Khống chế được lửa chưa có nghĩa là hết nguy cơ
Cháy rừng là tình trạng lửa mất kiểm soát trong khu vực có cây cối, có thể lan rộng và gây thiệt hại cho rừng, môi trường và cộng đồng lân cận. Vụ cháy rừng Bắc Ninh tại tổ dân phố Phấn Sơn cho thấy vì sao một đám cháy tưởng đã được khống chế vẫn có thể trở thành tình huống khẩn cấp lần nữa.
Lửa bùng lên vào chiều 1/11 tại phường Tiền Phong; sau khi lực lượng địa phương cơ bản dập được đám cháy, ngọn lửa bất ngờ bùng phát trở lại trong tối cùng ngày. Diện tích ảnh hưởng ban đầu được ước tính khoảng 1 ha, trong khi kết quả xác định thực địa sơ bộ sau đó ghi nhận hơn 3 ha đất rừng của hộ gia đình bị ảnh hưởng. Chênh lệch này nhắc rằng quy mô cháy không thể đánh giá chỉ qua thời điểm ngọn lửa lắng xuống. Dập lửa là bước cấp bách; xác định điểm nóng còn âm ỉ, theo dõi rìa đám cháy và kiểm tra lại khu vực mới là điều quyết định để tránh tái bùng phát.
Gần 100 người chữa cháy: huy động nhanh nhưng phải phối hợp đúng
Khi lửa bùng lại, lực lượng chức năng huy động khoảng 100 người, tổ chức khoanh vùng và ngăn cháy lan ngay trong đêm. Đây là phản ứng cần thiết trước đám cháy vượt khỏi diện tích rừng của hộ gia đình, nhưng số người đông không tự động bảo đảm hiệu quả. Chữa cháy rừng đòi hỏi chỉ huy thống nhất, phân công rõ khu vực, phương tiện phù hợp và đường tiếp cận an toàn; nếu thiếu phối hợp, lực lượng có thể bị dàn mỏng trong khi các điểm nóng chưa được xử lý.
Thông tin ban đầu xác định nguyên nhân là người dân đốt thực bì khi dọn dẹp, phát quang; lửa mất kiểm soát rồi lan sang khu vực xung quanh. Trong điều kiện nắng nóng, nhiệt độ cao và độ ẩm thấp, việc đốt vật liệu khô tạo ra nguy cơ rõ rệt, kể cả trên đất rừng của chính hộ gia đình. Vì vậy, phản ứng sau khi phát hiện cháy cần đi liền với kiểm soát nguồn lửa và bảo đảm không có người tiếp tục đốt ở khu vực lân cận.
Đốt thực bì biến việc dọn đất thành nguy cơ cháy lan
Đốt thực bì thường được dùng để dọn cành khô, lá và lớp cây bụi, nhưng một ngọn lửa nhỏ có thể thoát khỏi tầm kiểm soát khi gặp vật liệu khô, gió hoặc nền nhiệt cao. Vụ việc ở Phấn Sơn là lời cảnh báo cụ thể: lửa từ hoạt động dọn dẹp đã lan ra ngoài khu vực dự định, khiến diện tích ảnh hưởng sơ bộ vượt 3 ha. Ranh giới đất thuộc hộ gia đình không ngăn được lửa và cũng không giới hạn thiệt hại.
Cơ quan kiểm lâm yêu cầu nghiêm cấm đốt dọn thực bì để chuẩn bị đất trồng rừng và sử dụng lửa trong rừng, ven rừng tại nơi có nguy cơ cấp IV, cấp V. Người dân cần theo dõi thông báo dự báo cháy rừng và tuân thủ lệnh cấm thay vì tự đánh giá rằng điều kiện tại lô đất của mình đủ an toàn. Khi nguy cơ ở mức cao, phòng cháy rừng hiệu quả nhất là không tạo thêm nguồn lửa.
Sau khi dập lửa, cần tiếp tục canh giữ và xác minh nguyên nhân
Một chiến dịch chữa cháy rừng không nên kết thúc ngay khi không còn thấy ngọn lửa. Những điểm nóng còn sót lại có thể âm ỉ rồi bùng lên, như diễn biến tại Phấn Sơn; bởi vậy cần kiểm tra khu vực đã cháy, duy trì lực lượng canh phòng và tuần tra sau khi khống chế. Các địa phương, chủ rừng cũng cần cập nhật, thông báo cấp dự báo cháy để người dân biết và chủ động phòng ngừa.
Kế hoạch phòng cháy, chữa cháy rừng mùa khô 2026–2027 cần được triển khai đồng bộ, từ kiểm tra điểm trọng yếu, bố trí lực lượng ứng trực đến huy động phương tiện khi có sự cố. Cùng với đó, cơ quan chức năng phải điều tra, xác minh nguyên nhân và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Bài học ở Bắc Ninh không phải chỉ là cần thêm người dập lửa: cần ngăn việc đốt gây cháy, phát hiện sớm điểm nóng và tiếp tục giám sát sau khi đám cháy có vẻ đã được khống chế. Nếu thiếu khâu cuối cùng ấy, một đêm chữa cháy vẫn có thể chưa chấm dứt nguy cơ.
