Khởi nghiệp ẩm thực Việt: từ chiếc xe nhỏ đến cơ hội đổi đời
Khởi nghiệp ẩm thực Việt là hành trình những người chủ quán nhỏ tự xây dựng thương hiệu từ món ăn bình dân, dùng kinh doanh F&B Việt Nam làm bệ phóng tài chính và đổi đời, đồng thời giữ hồn ẩm thực đường phố qua việc nghiên cứu sản phẩm, cải tiến công thức và mở rộng tệp khách từ xóm nhỏ đến khách du lịch, người nước ngoài. Đây không phải cuộc chơi của vốn lớn, mà là cuộc đua của sự bền bỉ, khả năng học và thích nghi. Ba nhân vật – bà chủ hủ tiếu Sa Đéc, “Nữ hoàng cá lóc” trong con hẻm ở TP.HCM và người đàn ông 67 tuổi mở quán tráng miệng giữa Phú Mỹ Hưng – là minh chứng rõ nhất. Họ không nói về khởi nghiệp bằng slide và thuật ngữ, mà bằng từng tô hủ tiếu, từng nồi bánh canh, từng chén chè bưởi. Quan trọng hơn, những entrepreneur ẩm thực này cho thấy quán ăn đường phố thành công có thể mang lại tự do tài chính, lối sống chủ động và cơ hội tự viết lại cuộc đời – miễn là dám đi đường dài, không bị ám ảnh bởi “start-up phải công nghệ cao” mới là khởi nghiệp.
Hủ tiếu 20.000 đồng và cuộc sống hai mặt của bà chủ Sa Đéc
Ở quán Hủ tiếu Bà Dậu trên đường Trần Hưng Đạo, Sa Đéc, chị Kim Hồng xuất hiện trong chiếc áo sờn vai, quần cũ và tự tay lau từng chiếc bàn. Hủ tiếu ở đây có giá khoảng 20.000 đồng một tô, thêm phần xương nạc khoảng 15.000 đồng, mức giá đúng chất bình dân của mô hình quán ăn đường phố thành công. Thế nhưng khi bước ra khỏi quán, chị lại liên tục xuất hiện trong những chuyến đi Thượng Hải, Hàng Châu, Đài Loan, Thái Lan với áo khoác lông, măng tô, túi xách, nhẫn kim cương và trang điểm chỉn chu. Sự đối lập ấy bùng nổ trên mạng xã hội khi đoạn video về chị thu hút hơn 500.000 lượt xem, biến chị thành nhân vật gây chú ý dù chỉ “bán hủ tiếu bần bần” ngay giữa Sa Đéc. Đằng sau những outfit cầu kỳ là một chiến lược đời sống: giữ quán bình dân để níu khách địa phương, nhưng dùng thu nhập ổn định từ khởi nghiệp ẩm thực Việt để đầu tư cho trải nghiệm cá nhân, đi du lịch khắp nơi và sống cuộc đời không bị bó buộc bởi hình ảnh người bán hàng vỉa hè.
“Nữ hoàng cá lóc”: 16 năm mày mò biến tô bánh canh thành thương hiệu
Đi sâu vào hẻm 62 Ngô Tất Tố, thực khách bắt gặp tấm biển “Nữ hoàng cá lóc” trước quán bánh canh của chị Hồng Thúy, 48 tuổi. Câu chuyện bắt đầu rất giản dị: một lần chị nấu bánh canh cá lóc cho gia đình, vì làm quá nhiều nên đem ra trước cửa bán thử với giá 12.000 đồng một tô. Không ngờ món ăn được khách đi đường yêu thích, quay lại và góp ý, buộc chị phải liên tục mày mò, điều chỉnh hương vị, hoàn thiện công thức riêng của mình. Trong 16 năm, từ một thử nghiệm tình cờ, quán trở thành thương hiệu, đến mức đầu bếp Martin Yan từng ghé vào bếp cùng chị nấu, ăn hết tô bánh canh rồi khen ngon. Sau lần ấy, quán nổi tiếng, có giai đoạn mỗi ngày thu về hàng chục triệu đồng từ những tô bánh canh. Dù hiện nay không còn đông như trước, chị vẫn duy trì quán vì niềm vui được gặp khách quen mỗi sáng. Khởi nghiệp ẩm thực Việt ở đây không phải câu chuyện “bùng nổ rồi bán lại”, mà là 16 năm đứng bếp, chấp nhận cực nhọc để giữ thương hiệu gắn với một con cá lóc và một con hẻm nhỏ.
Ông chủ 67 tuổi chọn F&B giữa Phú Mỹ Hưng: tuổi tác không phải giới hạn
Trong khi nhiều người cùng tuổi chọn nghỉ ngơi, ông Lê Quang Thắng, 67 tuổi ở Tân Hưng, lại quyết định mở quán tráng miệng và tự mình nghiên cứu món, xây dựng mô hình kinh doanh F&B Việt Nam mới. Gia đình lo lắng, khuyên ông nên giữ sức khỏe vì F&B là ngành cạnh tranh khốc liệt, nhất là khi ông đặt quán ngay giữa khu nhà giàu Phú Mỹ Hưng. Nhưng ông chọn mạo hiểm, coi đó là môi trường thử thách đáng để dấn thân. Ông không đi theo đường nhượng quyền hay sao chép công thức có sẵn: từ bingsu, kem trái cây, nước ép, sinh tố đến các món chè, tất cả đều do ông tự tìm hiểu, thử nghiệm và điều chỉnh. Đặc biệt với chè bưởi, ông chọn từng trái phù hợp rồi chuẩn hóa quy trình theo hướng khoa học. Theo ông, thực đơn đa dạng giúp quán phục vụ được trẻ em, người lớn tuổi lẫn khách nước ngoài. Không chỉ nghiên cứu sản phẩm, ông còn tự học về mạng xã hội và nền tảng truyền thông để quảng bá quán. Đây là phiên bản rất đời của entrepreneur ẩm thực: vừa nấu, vừa học công nghệ mới, chứng minh rằng đam mê có thể thắng nỗi sợ tuổi tác.
Từ vỉa hè đến Phú Mỹ Hưng: bài học chiến lược cho người muốn mở quán
Ba câu chuyện trên đặt lại cách chúng ta nhìn về khởi nghiệp ẩm thực Việt. Đầu tiên, mức giá bình dân nhưng nhất quán là nền tảng: tô hủ tiếu 20.000 đồng ở Sa Đéc và tô bánh canh 12.000 đồng buổi ban đầu không nhắm tới biên lợi nhuận khổng lồ, mà xây niềm tin và tệp khách quen. Thứ hai, mọi entrepreneur ẩm thực đều tự nghiên cứu sản phẩm: chị Thúy tự mày mò công thức cá lóc, ông Thắng tự thử nghiệm bingsu, chè và dùng quy trình khoa học. Điểm chung quan trọng là khả năng học liên tục: bà chủ hủ tiếu học cách kể câu chuyện đời mình qua mạng xã hội để thu hút sự chú ý, “Nữ hoàng cá lóc” lắng nghe góp ý từng chút để cải thiện món, ông chủ 67 tuổi thì học công nghệ mới để quảng bá quán. Mô hình quán ăn đường phố thành công ở Việt Nam vì thế mang tính rất hiện đại: nhỏ về quy mô, nhưng linh hoạt, thích nghi nhanh và mở ra những cơ hội tài chính bất ngờ – từ những chuyến du lịch nước ngoài tới việc duy trì nguồn thu ổn định sau tuổi nghỉ hưu.
