Dị vật nuốt phải là gì và vì sao cha mẹ không được phép chủ quan
Dị vật nuốt phải ở trẻ em là tình trạng trẻ vô tình đưa vào miệng rồi nuốt các vật không phải thức ăn như chi tiết đồ chơi, viên sỏi, ốc vít, đồng xu hay linh kiện nhỏ trong nhà, có thể mắc lại ở đường thở hoặc đường tiêu hóa và gây tổn thương nguy hiểm cần can thiệp y tế khẩn cấp. Vấn đề này không còn là chuyện hiếm khi các bệnh viện liên tiếp ghi nhận trẻ hóc dị vật vì nuốt “đủ thứ”, từ đồ chơi, viên sỏi đến ốc vít. Nói cách khác, mọi căn nhà có trẻ nhỏ đều đang tiềm ẩn nguy cơ nếu người lớn còn nghĩ rằng “trẻ chỉ nghịch chút thôi, không sao đâu”. Thực tế đã chứng minh sự chủ quan này phải trả giá bằng những ca cấp cứu đầy ám ảnh.
Ngày 17/9/2026, một bé trai 13 tháng tuổi, ngụ xã Vĩnh Lộc, TPHCM, được đưa đến bệnh viện trong tình trạng thanh ăng ten kim loại của bộ điều khiển ô tô đồ chơi cắm sâu vào đáy lưỡi. Hình ảnh X-quang cho thấy dị vật dạng xoắn xuyên từ miệng xuống đáy lưỡi, buộc các bác sĩ phải phối hợp nhiều chuyên khoa để phẫu thuật lấy dị vật an toàn. Theo tôi, đây không còn là “tai nạn đáng tiếc” nữa, mà là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ rằng khái niệm an toàn đồ chơi trẻ đang bị đánh giá thấp một cách nguy hiểm trong nhiều gia đình.
Những món đồ quen thuộc dễ khiến trẻ hóc dị vật hơn cha mẹ tưởng
Các bác sĩ cho biết trẻ nhỏ có thói quen cầm, nắm rồi đưa mọi thứ vào miệng khi khám phá xung quanh. Vì thế, dị vật không xuất hiện từ đâu xa lạ mà đến ngay từ những đồ vật quen thuộc trong chính nhà bạn. Dị vật có thể là chi tiết đồ chơi, viên sỏi, đồng xu, linh kiện nhỏ hoặc các vật dụng trong gia đình. Đáng nói, đã có nhiều ca trẻ hóc dị vật nhập viện với những thứ người lớn thấy… khó hiểu như đồ chơi, viên sỏi, ốc vít. Khi cha mẹ không chủ động phòng ngừa dị vật, ngôi nhà lập tức biến thành “bãi mìn” đối với trẻ.
Một bé 35 tháng tuổi ở xã Thượng Long phải nhập viện sau khi vô tình nuốt bộ phận kim loại sắc như cái búa từ món đồ chơi tại nhà, dị vật được phát hiện nằm trong thực quản qua nội soi. Trước đó, bé 19 tháng tuổi ở xã Vạn Xuân nuốt vật giống đầu bu-lông khi đang chơi, dị vật xuất hiện ở vùng gần đốt sống L5 trên phim X-quang. Một trường hợp khác, bé 13 tháng tuổi tại phường Vân Phú quấy khóc, bỏ ăn, X-quang bụng cho thấy 6 dị vật hình tròn kích thước khoảng 9x8mm, được gia đình xác định khả năng là các viên sỏi nhỏ trẻ nuốt phải ở trường. Khi liên tiếp nghe những câu chuyện như vậy, tôi cho rằng mọi gia đình có trẻ nhỏ buộc phải coi phòng ngừa dị vật là ưu tiên hàng đầu, chứ không phải “làm cho có”.
Cảnh báo từ bác sĩ: Đồ chơi không an toàn và môi trường sống lộn xộn đang đẩy trẻ vào phòng cấp cứu
Các bác sĩ nhấn mạnh mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào loại dị vật, kích thước và vị trí mắc; đặc biệt, pin cúc áo, nam châm và dị vật sắc nhọn có thể gây tổn thương nghiêm trọng đường tiêu hóa và cần xử trí y tế khẩn cấp. Theo quan điểm của tôi, câu hỏi quan trọng không phải là “nếu” mà là “khi nào” trẻ sẽ gặp nạn, nếu người lớn vẫn để đồ nhỏ và sắc trong tầm tay trẻ. Phó Giám đốc một bệnh viện nhi khuyến cáo phụ huynh không cho trẻ nhỏ chơi các đồ vật có kích thước nhỏ hoặc đầu nhọn vì có thể gây tai nạn, tổn thương nghiêm trọng. Đây không phải lời khuyên chung chung, mà là kết luận rút ra từ ca bé 13 tháng bị ăng ten xuyên đáy lưỡi.
Điều khiến tôi lo ngại là nhiều cha mẹ vẫn tin rằng “mình trông rồi, không sao đâu”, trong khi bác sĩ khẳng định trẻ nhỏ cần luôn có người trông coi, tránh để chơi một mình. Ở lứa tuổi đang bò, đứng chập chững, trẻ có thể nhặt bất cứ thứ gì trên sàn và cho vào miệng chỉ trong vài giây. Gia đình được khuyên thường xuyên dọn dẹp những đồ vật nhỏ trong không gian sinh hoạt, không để trẻ bò quanh rồi nhặt và đưa vào miệng. Theo tôi, một ngôi nhà với sàn đầy linh kiện, ốc vít, mảnh đồ chơi vỡ không còn là “hơi bừa” mà là môi trường nguy hiểm, sớm muộn cũng dẫn tới trẻ hóc dị vật.
Chiến lược phòng ngừa dị vật: Không chỉ là cất bớt đồ chơi
Muốn phòng ngừa dị vật hiệu quả, cha mẹ phải thay đổi cách thiết kế môi trường sống, chứ không chỉ nhắc trẻ “đừng cho vào miệng”. Các chuyên gia khuyên cần kiểm tra môi trường sinh hoạt của trẻ, đặc biệt là khu vực vui chơi; cất các vật nhỏ, sắc nhọn, pin, nam châm, tiền xu, linh kiện điện tử và các chi tiết đồ chơi ngoài tầm với của trẻ. Đồ chơi cho trẻ phải phù hợp lứa tuổi, có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm tra thường xuyên; những món đồ chơi bị vỡ, bong chi tiết hoặc có bộ phận nhỏ dễ tháo rời cần loại bỏ để đảm bảo an toàn đồ chơi trẻ. Theo tôi, nếu một món đồ chơi buộc cha mẹ phải “nơm nớp canh chừng” thì tốt nhất nó không nên xuất hiện trong nhà có trẻ nhỏ.
Ngoài việc sắp xếp lại đồ đạc, người lớn trong nhà cần thống nhất nguyên tắc: không đưa vật nhỏ cho trẻ chơi, không để trẻ ăn, chơi, chạy nhảy cùng lúc, và không phó mặc trẻ cho anh chị lớn tuổi khi không có người lớn giám sát. Một câu nói nên được in đậm trong đầu mọi phụ huynh là: “Khi phát hiện hoặc nghi ngờ trẻ nuốt dị vật, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá và xử trí kịp thời”. Ngược lại, cố gắng tự móc họng hay dùng mẹo dân gian đẩy dị vật xuống chỉ khiến nguy cơ tổn thương tăng lên. Phòng ngừa dị vật không phải việc hoàn hảo tuyệt đối, nhưng mỗi quyết định cẩn trọng hôm nay có thể là lý do giúp con bạn không phải vào phòng mổ ngày mai.
