Khi hai robot cùng mổ: bước nhảy của ngoại khoa Việt Nam
Phẫu thuật robot Da Vinci với kỹ thuật Dual Console là phương pháp ngoại khoa tiên tiến cho phép hai bác sĩ cùng lúc điều khiển hai buồng điều khiển độc lập của hệ thống robot để xử lý những ca ung thư phức tạp, rút ngắn đáng kể thời gian mổ, giảm xâm lấn và tăng độ chính xác so với mổ thông thường, đặc biệt phù hợp bệnh nhân lớn tuổi nhiều bệnh nền.
Điểm đáng nói không phải ở chuyện Bệnh viện Tâm Anh sở hữu hai hệ thống Da Vinci Xi mới nhất của Mỹ, mà ở việc dám đưa cả hai “siêu robot” vào cùng một ca phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt cho bệnh nhân 73 tuổi, vừa cắt triệt căn khối u vừa tái tạo bàng quang chỉ trong hơn 40 phút. Đây không chỉ là một ca bệnh thành công, mà là tuyên bố tham vọng: ngoại khoa Việt Nam không muốn đứng sau trong cuộc đua robot trong y học, mà muốn góp mặt ở hàng đầu khu vực. Ca mổ lịch sử này đã đặt Tâm Anh lên bản đồ các trung tâm ngoại khoa lớn khi dùng năng lực của nhiều chuyên gia cùng hội tụ trong một cuộc mổ mang lại lợi ích vượt trội cho người bệnh.
Dual Console: “song kiếm hợp bích” rút ca ung thư từ 3 giờ còn 40 phút
Trong kỹ thuật Dual Console, hai chuyên gia ngồi ở hai buồng điều khiển độc lập, quan sát chung phẫu trường 3D phóng đại 15 lần và luân phiên điều khiển các cánh tay robot. Một người tập trung bóc tách khối ung thư tuyến tiền liệt, người kia giữ mô, kiểm soát mạch máu, bảo tồn thần kinh và tái tạo bàng quang ngay trên cùng phẫu trường. Nhờ đó, không còn những khoảng trống chờ đợi đổi người điều khiển như mô hình một buồng console trước đây; từng phút gây mê được tiết kiệm thành lợi thế sống còn cho người bệnh lớn tuổi, sức khỏe yếu.
Theo PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Dual Console không đơn thuần là hai người cùng điều khiển một robot, mà là sự kết hợp kinh nghiệm, năng lực của hai chuyên gia trên cùng một phẫu trường để mang lại lợi ích tối đa cho người bệnh. Thực tế cho thấy, một ca mổ ung thư phức tạp vốn kéo dài khoảng 3 giờ nay có thể rút còn khoảng 40 phút, giảm đến 70% thời gian phẫu thuật, hạn chế tối đa biến chứng. Với bệnh nhân 73 tuổi bị ung thư tuyến tiền liệt không đáp ứng điều trị trước đó, hai bác sĩ Tâm Anh đã cắt tận gốc khối u, tái tạo bàng quang bằng hai robot Da Vinci Xi trong hơn 40 phút – con số mà mổ mở hay mổ nội soi kinh điển khó chạm tới.
Lợi ích cho người bệnh: ít vết mổ hơn, nhiều cơ hội sống hơn
Với người bệnh, câu hỏi quan trọng không phải “robot có hiện đại không” mà là “mình được gì sau ca mổ”. Ở đây, câu trả lời khá rõ: giảm số lần mổ, giảm xâm lấn, rút 70% thời gian phẫu thuật, rút ngắn thời gian nằm viện và tiết kiệm chi phí. Bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt 73 tuổi sau mổ chỉ một ngày đã có thể ngồi dậy ăn uống, ngày thứ hai đi lại bình thường và xuất viện sau ba ngày. Hai người bệnh đầu tiên áp dụng Dual Console, đều lớn tuổi, nhiều bệnh nền, đã vượt qua cuộc mổ vốn tiềm ẩn nguy cơ gây mê cao với thời gian phẫu thuật rút gọn tối đa.
Điểm đột phá nữa là khả năng xử lý đồng thời nhiều tổn thương phức tạp trong một lần gây mê. Sau ca đầu tiên, kỹ thuật này tiếp tục được áp dụng cho 5 bệnh nhân ung thư thận, ung thư bàng quang, và cả những trường hợp ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn T3 có khối u xâm lấn, mô dính chặt nhưng vẫn được bóc tách trọn vẹn, bảo tồn các cấu trúc quan trọng vùng chậu. Với phẫu thuật robot Da Vinci, hệ thống 4 cánh tay, camera 3D độ phân giải cao, dụng cụ xoay tới 540 độ và khả năng lọc rung giúp bác sĩ thao tác tinh vi ở những vùng sâu, giảm sang chấn mô và mất máu so với mổ kinh điển.
Từ một ca mổ tới tham vọng dẫn đầu robot ung thư trong khu vực
Lý do khiến Dual Console xuất hiện lúc này không chỉ vì công nghệ đã sẵn sàng, mà còn vì nhu cầu thực tế: bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt, thận, bàng quang… ngày càng nhiều, phần lớn ở độ tuổi lớn, mang theo nhiều bệnh nền, trong khi mỗi phút kéo dài trên bàn mổ đều làm tăng nguy cơ biến chứng gây mê và ảnh hưởng hồi phục. Nhu cầu phẫu thuật bằng robot tăng đến mức có thời điểm lịch mổ phải đặt trước 1–2 tháng, buộc các bệnh viện có năng lực ngoại khoa tiên tiến phải tìm cách tăng hiệu suất mà không đánh đổi an toàn.
Robot Da Vinci Xi đã được dùng cho hơn 14 triệu ca phẫu thuật ở hơn 120 loại bệnh lý trên thế giới, nhưng kỹ thuật Dual Console vẫn là “đặc sản” của rất ít trung tâm vì đòi hỏi đồng thời hạ tầng công nghệ, ê kíp phẫu thuật dày kinh nghiệm và quy trình vận hành chuẩn hóa ở mức rất cao. Tại Việt Nam, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hiện là đơn vị đầu tiên và duy nhất đồng thời sở hữu hai hệ thống Da Vinci Xi và triển khai thành công Dual Console trong điều trị ung thư. Ở tầm nhìn dài hạn, chính mô hình “liên quân” giữa tiết niệu, tiêu hóa, phụ khoa, ngoại tổng quát, gan mật cùng điều khiển robot trong một ca mổ sẽ là vũ khí để Việt Nam cạnh tranh vị thế trung tâm robot trong y học của khu vực.
