Chuyển đổi xanh cần khuyến khích, không áp đặt
Phương tiện xanh là phương tiện giao thông được lựa chọn nhằm giảm tác động môi trường, nhưng việc chuyển đổi cần tính đến khả năng của người sử dụng và điều kiện hạ tầng thực tế. Đây là nguyên tắc đáng chú ý trong chỉ đạo mới của Chính phủ: khuyến khích người dân, doanh nghiệp chủ động lựa chọn thay vì buộc tất cả phải chuyển sang một loại phương tiện.
Ngày 5/11/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn số 11281/VPCP-CN, truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, giao Bộ Xây dựng chủ trì cùng các cơ quan liên quan hoàn thiện Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải và Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong giao thông vận tải. Định hướng này đúng ở chỗ coi giao thông xanh là quá trình cần tạo điều kiện, không phải một mệnh lệnh có thể áp dụng đồng loạt bất kể hoàn cảnh.
Với người dân, thông điệp thực tế là quyền lựa chọn vẫn được bảo đảm. Chỉ đạo yêu cầu không quy định bắt buộc, hoặc tạo cảm giác có lộ trình bắt buộc, buộc chủ phương tiện, người dân và doanh nghiệp phải chuyển sang phương tiện thuần điện hay phương tiện xanh, nhất là xe cơ giới đường bộ.
Chính sách phải theo sát điều kiện sử dụng
Muốn người dân tự nguyện đổi phương tiện, chính sách phải bắt đầu từ những khác biệt trong đời sống: khả năng kinh tế, nhu cầu đi lại, đặc điểm địa bàn và mức độ sẵn có của hạ tầng giao thông. Chỉ đạo yêu cầu Bộ Xây dựng thể hiện các giải pháp đồng bộ để người dân và doanh nghiệp chủ động lựa chọn phương tiện giao thông xanh phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và hạ tầng.
Đây là điểm cần được giữ vững khi hoàn thiện các văn bản. Nếu chính sách chỉ nêu mục tiêu giảm phát thải mà không tính đến khả năng tiếp cận và lựa chọn phương tiện, quá trình chuyển đổi có nguy cơ trở thành gánh nặng thay vì một phương án thiết thực. Ngược lại, một khung chính sách tôn trọng khác biệt có thể giúp người dân và doanh nghiệp chuyển đổi theo nhịp độ phù hợp.
Chỉ đạo hiện có nhấn mạnh yêu cầu xây dựng giải pháp đồng bộ, chứ không nêu một mức hỗ trợ hay ưu đãi cụ thể. Vì vậy, không nên suy diễn thành cam kết về trợ cấp hoặc quyền lợi đã được ban hành; trọng tâm lúc này là hoàn thiện định hướng và cơ chế khuyến khích có tính đến thực tế.
Hoàn thiện chiến lược trong gắn kết với logistics
Việc hoàn thiện chính sách giao thông xanh cũng gắn với định hướng phát triển logistics quốc gia và hạ tầng logistics. Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu, tiếp thu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc họp ngày 2/11/2026 về các nội dung này, đồng thời tiếp thu và giải trình ý kiến của thành viên Chính phủ đối với dự thảo chiến lược và chương trình hành động.
Sự gắn kết đó có ý nghĩa thực chất: vận tải, hạ tầng và logistics liên quan chặt chẽ trong tổ chức lưu thông hàng hóa và đi lại. Các văn bản cần bổ trợ nhau, tránh lặp lại nội dung của Chiến lược phát triển ngành logistics. Một chương trình chuyển đổi năng lượng chỉ có thể đi vào thực tế khi được đặt trong bức tranh vận tải và hạ tầng rộng hơn, thay vì tồn tại như mục tiêu riêng lẻ.
Bộ Xây dựng phải hoàn thiện dự thảo các quyết định và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/11/2026. Mốc thời gian này tạo áp lực tiến độ, nhưng chất lượng chính sách vẫn cần được đặt lên trước việc hoàn tất thủ tục.
Thước đo là lựa chọn thực tế cho người dân
Chuyển đổi năng lượng trong giao thông vận tải là hướng đi cần thiết để giảm phát thải khí nhà kính, nhưng không nên đánh đồng mục tiêu đó với việc mọi phương tiện phải đổi sang thuần điện. Chỉ đạo của Chính phủ đặt ra một ranh giới rõ: khuyến khích sử dụng phương tiện xanh, đồng thời không áp đặt nghĩa vụ chuyển đổi chung cho người dân và doanh nghiệp.
Thước đo của chính sách vì thế không chỉ là mục tiêu được viết trong chiến lược, mà còn là việc người dân có thể tiếp cận những lựa chọn phù hợp với nhu cầu và điều kiện của mình. Hoàn thiện cơ chế khuyến khích, phối hợp giữa vận tải và hạ tầng, cùng việc tránh trùng lặp chính sách sẽ quyết định giao thông xanh có trở thành lựa chọn khả thi hay không.
Hướng tiếp cận tự nguyện là hợp lý nếu đi kèm giải pháp cụ thể, đồng bộ và sát thực tế. Chính sách nên mở đường cho người dân chủ động chuyển đổi, thay vì biến phương tiện xanh thành yêu cầu vượt quá khả năng của họ.
