Kết luận khó nuốt: Giá RAM và SSD sẽ không quay lại đáy cũ
Khủng hoảng thiếu hụt bộ nhớ PC hiện nay là tình trạng kéo dài được thúc đẩy bởi nhu cầu bùng nổ từ AI và trung tâm dữ liệu, khiến giá RAM, SSD và các linh kiện lưu trữ nhiều khả năng sẽ không bao giờ quay lại mặt bằng rẻ như giai đoạn trước cuộc đua AI, bất chấp việc các nhà sản xuất liên tục công bố kế hoạch mở rộng công suất trong tương lai.
Điểm then chốt cho người dùng PC enthusiast là: đây không phải cơn sốt giá tạm thời để chờ qua rồi sắm đồ. Ông Trần Lập Bạch, Chủ tịch ADATA, nhận định thiếu hụt bộ nhớ toàn cầu có thể kéo dài tới 10 năm nữa, ngay cả khi các nhà sản xuất lớn xây thêm nhà máy. "Nếu nhu cầu bộ nhớ tiếp tục tăng nhanh hơn năng lực sản xuất, giá RAM, SSD và nhiều thiết bị sử dụng chúng sẽ khó trở lại mặt bằng từng được xem là bình thường trước cuộc đua AI". Nói thẳng: ai còn hy vọng săn RAM 32 GB giá “như xưa” có lẽ đang mơ về một thị trường đã không còn tồn tại.
AI nuốt trọn bộ nhớ: Vì sao giá RAM cao đến ít nhất 2027?
Cốt lõi của vấn đề không phải do gamer mua quá nhiều, mà do AI nuốt hết phần ngon của thế giới bán dẫn. Theo Chủ tịch ADATA, nhu cầu tính toán phục vụ AI tăng theo quy mô chưa từng xuất hiện trong các chu kỳ công nghệ trước. Mỗi cụm GPU cho AI không chỉ cần GPU mà còn ngốn lượng khổng lồ DRAM, HBM, NAND và SSD dung lượng lớn, kéo theo cả bài toán điện năng.
Khi công suất sản xuất được ưu tiên cho HBM và bộ nhớ máy chủ, DRAM phổ thông cho laptop, smartphone, desktop lập tức bị siết lại. Với NAND, nhu cầu SSD dung lượng lớn cho trung tâm dữ liệu đẩy phần còn lại cho người dùng cá nhân xuống hàng thứ yếu, tạo nên tình trạng thiếu hụt bộ nhớ PC kéo dài. Trước đó, chính Chủ tịch ADATA dự báo giá DRAM có thể tăng thêm 30%, còn NAND tăng 40% trong quý III/2026 – đây là tín hiệu rất rõ rằng giá RAM cao 2027 không phải kịch bản bi quan, mà khá sát thực tế.
NAND flash shortage và bài toán nguồn cung bị trói tay đến sau 2030
Ai cũng nghĩ giải pháp là xây thêm fab. Thực tế phũ phàng hơn nhiều. Samsung, SK Hynix và Micron đều chuẩn bị mở rộng năng lực sản xuất DRAM và NAND, nhưng phần lớn dự án chỉ hoàn thiện trong giai đoạn 2028–2035. Nghĩa là nguồn cung mới cho thị trường SSD và RAM PC vẫn là câu chuyện tương lai xa.
Trong ngắn hạn, NAND flash shortage không hề dịu đi: các hãng và nhà sản xuất mô-đun phải huy động thêm vốn để mua DRAM, NAND dự trữ trong bối cảnh giá tăng mạnh, trong khi nguồn cung mới đáng kể chưa được kỳ vọng xuất hiện trước năm 2027. SK Hynix từng cho rằng nguồn cung có thể căng thẳng đến năm 2027, còn lãnh đạo Phison nhận định sự mất cân bằng cung – cầu DRAM, NAND có thể kéo dài ít nhất đến 2030. Nhu cầu bộ nhớ toàn cầu đang bị đánh giá thấp; chính Chủ tịch ADATA dự báo trong 10 năm tới, hai nguồn lực khan hiếm nhất là điện và bộ nhớ. Giá SSD tăng vì thế không phải tai nạn, mà là hệ quả tất yếu.
Thị trường hardware PC: Tua ngược thế hệ là tín hiệu SOS
Trong khi mảng AI tăng tốc, thị trường hardware PC tiêu dùng lại thụt lùi. Hết gamer, đến người dùng phổ thông đều co cụm về cấu hình cũ vì không chịu nổi combo CPU, bo mạch chủ và DDR5 trong bối cảnh giá đã “nặng đòn” hơn 5 năm qua. Khi người dùng từ chối nâng cấp nền tảng, nhà sản xuất buộc phải quay xe.
Kết quả là một loạt “hồi sinh hoài cổ”: AMD tái phát hành Ryzen 7 5800X3D dưới dạng chip kỷ niệm 10 năm với giá USD 349 (khoảng ₫8.700.000), Nvidia đưa RTX 3060 12 GB trở lại kệ Mỹ ngày 2/7 với mức USD 329,99 (khoảng ₫8.200.000), trong bối cảnh dây chuyền DDR4 được khởi động lại và nhiều người vẫn gắn bó với 16 GB RAM cùng màn hình 1080p. Đây không phải “chiều lòng fan hoài cổ”, mà là cách các hãng cố vớt thêm doanh thu từ người dùng bị kẹt trên nền tảng cũ, ở một thị trường PC hardware đang bước vào giai đoạn tồi tệ nhất trong nhiều năm, với thiếu hụt bộ nhớ PC và lạm phát giá bủa vây.
Người dùng PC nên làm gì trong kỷ nguyên giá cao dài hạn?
Với bức tranh này, chờ “sóng giảm giá” giống các chu kỳ trước là chiến lược sai. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc thiếu RAM có kéo dài đúng 10 năm hay không, mà ở chỗ ngành công nghệ không còn xem đây là biến động ngắn hạn nữa. Mốc 10 năm nên được coi là một kịch bản dài hạn, không phải mốc chắc chắn thị trường phục hồi.
Lựa chọn thực tế cho người dùng enthusiast là: chấp nhận nâng cấp có tính toán, thay vì treo máy vô thời hạn. Tiếp tục gắn bó với nền tảng cũ (AM4, DDR4) vẫn hợp lý nếu cấu hình đáp ứng nhu cầu chơi game và làm việc, nhất là khi thị trường đang hồi sinh các sản phẩm “đời cũ nhưng còn chiến tốt” như Ryzen 7 5800X3D và RTX 3060 để bù đắp khoảng trống giữa hiệu năng và chi phí. Nhưng khi buộc phải lên đời, hãy xác định đó là khoản đầu tư trong một kỷ nguyên mà giá RAM, SSD khó còn khuyến mãi theo kiểu rẻ bất ngờ, và mọi quyết định nâng cấp nên dựa trên giá trị dài hạn, không phải hy vọng thị trường quay lại thời vàng son.
