Lớp học số công lập là gì và vì sao Giảng Võ đáng để quan sát?
Lớp học số công lập với mô hình 1 laptop học sinh là cách tổ chức dạy học trong trường nhà nước, nơi mỗi em được dùng một máy tính cá nhân kết nối nền tảng số để nhận tài liệu, làm bài, tương tác với giáo viên và bạn học trong không gian trực tuyến được quản lý chặt chẽ. Mô hình “lớp học số Google” đang được triển khai tại trường THCS Giảng Võ, Hà Nội, với khoảng 400 học sinh sử dụng laptop trong các tiết học, dưới sự giám sát thiết bị của giáo viên. Đây không phải một phong trào trang bị máy tính cho có, mà là thử nghiệm nghiêm túc về giáo dục số Hà Nội: thay đổi cách dạy, cách học, cách kiểm tra, và cả cách quản lý lớp. Nếu các trường công khác muốn chuyển đổi số, Giảng Võ là một phòng thí nghiệm sống cần được nhìn kỹ, cả điểm mạnh lẫn điểm yếu.
Bên trong một tiết học: Văn, Toán, Khoa học đều lên… Google Classroom
Điểm đáng nói nhất ở Giảng Võ là laptop không bị “nhốt” trong môn Tin, mà đi thẳng vào các môn lõi như Ngữ văn, Toán, Khoa học tự nhiên và Tiếng Anh. 9h35 một buổi sáng, 53 học sinh lớp 7A9 mở laptop, truy cập Google Forms để nhận phiếu học tập môn Ngữ văn, làm bài và gửi trực tiếp lên hệ thống. Cô giáo xem bài trên máy, chọn sản phẩm để trình chiếu lên bảng trượt thông minh cho cả lớp cùng phân tích. Theo mô tả của nhà trường, học sinh có thể truy cập tài liệu, làm bài tập, kiểm tra kiến thức, thiết kế sản phẩm học tập và trình bày kết quả trong môi trường số. Ở các môn Toán, Khoa học, các em phải giải vào vở trước rồi mới nhập kết quả lên máy, buộc não phải hoạt động chứ không “bấm bừa”. Đây là mô hình học tập kỹ thuật số có chủ đích, không phải thay vở bằng màn hình một cách máy móc.
Quản lý 1 laptop/học sinh: kiểm soát chặt để tránh xao nhãng
Nỗi lo lớn nhất với mô hình 1 laptop học sinh là các em lướt mạng, chơi game ngay trong giờ. Giảng Võ chọn cách kiểm soát chặt từ hạ tầng đến phần mềm. Trước hết, mỗi học sinh đăng nhập bằng tài khoản cá nhân vào không gian Google Classroom trường học; các website và đường link không được phép đều bị hệ thống chặn lại. Máy tính của giáo viên được cài công cụ quản lý lớp: họ có thể kiểm soát tài liệu, giới hạn ứng dụng, đặt thời gian cho từng hoạt động, theo dõi màn hình, thậm chí khóa bàn phím và màn hình học sinh khi cần tập trung nghe giảng. Các trang mạng xã hội và game bị chặn ngay từ đầu. Thời gian nhìn màn hình cũng được thiết kế: khoảng 10–15 phút nghe giảng, 15–20 phút thao tác trên máy, phần còn lại dành cho trình bày, ghi chép, thảo luận, khiến thời lượng tương tác màn hình chỉ chiếm 30–40% mỗi tiết. Đây là điểm then chốt: công nghệ được “cài” vào nhịp sư phạm, chứ không dẫn dắt tiết học.
Hành trình triển khai: từ 3 lớp thí điểm đến mục tiêu 50% toàn trường
Mô hình lớp học số ở Giảng Võ không xuất hiện trong một đêm. Ý tưởng bắt đầu từ chỉ đạo của hiệu trưởng sau khi ban giám hiệu nghiên cứu bộ công cụ giáo dục của Google vào mùa hè 2025. Dự án được phê duyệt trước năm học 2025–2026, thí điểm ở 3 lớp 6 với 156 học sinh và 21 giáo viên tham gia. UBND phường Giảng Võ đầu tư khoảng 200 máy Chromebook làm nền tảng triển khai, tất cả đều có màn hình chống lóa, tự điều chỉnh độ sáng để bảo vệ mắt học sinh. Sau năm đầu, nhà trường đánh giá mô hình đạt trên 90% tiêu chí đề ra, trong đó có cải thiện kỹ năng công nghệ thông tin và sự hứng thú học tập của học sinh. Năm học tiếp theo, số học sinh tham gia tăng lên khoảng 400, tương ứng 7 lớp. Kế hoạch là đến cuối năm học 2026–2027, khoảng 2.800 (hơn 2.000 theo một báo cáo khác) học sinh sẽ tham gia lớp học số, tương đương 50% quy mô toàn trường. Đây là bước đi tham vọng hướng tới mô hình “trường học Google” đầu tiên tại Việt Nam.
Bài học cho các trường công khác: công nghệ chỉ là nửa câu chuyện
Điều đáng rút ra từ Giảng Võ là: lớp học số công lập không bắt đầu từ mua thiết bị, mà từ thiết kế lại cách dạy và quản lý. Ở đây, công nghệ được dùng như sách giáo khoa, vở bài tập và kênh nộp sản phẩm, chứ không thay thế hoàn toàn bảng, phấn, vở. Học sinh có 5–8 tiết học số mỗi tuần trên tổng 29 tiết, chủ yếu ở Khoa học tự nhiên, Toán, Tiếng Anh. Một học sinh lớp 7A1 chia sẻ việc học bằng laptop thú vị và hiệu quả hơn vì có thể tra cứu tài liệu ngoài sách, xem video bài giảng, dựng sơ đồ tư duy ngay trên máy thay vì vẽ trên vở. Nhưng để đạt được điều đó, giáo viên phải được tập huấn, thi chứng chỉ Google, học cách quản lý hoạt động học sinh trên môi trường số. Với bối cảnh chuyển đổi số giáo dục đang là xu thế tất yếu trên cả nước, mô hình học tập kỹ thuật số kiểu Giảng Võ cho thấy: nếu không đầu tư cho con người và quy trình, mọi dàn máy mới đều có nguy cơ trở thành “phòng máy bỏ không”.
