Cam kết phải đi cùng quyền lợi cụ thể
Công viên Safari Ba Vì là dự án tại xã Ba Vì, Hà Nội, hướng tới bảo tồn động vật hoang dã và phát triển du lịch sinh thái, đồng thời đặt ra yêu cầu thu hồi đất, bồi thường và ổn định cuộc sống cho các hộ bị ảnh hưởng. Ngày 11/11, xã Ba Vì tổ chức đối thoại công khai với người dân có đất và tài sản liên quan, tập trung làm rõ chính sách bồi thường, hỗ trợ và sinh kế trong quá trình triển khai. Điều đáng chú ý không chỉ là lời hứa “bảo đảm tốt nhất quyền lợi người dân”, mà là việc lời hứa ấy được chuyển thành phương án có thể kiểm tra. Người dân nêu quan tâm về đền bù, vị trí tái định cư và việc làm sau khi giải phóng mặt bằng. Đây là những vấn đề trực tiếp quyết định liệu dự án có tạo cơ hội phát triển chung hay khiến một số hộ phải gánh phần lớn chi phí chuyển đổi.
Đối thoại là bước đầu, không phải điểm kết
Hội nghị ghi nhận 15 ý kiến về quyền và lợi ích hợp pháp, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cùng các chính sách liên quan; đại diện cơ quan chức năng, nhà đầu tư và lãnh đạo xã đã lắng nghe, trao đổi, giải đáp và tiếp thu. Việc công khai quy mô, vị trí, ranh giới và cơ chế giải phóng mặt bằng là cần thiết, nhưng đối thoại chỉ có giá trị khi các thắc mắc được trả lời bằng thông tin rõ ràng, nhất quán và đúng thời hạn. Sau hội nghị, các tổ công tác sẽ tiếp tục nhận ý kiến tại địa phương và trụ sở UBND xã. Chính quyền xã cũng cho biết sẽ phối hợp với cơ quan chức năng của thành phố rà soát chính sách hiện hành, tìm phương án tốt nhất cho các hộ phải di dời; những vấn đề còn chưa thỏa đáng sẽ được xem xét cụ thể trong quá trình đo đạc, kiểm đếm. Người dân cần được biết cách xác định tài sản, căn cứ tính bồi thường và đầu mối xử lý kiến nghị.
Sinh kế sau thu hồi đất cần được tính từ sớm
Với các hộ mất đất nông nghiệp hoặc phải di dời nhà cửa, hỗ trợ không thể dừng ở khoản bồi thường một lần. Việc làm, khả năng chuyển nghề và ổn định thu nhập sau giải phóng mặt bằng cũng là thước đo thiết thực của quyền lợi người dân. Tại buổi đối thoại, một số hộ đã nêu rõ mối quan tâm về công ăn việc làm. Bí thư Đảng ủy xã Ba Vì Lê Văn Quân cho biết xã sẽ yêu cầu chủ đầu tư ưu tiên lao động địa phương; Safari dự kiến sử dụng khoảng 700–1.000 lao động. Đây là cơ hội đáng kể, nhưng cam kết ưu tiên cần được cụ thể hóa bằng tiêu chí tuyển dụng, đào tạo và thông tin tuyển người dễ tiếp cận. Không phải hộ bị ảnh hưởng nào cũng có thể chuyển ngay từ sản xuất nông nghiệp sang công việc dịch vụ. Bảo đảm sinh kế vì thế cần bắt đầu trước khi người dân mất nguồn thu quen thuộc, thay vì chỉ trông chờ vào việc làm khi công viên đi vào hoạt động.
Lợi ích du lịch phải gắn với công bằng địa phương
Dự án do Tập đoàn Sun Group triển khai tại xã Ba Vì, cách trung tâm Hà Nội khoảng 60 km, có quy mô khoảng 299–299,5 ha và nằm ngoài phạm vi Vườn quốc gia Ba Vì, tách biệt với không gian rừng được bảo tồn. Công viên được kỳ vọng thúc đẩy kinh tế - xã hội, tạo việc làm, phát triển du lịch sinh thái và bảo tồn. Với một địa phương còn khó khăn nhưng có lợi thế cảnh quan, đó là triển vọng đáng cân nhắc. Tuy nhiên, kỳ vọng tăng trưởng không tự động bảo đảm người dân được hưởng lợi. Giá trị của dự án cần được đánh giá cả qua chất lượng môi trường, cơ hội sinh kế và cách giải quyết thỏa đáng các trường hợp thu hồi đất. Chính quyền đã khẳng định sẽ đồng hành và bảo đảm quyền lợi chính đáng; bước tiếp theo là công khai chính sách, lắng nghe kiến nghị đến cùng và thực hiện nhất quán. Chỉ khi những điều ấy thành kết quả cụ thể, Safari Ba Vì mới có thể tạo động lực phát triển mà không để cộng đồng địa phương đứng ngoài thành quả.
