Cơ hội có thật, nhưng không tự biến thành đơn hàng
Xuất khẩu đồ gỗ là hoạt động đưa sản phẩm nội thất, ngoại thất và nguyên liệu gỗ chế biến từ Việt Nam ra thị trường quốc tế, nơi doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời nhu cầu khách hàng, tiêu chuẩn nhập khẩu và yêu cầu về nguồn gốc. Nhóm hàng này được đánh giá có triển vọng tăng trưởng trong năm 2027, nhưng cơ hội chỉ thành doanh thu nếu doanh nghiệp chuẩn bị năng lực cung ứng và cạnh tranh từ sớm. Đồ gỗ nội, ngoại thất nằm trong nhóm hàng được kỳ vọng mở rộng xuất khẩu, bên cạnh dệt may, giày dép, linh kiện điện tử, linh kiện ô tô và tàu thuyền. Động lực không chỉ đến từ sức mua: nhu cầu tiêu dùng, đô thị hóa, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và vật liệu phục vụ xây dựng, tái thiết đều có thể tạo thêm dư địa cho hàng Việt. Vì vậy, nhìn cơ hội như một lời bảo đảm về đơn hàng sẽ là sai lầm; lợi thế phải được chuyển thành sản phẩm phù hợp và giao hàng đáng tin cậy.
Chọn đúng thị trường và đúng phân khúc
Ấn Độ và Trung Quốc là những thị trường đáng chú ý với đồ gỗ Việt Nam: nhu cầu xây dựng và đô thị hóa tại hai nước mở cơ hội cho nội thất, ngoại thất và nguyên liệu chế biến như ván bóc, gỗ dán, gỗ xẻ. Đáng lưu ý, ván bóc có thể phục vụ sản xuất gỗ dán, tạo hướng tiếp cận khác ngoài việc chỉ chào bán thành phẩm. Doanh nghiệp nên xác định rõ mình cạnh tranh ở khâu nào: sản phẩm hoàn thiện có thiết kế và chất lượng phù hợp, hay nguyên liệu đáp ứng ổn định yêu cầu của nhà sản xuất. Mở rộng danh sách thị trường xuất khẩu mà không hiểu nhu cầu từng nơi dễ dẫn đến chào hàng dàn trải. Thay vào đó, cần nghiên cứu quy cách, tiêu chuẩn và nhóm khách hàng mục tiêu trước khi đầu tư sản xuất hoặc tìm đối tác. Thị trường có dư địa, nhưng sự phù hợp của sản phẩm mới quyết định khả năng biến quan tâm thành hợp đồng.
Năng lực cạnh tranh bắt đầu từ chuỗi cung ứng
Với ngành gỗ, tăng năng lực cạnh tranh không thể chỉ trông vào giá hay công suất. Doanh nghiệp cần bảo đảm nguồn nguyên liệu, minh bạch xuất xứ và kiểm soát chuỗi cung ứng; đồng thời nâng chất lượng để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, môi trường và truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng để khách hàng có thể kiểm tra tính phù hợp của sản phẩm và để doanh nghiệp đáp ứng quy định tại thị trường nhập khẩu. Mạng lưới hiệp định thương mại tự do có thể tạo thuận lợi về thuế quan, nhưng ưu đãi chỉ phát huy khi hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn liên quan. Bởi vậy, chuẩn bị hồ sơ nguyên liệu và quy trình kiểm soát từ đầu không phải việc giấy tờ làm sau khi có đơn; đó là một phần của năng lực bán hàng. Khi chuỗi cung ứng thiếu minh bạch, cơ hội tiếp cận khách hàng và tận dụng ưu đãi đều bị thu hẹp.
Thương hiệu là bước đi để thoát khỏi cạnh tranh thuần túy bằng giá
Đồ gỗ Việt Nam muốn tăng trưởng bền vững cần được nhận diện bằng chất lượng và giá trị riêng, thay vì chỉ xuất hiện như một lựa chọn gia công. Nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu là những yêu cầu đặt ra với doanh nghiệp. Điều đó đòi hỏi sự nhất quán giữa thiết kế, chất lượng, nguồn gốc nguyên liệu và thông tin cung cấp cho khách hàng. Trong bối cảnh thị trường quốc tế đòi hỏi cao hơn về tiêu chuẩn, phát triển xanh và truy xuất nguồn gốc, thương hiệu không thể tách rời cách doanh nghiệp sản xuất và chứng minh sản phẩm. Doanh nghiệp nên chọn một nhóm sản phẩm và thị trường phù hợp để xây dựng uy tín trước, thay vì mở rộng thiếu trọng tâm. Kết luận là triển vọng xuất khẩu đồ gỗ đáng để theo đuổi, nhưng người thắng sẽ không chỉ là đơn vị có hàng để bán: họ phải chứng minh được chất lượng, nguồn gốc và lý do khách hàng nên chọn mình.
