng góc nhà. Tác phẩm là phần thứ ba trong bộ ba phim về cảnh quan và đời sống gia đình, tiếp nối Dwelling in the Fuchun Mountains và Dwelling by the West Lake, cho thấy một tầm nhìn nhất quán: dùng những câu chuyện nhỏ để nói về những biến động lớn của đời sống. Không ngẫu nhiên mà phim còn nhận thêm giải Cống hiến nghệ thuật, ghi nhận đóng góp của đội ngũ sáng tạo phía sau.
Diễn xuất của Châu Tấn: Sự tiết chế làm nên sức nặng
Điều khiến Châu Tấn bước lên bục nhận giải Nữ diễn viên xuất sắc không phải những màn bùng nổ cảm xúc, mà là khả năng giữ cho nhân vật Giang Nguyệt luôn ở lằn ranh giữa chịu đựng và phản kháng. Cô phải thể hiện một người phụ nữ vừa là con gái, vừa là mẹ, mắc kẹt giữa trách nhiệm với ba thế hệ: ly hôn, phá sản, mất cha, lo lắng cho con gái chuẩn bị thi đại học.
Trang Screen Daily nhận xét Châu Tấn có lối diễn tiết chế, thể hiện dáng vẻ người đàn bà từng trải, tự bồi đắp tri thức qua năm tháng với tấm lòng bao dung, tạo nên sức hút đặc biệt cho nhân vật. Những chuyển biến trong ánh mắt, cách cô lắng nghe mẹ, tranh luận với con gái hay lặng lẽ thu dọn đồ đạc của cha cho thấy một nội tâm luôn giằng co giữa níu giữ và buông tay. Khi cô nói trên sân khấu: “Cuộc đời có muôn vàn sự thay đổi… tôi rất vui khi nhận giải thưởng hôm nay”, đó không chỉ là lời cảm ơn mà còn là tóm tắt tinh thần của nhân vật lẫn bộ phim.
Từ “đại hoa đán” đến công nhân điện ảnh châu Á trên sân khấu hạng A
Trong hơn ba thập kỷ làm nghề, Châu Tấn đã là một trong số ít gương mặt của điện ảnh Hoa ngữ giành đủ ba giải diễn xuất lớn: Kim Kê, Kim Tượng, Kim Mã, cùng nhiều giải thưởng quốc tế khác. Giải thưởng tại Liên hoan phim Busan – một liên hoan vừa được công nhận thuộc nhóm hạng A của Liên đoàn các Hiệp hội Nhà sản xuất phim quốc tế – bổ sung thêm một dấu mốc quan trọng vào hồ sơ “Châu Tấn giải thưởng”, lần này đến từ một sân khấu châu Á hàng đầu đứng cùng nhóm với Cannes, Venice, Berlin.
Liên hoan phim Busan không chỉ là nơi tôn vinh ngôi sao, mà còn là nơi các “công nhân điện ảnh châu Á” – từ đạo diễn, diễn viên đến nhà thiết kế âm thanh như Lý Đan Phong, người nhận giải Đóng góp nghệ thuật – được ghi nhận. Sự kiện lần thứ 31 quy tụ 315 phim, 246 tác phẩm đến từ 59 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 69 dự án thuộc chương trình Community BIFF, cho thấy điện ảnh châu Á đang đứng trong một mạng lưới toàn cầu rộng mở. Từ năm 2027, phim thắng giải cao nhất tại đây sẽ đủ điều kiện tranh Phim quốc tế tại Oscar, biến Busan thành trạm trung chuyển quan trọng cho những câu chuyện châu Á bước ra thế giới.
Điện ảnh châu Á: Sức hút đến từ những con người bình thường
Nhìn vào danh sách tác phẩm được vinh danh tại Liên hoan phim Busan năm nay, có thể thấy một điểm chung: tất cả đều xoay quanh những con người bình thường trước biến cố đời sống. The First Taste of Loneliness nói về nỗi cô đơn trong một gia đình Trung Quốc; Midday Meal kể câu chuyện giữ một ngôi trường ở Iran; IBUKU theo chân người mẹ Indonesia tìm cách gặp con gái ở nước ngoài.
Điều làm nên sức hút của điện ảnh châu Á không phải những chiêu trò hình thức, mà là khả năng kết hợp bối cảnh địa phương với câu hỏi phổ quát về tình thân, trách nhiệm, phẩm giá con người. Chiến thắng của Châu Tấn ở hạng mục Nữ diễn viên xuất sắc vì thế không chỉ là vinh quang cá nhân, mà còn là minh chứng rằng những câu chuyện gia đình, những nỗi đau tưởng như nhỏ bé vẫn có thể chạm đến khán giả toàn cầu. Khi Busan trở thành liên hoan hạng A, mỗi giải thưởng ở đây là một lời khẳng định: điện ảnh châu Á không còn ở “vùng ngoại biên”, mà đang góp tiếng nói trung tâm trong cuộc đối thoại điện ảnh thế giới.
