Tại sao gấc và bí đỏ xứng đáng có mặt trong mọi chế độ ăn tim mạch
Gấc và bí đỏ là hai loại quả Việt Nam sức khỏe nổi bật, vừa dễ tìm, dễ chế biến, vừa cung cấp chất chống ô xy hóa, chất xơ và dưỡng chất thực vật giúp gấc bảo vệ tim, bí đỏ hỗ trợ tiêu hóa và góp phần xây dựng chế độ ăn tim mạch cân bằng, phù hợp cho cả gia đình ở nhiều lứa tuổi. Trong khi nhiều người vẫn mải tìm các “siêu thực phẩm” xa lạ, bộ đôi quả quen thuộc này lại âm thầm mang đến lợi ích rõ ràng cho hệ tim mạch. Gấc giàu lycopen và beta-caroten – những chất chống ô xy hóa mạnh có khả năng bảo vệ hệ tim mạch, còn bí đỏ chất xơ dồi dào cùng beta-carotene giúp cải thiện chất lượng khẩu phần và hỗ trợ sức khỏe tim. Nếu bạn muốn bắt đầu chăm tim mạch từ căn bếp, gấc và bí đỏ là lựa chọn thực tế hơn bạn nghĩ.
Gấc: quả đỏ chứa chất chống ô xy hóa mạnh giúp bảo vệ hệ tim mạch
Điều đáng ngạc nhiên là gấc – loại quả gắn với xôi gấc ngày Tết – lại sở hữu tiềm năng bảo vệ tim mạch rất đáng chú ý. Các nghiên cứu cho thấy lycopen trong gấc có chất chống ô xy hóa tế bào mạnh, bảo vệ hệ tim mạch và tăng sức đề kháng. Hàm lượng lycopen trong quả gấc cao gấp nhiều lần so với cà chua và cao hơn rất nhiều so với nhiều loại rau quả đỏ khác, nghĩa là mỗi miếng gấc bạn ăn đều là một “liều” chất chống ô xy hóa đáng giá. Lycopen và beta-caroten tập trung chủ yếu ở màng hạt gấc, phần thường bị bỏ đi khi nấu ăn. Về mặt dược liệu, hợp chất sinh học trong gấc có thể là nguyên liệu cho ngành dược bào chế các sản phẩm bảo vệ sức khỏe. Thay vì chỉ xem gấc là nguyên liệu tạo màu, đã đến lúc coi gấc như một thành phần chủ lực trong chế độ ăn tim mạch.
Bí đỏ: nguồn chất xơ và beta-carotene thân thiện với tim mạch
Nếu gấc nổi bật nhờ chất chống ô xy hóa, bí đỏ lại ghi điểm bằng chất xơ và beta-carotene – hai yếu tố quan trọng trong chế độ ăn tim mạch. Bí đỏ vào mùa không chỉ thơm ngọt, dễ chế biến mà còn chứa chất xơ và beta-carotene. Loại quả này chứa chất xơ và beta-carotene – tiền chất của vitamin A, giúp bổ sung dưỡng chất cho cơ thể. Bí đỏ có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch nhờ cung cấp chất xơ và các dưỡng chất thực vật; một tổng quan hệ thống và phân tích gộp đăng trên tạp chí BMC Medicine năm 2022 cho thấy tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn có thể giúp giảm huyết áp ở người tăng huyết áp và cải thiện một số chỉ số mỡ máu ở người mắc bệnh tim mạch. Bên cạnh đó, bí đỏ chứa beta-carotene, một chất chống ô xy hóa mà cơ thể có thể chuyển hóa thành vitamin A. Nói cách khác, mỗi bát cháo bí đỏ là một bước nhỏ nhưng bền vững hướng đến trái tim khỏe.
Từ phòng thí nghiệm đến mâm cơm: lợi thế của quả Việt Nam sức khỏe
Điểm thú vị là gấc không chỉ được đánh giá cao trong bếp mà còn được đầu tư nghiên cứu bài bản về mặt dược liệu. Viện Dược liệu đã ứng dụng công nghệ giải trình tự gen hiện đại để xây dựng cơ sở dữ liệu số về cơ chế tổng hợp hợp chất sinh học quý trong gấc Việt Nam. Viện cũng ứng dụng sắc ký lớp mỏng hiệu năng cao để xác định đồng thời và chính xác hàm lượng lycopene và beta-carotene, thiết lập tiêu chuẩn kiểm nghiệm chất lượng cho dược liệu gấc. Bản đồ vùng trồng gấc GACP-WHO, mã gen và tiêu chuẩn chất lượng đã được tích hợp trên Hệ thống cơ sở dữ liệu Dược liệu Quốc gia. Những bước chuẩn hóa này cho thấy gấc không còn là loại quả dân dã mà đã trở thành nguồn nguyên liệu chiến lược cho ngành dược phẩm, phục vụ chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng. Khi khoa học đứng sau một quả Việt Nam sức khỏe, việc đưa nó lên mâm cơm hằng ngày càng có thêm lý do thuyết phục.
Cách đưa gấc và bí đỏ vào chế độ ăn tim mạch hằng ngày
Lợi ích chỉ có ý nghĩa khi bạn biến chúng thành thói quen ăn uống. Bí đỏ là ví dụ điển hình: mùa thu là thời điểm bí đỏ vào mùa, được nhiều người yêu thích nhờ vị ngọt bùi, dễ chế biến thành nhiều món ăn như hấp, nấu cháo, nấu súp hoặc làm bánh mì, bánh bao. Bạn có thể thay đổi cách chế biến giữa cháo gạo bí đỏ vào buổi sáng, bánh bí đỏ cho bữa phụ hoặc bánh bao bí đỏ dùng trong bữa chính, thay thế một phần thực phẩm giàu tinh bột tinh chế bằng nguồn tinh bột kèm chất xơ. Với gấc, hãy tận dụng màng hạt giàu lycopen và beta-caroten trong các món xôi, cháo, sốt thay vì bỏ đi. Để bảo vệ tim, điều quan trọng là duy trì chế độ ăn cân bằng, đa dạng thực phẩm, hạn chế muối và chất béo bão hòa, đồng thời kết hợp vận động thường xuyên. Kết luận đơn giản: không cần những thực phẩm xa xỉ, một chế độ ăn tim mạch thông minh có thể bắt đầu từ quả gấc đỏ và trái bí vàng ngay trong gian bếp nhà bạn.
