Hiện tượng 547 triệu lượt xem và câu chuyện tình công sở không hề “ngọt”
“Đầu xuân tươi sáng” là một phim ngôn tình công sở Trung Quốc xoay quanh mối tình giữa vị sếp nam quyền lực và nữ nhân viên mới vào nghề, đặt trong bối cảnh áp lực cạnh tranh, chênh lệch quyền lực và khác biệt hoàn cảnh sống, khiến khán giả vừa say mê vì độ ăn khách vừa tranh cãi gay gắt về thông điệp tâm lý và cách khắc họa văn hóa công sở. Phim nhanh chóng trở thành một trong những phim Trung Quốc ăn khách nhất trên nền tảng xem trực tuyến, lọt top 10 tại hơn 20 quốc gia và vươn lên vị trí thứ hai bảng xếp hạng phim không nói tiếng Anh toàn cầu với 2,4 triệu lượt xem trong tuần 24-30/8. Tại thị trường nội địa, tác phẩm ghi nhận 547 triệu lượt xem, đứng đầu bảng xếp hạng độ phổ biến hàng tuần. Nhưng điều đáng nói không phải là những con số, mà là cách bộ phim xây dựng một giấc mơ ngôn tình trên nền tảng quyền lực bất cân xứng giữa sếp và nhân viên – điều vốn luôn nhạy cảm trong bất kỳ môi trường làm việc nào.
Văn hóa công sở Trung Quốc: hiện thực khốc liệt hay “lãng mạn hóa” bất bình đẳng?
Cốt truyện của “Đầu xuân tươi sáng” được khen ở điểm bám sát hành trình một người trẻ bước vào môi trường công sở, đối mặt cạnh tranh và những thất bại ban đầu. Nhân vật Thượng Chi Đào rời quê lên Bắc Kinh, được nhận vào một công ty quảng cáo hàng đầu, phải học việc, tích lũy kinh nghiệm, từng bước khẳng định năng lực chứ không được trao thành công dễ dàng. Đây là lớp hiện thực khiến nhiều người đồng cảm, vì nó phản chiếu văn hóa công sở Trung Quốc với nhịp độ gấp gáp và áp lực thành tích. Tuy nhiên, chính bối cảnh này lại bị một bộ phận khán giả xem là đang “lãng mạn hóa” bất bình đẳng quyền lực: môi trường làm việc khắc nghiệt được bọc đường bằng câu chuyện tình giữa sếp và nhân viên, khiến những chuẩn mực an toàn, tôn trọng và chuyên nghiệp bị đẩy lùi. Khi quyền lực của cấp trên bao trùm cả đời sống công việc lẫn tình cảm của cấp dưới, mọi lựa chọn của nhân vật nữ khó có thể được xem là hoàn toàn tự do – và đó là điểm khiến nhiều người bất an.
Nhân vật nam chính: hấp dẫn trong mắt fan, gây khó chịu trong mắt người phê bình
Loan Niệm được xây dựng như hình mẫu sếp thiên tài: giám đốc công ty sáng tạo, chuyên môn giỏi, lạnh lùng, kiêu ngạo – kiểu nam chính điển hình của phim ngôn tình công sở. Phản ứng hóa học giữa anh và Thượng Chi Đào, cùng các cảnh thân mật có sự hỗ trợ của điều phối viên cảnh thân mật, là yếu tố khiến nhiều khán giả mê mẩn, coi đây là câu chuyện thoát ly thực tại. Nhưng lớp khán giả khác lại nhìn vào những chi tiết cho thấy anh coi thường phái nữ và cấp dưới: khi nghi ngờ Thượng Chi Đào muốn chuyển việc, Loan Niệm gọi cô là “rẻ tiền” và “ngoan ngoãn”, xem nhẹ năng lực chuyên môn cũng như nhân phẩm của nhân viên. Quan trọng hơn, lần thân mật đầu tiên diễn ra khi cô gái trẻ mới tốt nghiệp đang say rượu còn người sếp nam tỉnh táo đưa cô về nhà rồi phát sinh quan hệ, tình huống mà nhiều chuyên gia truyền thông đánh giá là “có vấn đề” nếu đặt vào đời thực. Câu hỏi đặt ra: liệu sự thu hút lẫn nhau có đủ để xóa bỏ yếu tố lợi dụng quyền lực và trạng thái không tỉnh táo của nữ nhân viên?
Tình yêu sếp–nhân viên: mộng tưởng lãng mạn hay cảnh báo tâm lý?
Điểm hấp dẫn của phim nằm ở việc đan xen tình yêu sếp–nhân viên với áp lực nghề nghiệp và khác biệt hoàn cảnh sống: từ quan hệ cấp trên – cấp dưới, mối quan hệ dần chuyển thành tình cảm cá nhân, đồng thời phải đối mặt với khoảng cách về xuất thân, quan điểm và cách nhìn nhận tương lai. Trong bản truyền hình, tình yêu được thể hiện rõ hơn so với nguyên tác, Thượng Chi Đào có mạng lưới bạn bè – tức là hệ thống hỗ trợ tinh thần – vững vàng hơn. Người xem dễ ngửi thấy mùi “giấc mơ của phụ nữ”: xuất phát từ con số 0, vượt qua khó khăn, thăng tiến, rồi được người đàn ông quyền lực quay lại tìm mình. Tuy vậy, khi giấc mơ này được dựng trên nền tảng bất bình đẳng quyền lực, nó tiềm ẩn rủi ro tâm lý: người trẻ mới đi làm có thể nhầm lẫn giữa sự quan tâm của sếp với sự kiểm soát, giữa lời khen với thao túng cảm xúc. Phim không đơn giản cổ vũ quan hệ sếp–nhân viên, mà vô tình cho thấy những vùng xám rất đáng suy nghĩ trong mọi môi trường làm việc hiện đại.
Phim ăn khách toàn cầu có nên nới lỏng chuẩn mực an toàn công sở?
Khi một phim Trung Quốc ăn khách như “Đầu xuân tươi sáng” đạt 547 triệu lượt xem và lọt top 10 ở hơn 20 quốc gia, nó không chỉ là sản phẩm giải trí mà còn là “cửa sổ” xuất khẩu hình ảnh văn hóa công sở Trung Quốc ra thế giới. Điều đáng lo là cửa sổ đó hiện đang cho thấy một môi trường nơi sếp nam có thể dễ dàng buông lời miệt thị, lợi dụng trạng thái say của nhân viên rồi sau đó được tình yêu “chuộc lỗi”. Ở góc độ giải trí, phim làm tốt nhiệm vụ: tình tiết cuốn hút, phản ứng hóa học mạnh, nhân vật nữ có đường cong trưởng thành rõ ràng. Nhưng ở góc độ giá trị xã hội, tác phẩm đặt ra câu hỏi: liệu chúng ta có đang chấp nhận việc chuẩn mực an toàn công sở bị nới lỏng mỗi khi được gói trong chiếc hộp ngôn tình công sở? Câu trả lời phụ thuộc vào cách khán giả nhìn nhận: xem đây là mộng tưởng nhất thời hay là mô hình quan hệ đáng được lặp lại ngoài đời. Với sức lan tỏa toàn cầu, trách nhiệm của những người làm phim không còn dừng ở việc chiều lòng fan, mà cần cân nhắc tác động tâm lý và văn hóa lâu dài mà mỗi nhân vật, mỗi lời thoại để lại.
