Chiến thắng trọn vẹn của đoàn Việt Nam vật lý tại Al-Fergani 2026
Kỳ thi Olympic Vật lý Quốc tế Al-Fergani là sân chơi học thuật quốc tế dành cho học sinh trung học, nơi các thí sinh phải giải quyết những bài toán lý thuyết và thực nghiệm phức tạp trong thời gian giới hạn, qua đó đánh giá toàn diện kiến thức vật lý, tư duy logic, kỹ năng thực hành và năng lực nghiên cứu khoa học của thế hệ trẻ. Tại Kỳ thi Olympic Vật lí Quốc tế Al-Fergani lần thứ hai (FiPhO 2026), diễn ra từ ngày 10/10 đến 17/10/2026 tại Samarkand, Uzbekistan, cả 4 học sinh Việt Nam tham dự đều giành huy chương, gồm 1 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng. Đây không chỉ là một “cú quét sạch” huy chương vật lý, mà còn là lời khẳng định rằng đoàn Việt Nam vật lý đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với những cường quốc khoa học. Với thành tích này, Việt Nam xếp thứ tư toàn đoàn, sau Nga, Trung Quốc và Uzbekistan – một vị trí phản ánh đúng tầm vóc nhưng cũng gợi mở tham vọng tiến xa hơn.
Chân dung bốn học sinh và ý nghĩa của bảng thành tích
Điều đáng nói ở Al-Fergani 2026 không chỉ là số lượng huy chương, mà là cách từng cái tên cụ thể đã tạo nên bảng thành tích ấy. Huy chương Vàng thuộc về em Lê Bá Tuấn Việt, học sinh Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội. Hai Huy chương Bạc lần lượt thuộc về em Trương Bá Chí Thành, cùng trường với Tuấn Việt, và em Tăng Hạo Nhiên, học sinh Trường THPT chuyên Quốc Học Huế. Huy chương Đồng thuộc về em Lê Hồng Nhân, học sinh Trường THPT chuyên Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa. "Theo kết quả được công bố tại lễ trao giải, cả 4 thành viên đội tuyển Việt Nam đều đoạt huy chương, đạt tỷ lệ 100%". Sự hiện diện của ba trường chuyên ở ba địa phương khác nhau cho thấy mạng lưới đào tạo vật lý chất lượng cao đang được phân bố tương đối rộng, chứ không chỉ tập trung ở một trung tâm duy nhất.
Từ tuyển chọn đến tập huấn: Chuẩn bị khắc nghiệt cho Olympic Vật lý Quốc tế
Đằng sau bốn huy chương vật lý là một quy trình tuyển chọn và tập huấn không hề dễ dãi. Đội tuyển được tuyển chọn từ những học sinh lớp 11 năm học 2025–2026 đã tham dự kỳ thi chọn đội tuyển Olympic Vật lí quốc tế năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, căn cứ kết quả và thứ hạng từ cao xuống thấp. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội được giao chủ trì tập huấn và tổ chức đoàn. Điều này cho thấy một mô hình phối hợp rõ ràng: phổ thông chuyên phát hiện và nuôi dưỡng tài năng, đại học sư phạm đảm nhận vai trò “lò luyện” chuyên sâu. Kỳ thi FiPhO 2026 có sự tham gia của 107 thí sinh đến từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ, nghĩa là mỗi suất dự thi là một cơ hội hiếm, được trao cho những học sinh đã trải qua nhiều vòng sàng lọc. Thành tích của đoàn Việt Nam khẳng định năng lực, sự nỗ lực của học sinh, đồng thời ghi nhận sự tận tâm của thầy cô và sự đồng hành của gia đình, nhà trường.
Đề thi Al-Fergani 2026: Bài kiểm tra toàn diện năng lực vật lý
Nếu chỉ nhìn vào huy chương, ta dễ quên rằng Olympic Vật lý Quốc tế Al-Fergani không phải là một kỳ thi “học thuộc lòng”. Đề thi năm nay tập trung đánh giá khả năng vận dụng kiến thức Vật lí để phân tích, lý giải và giải quyết các vấn đề gắn với thực tiễn và khoa học hiện đại. Thí sinh trải qua hai phần thi chính thức là lý thuyết và thực nghiệm, mỗi phần được tổ chức trong một ngày với thời gian làm bài 5 giờ. Phần thi lý thuyết gồm 3 bài toán, tổng điểm tối đa 60 điểm, bao quát các lĩnh vực như cơ học vật rắn biến dạng, cơ học chất lưu, kỹ thuật năng lượng, quang học và vật lí hấp dẫn. Ở phần thi thực nghiệm, với tổng điểm tối đa 40 điểm, thí sinh phải thiết kế phép đo, xử lý số liệu bằng bảng và đồ thị, kiểm chứng dự đoán lý thuyết và đánh giá sai số. Việc kết hợp hai phần thi giúp đánh giá toàn diện kiến thức, tư duy độc lập, năng lực thực hành và khả năng nghiên cứu khoa học của học sinh.
Từ Samarkand về lớp học Việt Nam: Ý nghĩa dài hạn của một kỳ thi
FiPhO 2026 không chỉ là một dấu mốc trong bảng thành tích của đoàn Việt Nam vật lý, mà còn là chất xúc tác cho niềm tin vào con đường đào tạo khoa học bài bản. Cuộc thi mang tên nhà khoa học Ahmad al-Fergani, hướng tới khuyến khích học sinh yêu thích Vật lí, phát triển năng lực nghiên cứu khoa học và tăng cường giao lưu học thuật quốc tế. Kỳ thi cũng góp phần thúc đẩy niềm đam mê khoa học, phát triển năng lực nghiên cứu và tăng cường giao lưu học thuật quốc tế. Thành tích tại FiPhO 2026 ghi nhận nỗ lực của các thành viên đội tuyển, sự hướng dẫn chuyên môn của thầy cô cùng sự đồng hành của gia đình và nhà trường; đồng thời tạo cơ hội để học sinh Việt Nam giao lưu, trao đổi kinh nghiệm với bạn bè quốc tế. Nếu biết tận dụng, những trải nghiệm ở Samarkand sẽ quay trở lại lớp học Việt Nam dưới dạng các bài giảng mới, câu lạc bộ nghiên cứu, và quan trọng hơn, là cảm hứng để nhiều thế hệ học sinh khác bước vào hành trình Olympic Vật lý Quốc tế.
