Chính sách hỗ trợ tiền vé về quê: không chỉ là con số 5.000 đồng/km
Hỗ trợ tiền vé về quê là chế độ ưu đãi dành cho người có công đang được nuôi dưỡng tại cơ sở, cho phép họ được nhà nước thanh toán chi phí đi lại và tiền ăn khi về thăm gia đình hoặc quê quán 01 lần trong năm, theo quãng đường di chuyển được tính bằng đơn giá cố định trên mỗi ki-lô-mét cho bản thân và một người thân đi cùng, nếu đáp ứng đúng điều kiện và hình thức nhận hỗ trợ quy định trong Nghị định 321/2026/NĐ-CP.
Điểm đáng chú ý của chính sách này là lập luận phía sau nó: nhà nước không chỉ tri ân người có công với cách mạng bằng trợ cấp hàng tháng, mà còn nhìn vào nhu cầu tinh thần rất cụ thể – được về thăm gia đình. Từ 01/10/2026, việc về quê thăm gia đình được công nhận như một quyền lợi có ngân sách bảo đảm, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng chi trả của đối tượng. Điều đó biến một chuyến đi thăm nhà từ "xa xỉ" thành nghĩa tình có thể lên kế hoạch.
Ai được nhận hỗ trợ theo Nghị định 321?
Không phải mọi người có công đều tự động được hưởng hỗ trợ tiền vé về quê; chính sách này nhắm đúng vào nhóm yếu thế nhất: "người có công đang nuôi dưỡng tại cơ sở" và tự túc phương tiện vận chuyển. Họ được hỗ trợ tối đa 01 lần/năm cho bản thân và 01 người thân đi cùng, tính cho cả chiều đi và chiều về từ cơ sở nuôi dưỡng đến gia đình, quê quán. Đây là cách thiết kế đúng trọng tâm: ưu tiên những người đang phải sống xa gia đình, phụ thuộc vào cơ sở nuôi dưỡng, khả năng tự chi trả thường hạn chế.
Danh sách "người có công với cách mạng" được xác định rất rộng theo Pháp lệnh 2020: từ người hoạt động cách mạng trước và trong Cách mạng Tháng Tám, liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang, Anh hùng Lao động thời kỳ kháng chiến, thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học, người bị địch bắt tù đày, đến người có công giúp đỡ cách mạng, cùng thân nhân của họ. Nhưng chỉ những ai trong số này đang được nuôi dưỡng tại cơ sở và đáp ứng điều kiện nêu ở Điều 13 Nghị định 321 mới là đối tượng của chế độ hỗ trợ vé về quê.
Mức hỗ trợ, vé máy bay và những giới hạn cần hiểu rõ
Nhiều người nghe đến con số 5.000 đồng/km/người đã vội kết luận rằng hỗ trợ này "không đáng bao nhiêu". Nhưng họ bỏ qua cấu trúc tài chính của chính sách: nếu nhận theo hình thức khoán, người có công đang nuôi dưỡng tại cơ sở được hỗ trợ với mức 5.000 đồng/km/người theo quãng đường, tối đa không quá 8.000.000 đồng/đối tượng và người thân/năm. Với các tuyến đường xa giữa cơ sở nuôi dưỡng và quê quán, mức khoán này có thể che phủ phần lớn chi phí đi lại thực tế, biến chuyến về quê thành một lựa chọn dễ tiếp cận hơn.
Ở hình thức thanh toán theo hóa đơn, quy định đi thẳng vào chi tiết: hỗ trợ dựa trên "vé phương tiện vận tải hành khách công cộng, chứng từ hợp pháp hoặc giấy biên nhận"; giá vé không được tính kèm các dịch vụ như tham quan du lịch hoặc dịch vụ đặc biệt theo yêu cầu. Đối với vé máy bay giảm giá, khoản chi chỉ được thanh toán tối đa theo giá vé hạng phổ thông tiêu chuẩn và tiền cước hành lý (nếu vé chưa bao gồm cước), không vượt quá khối lượng hành lý được mang theo của loại vé thông thường. Thêm vào đó là hỗ trợ tiền ăn 100.000 đồng/người/lượt, giúp chuyến đi không bị kéo xuống bởi chi phí sinh hoạt cơ bản.
Cách tính hỗ trợ và quy trình nhận: phải chủ động để không mất quyền lợi
Về bản chất, cách tính hỗ trợ không hề phức tạp, vấn đề nằm ở việc người thụ hưởng có nắm đủ thông tin hay không. Nếu đi theo hình thức hóa đơn, đối tượng cần giữ đầy đủ vé phương tiện công cộng, chứng từ hợp pháp hoặc giấy biên nhận theo quy định pháp luật; phần chi phí liên quan đến du lịch tiết kiệm chi phí, tham quan hay dịch vụ đặc biệt sẽ không được thanh toán. Khi sử dụng vé máy bay, chọn hạng phổ thông tiêu chuẩn, kiểm soát khối lượng hành lý trong mức được mang theo của loại vé thông thường để tránh vượt trần thanh toán.
Nếu nhận hỗ trợ theo hình thức khoán, bước tính toán càng đơn giản: xác định quãng đường từ cơ sở nuôi dưỡng đến gia đình hoặc quê quán và chiều ngược lại, nhân với 5.000 đồng/km/người, rồi đối chiếu với mức trần 8.000.000 đồng cho đối tượng và người thân mỗi năm. Phần còn lại là quy trình hành chính tại cơ sở nuôi dưỡng và cơ quan lao động – thương binh và xã hội địa phương. Muốn quyền lợi đi vào đời sống, người có công không thể thụ động; họ cần hỏi kỹ cán bộ tại cơ sở về thủ tục, thời điểm đăng ký và hình thức nhận phù hợp với kế hoạch về quê của mình.
Kết luận: một chế độ mang tính nhân văn, cần được thực thi đúng tinh thần
Nghị định 321 không chỉ nói về các khoản trợ cấp khô khan, mà chạm đến một nhu cầu sâu xa: được trở về nhà. Hỗ trợ tiền vé về quê 01 lần/1 năm với mức khoán 5.000 đồng/km/người và trần 8.000.000 đồng cho người có công đang nuôi dưỡng tại cơ sở là lời khẳng định rằng sự hy sinh không bị lãng quên ở thì hiện tại. Tuy nhiên, nếu đối tượng thụ hưởng không am hiểu quy định, chính sách sẽ nằm trên giấy. Vì vậy, bên cạnh việc ban hành, các cơ sở nuôi dưỡng và cơ quan quản lý phải chủ động truyền thông, hướng dẫn chi tiết, còn người có công và gia đình cần mạnh dạn yêu cầu thông tin và khẳng định quyền được về thăm quê. Một chuyến đi có thể ngắn, nhưng ý nghĩa kết nối giữa thế hệ hôm nay với lịch sử sẽ ở lại lâu dài.
