LRT Phú Quốc: tuyến đường sắt nhẹ quyết định diện mạo APEC
LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt nhẹ đầu tiên tại Việt Nam, dài khoảng 17,59 km, kết nối trực tiếp Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với khu vực Nam đảo và Trung tâm Hội nghị, Triển lãm quốc tế APEC, được đầu tư theo hình thức BOT với tổng vốn gần 9.000 tỷ đồng và được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay đến Nam đảo còn khoảng 20 phút.
Sau 7 tháng thi công, câu hỏi không còn là liệu tuyến LRT Phú Quốc có kịp vận hành cho APEC 2027 hay không, mà là nó sẽ thay đổi tiêu chuẩn tiến độ và chất lượng của hạ tầng giao thông đô thị như thế nào. Đây không chỉ là một dự án kết nối sân bay với trung tâm APEC; nó đang trở thành phép thử lớn cho tham vọng đưa Đảo Ngọc lên một tầm cao mới về giao thông xanh, hiện đại và do khu vực tư nhân tiên phong đầu tư.
Tiến độ xây dựng thần tốc: những con số biết nói
Khởi công từ cuối năm 2025 và chính thức thi công từ tháng 2/2026, LRT Phú Quốc đã đi được chặng đường 7 tháng với nhịp độ có thể gọi là “chạy nước rút từ vạch xuất phát”. Đến đầu tháng 8/2026, dự án đã giải ngân 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư, đồng thời mở đồng loạt ba mũi thi công cầu, hầm và nền đường.
Ở hạng mục cầu, toàn bộ cọc khoan nhồi đã hoàn thành, bệ trụ đạt khoảng 63% và thân trụ chạm mốc 56% khối lượng. Phần hầm hoàn thành khoảng 97% cọc, đào móng đạt 42%; nền đường đạt khoảng 97% khối lượng đào nền, đào khuôn, đắp cát và khoảng 79% khối lượng đắp đất. Theo Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trong thời gian vô cùng ngắn, các nhà thầu phải thi công xong 17,59 km đường đôi, tương đương gần 36 km đường sắt đô thị, một tốc độ mà chính ông đánh giá là “chưa từng có tiền lệ”.
Cuộc đua với địa chất, mùa mưa và chuẩn kỹ thuật còn thiếu
Đằng sau những con số ấn tượng là một công trường luôn trong trạng thái “chiến đấu” với tự nhiên. Thi công LRT Phú Quốc vào đúng mùa mưa khiến nền đường trên dải phân cách liên tục ngập, thoát nước khó khăn, còn các đoạn hầm luôn đối mặt nguy cơ nước đọng và sạt lở. Tại hầm 1 và hầm 2, lớp đất đá quá cứng khiến phương án đóng, ép cừ thép Larsen không khả thi, buộc nhà thầu phải chuyển sang đào mở – một lựa chọn đẩy rủi ro ổn định vách hầm lên cao.
Khó khăn kỹ thuật càng lớn khi Việt Nam chưa có bộ quy chuẩn hoàn chỉnh cho đường sắt đô thị và tuyến tàu điện nhẹ kiểu này, buộc các đơn vị phải linh hoạt dùng tiêu chuẩn nước ngoài và tự tinh chỉnh thiết bị cho phù hợp điều kiện đảo. Trong bối cảnh đó, việc duy trì ba ca liên tục với hàng trăm kỹ sư, công nhân bám trụ công trường không chỉ là giải pháp tiến độ, mà cho thấy mức độ quyết tâm biến dự án hạ tầng giao thông này thành hình trước khi thời tiết đảo chiều bất lợi hơn nữa.
Đường ray cho APEC 2027 và bước ngoặt hạ tầng Đảo Ngọc
LRT Phú Quốc được thiết kế như trục xương sống kết nối sân bay, Nam đảo và Trung tâm Hội nghị APEC, là mắt xích cốt lõi trong chiến dịch đồng bộ hóa hạ tầng phục vụ APEC 2027. Khi hệ thống vận hành, thời gian di chuyển từ sân bay đến Nam đảo và trung tâm hội nghị dự kiến rút xuống khoảng 20 phút – lợi ích trực tiếp cho hàng chục nghìn đại biểu, du khách và người dân tham gia sự kiện.
Không thể nhìn tuyến đường sắt nhẹ này tách rời bức tranh lớn: cùng với các tuyến đường huyết mạch như ĐT.975 và Đại lộ APEC đang thi công, Phú Quốc đang bước vào giai đoạn “dàn nhạc tổng thể” về hạ tầng giao thông. Theo kế hoạch, dự án hoàn thành toàn bộ phần hầm và hệ thống phía trên vào khoảng đầu năm 2027, chạy thử vào tháng 6 và khai thác thương mại từ tháng 8/2027. Nếu mốc thời gian này được giữ vững, APEC sẽ không chỉ có một địa điểm tổ chức hội nghị mới, mà Việt Nam sẽ có thêm một biểu tượng về cách khu vực tư nhân có thể dẫn dắt các dự án hạ tầng chiến lược.
Liệu LRT Phú Quốc có kịp “về ga” đúng hẹn?
Từ nay đến thời điểm chạy thử, dự án gần như không có “vùng đệm” nào về thời gian. Mùa mưa, rủi ro địa chất và cả những ẩn số về logistics vật liệu, thiết bị có thể bất ngờ kéo phanh tiến độ. Tuy vậy, thực tế 7 tháng qua cho thấy chủ đầu tư và nhà thầu đã chọn chiến lược duy nhất có thể: dồn lực cao độ ngay từ đầu, ưu tiên giải quyết triệt để các hạng mục khó như hầm, móng cầu, nền đường trước khi bước sang lắp ray, điện, tín hiệu.
Nếu LRT Phú Quốc về đích đúng hẹn, đây sẽ là ví dụ hiếm hoi một tuyến đường sắt đô thị được triển khai với tốc độ cao, vẫn bám chuẩn kỹ thuật quốc tế, lại do nguồn vốn tư nhân dẫn dắt. Quan trọng hơn, nó gửi đi một thông điệp rõ ràng: muốn đón đầu các sự kiện quốc tế như APEC, không thể tiếp tục chấp nhận quán tính chậm trễ truyền thống trong xây dựng hạ tầng giao thông. Đảo Ngọc đang có cơ hội trở thành nơi Việt Nam “viết lại” cách làm hạ tầng – nếu giữ được nhịp độ hiện tại cho đến chuyến tàu đầu tiên lăn bánh.
