Một định nghĩa mới cho cụm từ “công trình kiến trúc Việt Nam”
Trung tâm APEC Phú Quốc là tổ hợp Trung tâm Hội nghị và Nhà hát APEC được xây dựng để phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC, kết hợp quy mô kết cấu bê tông – thép khổng lồ với ngôn ngữ kiến trúc giàu biểu tượng văn hóa Việt Nam, trở thành một trong những công trình kiến trúc Việt Nam tham vọng nhất trong lịch sử hiện đại.
Điều đáng nói là tổ hợp này không chỉ nhắm tới mục tiêu “đủ dùng” cho một sự kiện ngoại giao. Nó đặt ra một chuẩn mực mới: hội nghị cấp cao phải diễn ra trong một không gian xứng tầm, nơi kỹ thuật xây dựng, công nghệ và bản sắc văn hóa cùng hiện diện. Trung tâm Hội nghị APEC tại Phú Quốc đã hoàn thành khoảng 97–98% kết cấu bê tông cốt thép, đồng thời chuyển sang giai đoạn lắp dựng kết cấu thép, cơ điện và hoàn thiện để phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC. Từ một đại công trường ngổn ngang, tới đầu tháng 8 phần kết cấu bê tông của hai hạng mục trọng điểm đã gần như hoàn tất, diện mạo công trình hiện lên rõ rệt.
Trung tâm Hội nghị APEC: Khối bê tông – thép đang chạy nước rút
Nếu phải chọn một điểm nhấn về kỹ thuật, Trung tâm Hội nghị APEC chính là “cỗ máy” đang dẫn nhịp cho toàn dự án. Đây là hạng mục có tiến độ nhanh nhất, với khoảng 98% kết cấu bê tông cốt thép và 93% kết cấu thép đã hoàn thành, cùng khoảng 58% khối lượng xây, trát tường. Nói cách khác, phần “xương sống” của công trình gần như đã định hình, cho phép chuyển sang giai đoạn tinh chỉnh kiến trúc và cơ điện.
Khối nhà đồ sộ này có diện tích mái khoảng 52.000 m², tổng diện tích sàn 107.000 m², cao 37 m, với đại sảnh hội nghị rộng 11.050 m² – vượt cả đại sảnh 10.220 m² của một trung tâm hội nghị tại Las Vegas vốn đang được xem là lớn nhất thế giới. Đây là phát biểu có thể trích dẫn: “Trung tâm Hội nghị APEC tại Phú Quốc đã hoàn thành khoảng 97–98% kết cấu bê tông cốt thép và đang chuyển sang giai đoạn lắp dựng kết cấu thép, cơ điện và hoàn thiện”. Đó không chỉ là tiến độ; đó là lời tuyên bố rằng Việt Nam đủ năng lực vận hành những khối kiến trúc khổng lồ phục vụ các sự kiện quốc tế.
Nhà hát 4.030 chỗ ngồi và mái thép 12.000 tấn: Tham vọng vượt chuẩn khu vực
Nhà hát APEC – hay khu nhà biểu diễn đa năng – đang nổi lên như một biểu tượng mới của các công trình kiến trúc Việt Nam. Phần khung bê tông đồ sộ đã cơ bản hoàn tất, với khoảng 97% kết cấu bê tông cốt thép được thi công xong, cho thấy rõ cấu trúc sân khấu, khán phòng và các khu chức năng. Nhà hát APEC có quy mô 4.030 chỗ ngồi, thuộc nhóm nhà hát có sức chứa lớn tại châu Á, vượt mặt bằng phổ biến 1.500–2.500 chỗ và cả sức chứa khoảng 3.400 chỗ ngồi của rạp Dolby Theatre – nơi diễn ra lễ trao giải Oscar. Điều này cho thấy tham vọng rất rõ ràng: Việt Nam không chỉ muốn “bằng bạn”, mà muốn vượt lên trên chuẩn mực khu vực.
Về mặt kết cấu, hệ mái của tổ hợp được thiết kế với tổng khối lượng kết cấu thép lên tới 12.000 tấn, tương đương gần 100 máy bay Boeing. Đây là con số gây choáng với bất kỳ kỹ sư nào. Toàn bộ mái được nâng đỡ bởi 50 cột trụ, tượng trưng cho 50 người con theo truyền thuyết Lạc Long Quân, đồng thời gợi hình ảnh lũy tre làng – một biểu tượng thân thuộc của văn hóa Việt. Cách biến những tham số kỹ thuật khô khan (12.000 tấn thép, 50 cột) thành một câu chuyện văn hóa gần gũi là điểm khiến Nhà hát APEC khác hẳn một khối bê tông – thép vô cảm.
Kiến trúc của bản sắc: “Trời tròn – Đất vuông” bên bờ biển Phú Quốc
Điều đáng ngạc nhiên ở Trung tâm APEC Phú Quốc là sự hòa trộn giữa kỹ thuật hiện đại và triết lý phương Đông. Nhà hát APEC có hình tròn, đặt cạnh Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC hình vuông, gợi nhắc quan niệm “Trời tròn – Đất vuông” trong văn hóa Á Đông. Phần mái khổng lồ với mái thép 12000 tấn không chỉ là thành tựu kỹ thuật, mà còn là bề mặt để kể về câu chuyện Con Rồng Cháu Tiên, khi cấu trúc mái được nâng bởi 50 cột trụ tượng trưng cho 50 người con. Đây là minh chứng rằng một công trình kiến trúc Việt Nam hiện đại vẫn có thể gắn chặt với thần thoại và ký ức tập thể.
Không phải ngẫu nhiên mà dự án mời những tên tuổi tư vấn kiến trúc hàng đầu thế giới như Skidmore, Owings & Merrill (SOM) và Apeiro Design – đơn vị có hơn 50 năm kinh nghiệm thiết kế nhà hát – tham gia. Nhưng thay vì “nhập khẩu” nguyên xi một ngôn ngữ kiến trúc ngoại lai, Trung tâm APEC Phú Quốc dùng kinh nghiệm quốc tế để làm rõ hơn bản sắc Việt. Trong một thời đại nhiều công trình na ná nhau, cặp hình tượng tròn – vuông này cho thấy Việt Nam có thể đưa một triết lý phương Đông rất xưa vào một công trình hội nghị – biểu diễn tầm cỡ.
Tiến độ nước rút và ý nghĩa cho Tuần lễ Cấp cao APEC
Tổ hợp Trung tâm Hội nghị APEC và Nhà hát APEC không phải một dự án xây cho đẹp; nó là hạ tầng cốt lõi của Tuần lễ Cấp cao APEC tổ chức tại Phú Quốc. Hai công trình được đặt mục tiêu hoàn thiện mặt ngoài trước ngày 30/10 và hoàn thành toàn bộ nội thất, lắp đặt thiết bị trước ngày 30/3. Trong bối cảnh đó, việc tới đầu tháng 8 phần kết cấu bê tông của hai hạng mục trọng điểm gần như hoàn tất cho thấy tiến độ đang bám sát yêu cầu. Công trường được duy trì thi công liên tục ngay cả trong mùa mưa, với nguồn vật liệu và thiết bị được chủ động đưa về sớm để bảo đảm nhịp độ.
Ý nghĩa lớn nhất của Trung tâm APEC Phú Quốc không dừng ở việc “kịp phục vụ một tuần lễ hội nghị”. Khi các hệ mái, hệ bao che, kiến trúc mặt ngoài và cơ điện lần lượt được hoàn thiện, Việt Nam sẽ có một trung tâm hội nghị – triển lãm và một nhà hát 4030 chỗ ngồi đủ sức đón những liên hoan phim, concert và sự kiện quốc tế quy mô lớn trong tương lai. Nếu hoàn thành đúng tiến độ mà vẫn giữ được chất lượng và an toàn như yêu cầu của lãnh đạo Chính phủ, đây sẽ là một câu trả lời thuyết phục cho câu hỏi lâu nay: liệu chúng ta có thể sở hữu và vận hành những công trình biểu tượng xứng tầm thế giới hay không.
