Núi 452 phim tồn kho: khi ngành phim tự biến mình thành con nợ
Khủng hoảng tồn kho phim Trung Quốc là tình trạng hàng trăm bộ phim đã quay xong nhưng bị “đắp chiếu” nhiều năm, không thể phát hành, khiến vốn đầu tư khổng lồ bị chôn lại, chuỗi sản xuất–phát hành tắc nghẽn và cả ngành lâm vào một “mùa đông băng giá” kéo dài. Tồn kho phim Trung Quốc hôm nay không phải vài dự án xui xẻo, mà là cả một núi hàng. Tính đến cuối năm 2025, hơn 452 phim truyền hình bị tồn kho, trong đó 407 bộ bị “đắp chiếu” trên ba năm, với tổng vốn đầu tư bị chôn vượt 20 tỉ nhân dân tệ. Nói thẳng, đây là một “khoản nợ xấu” tập thể: hàng trăm bộ phim Trung Quốc đắp chiếu biến thành tài sản chết, không tạo ra dòng tiền, chỉ để lại áp lực cho nhà sản xuất, nền tảng và cả hệ sinh thái.
Bong bóng đầu tư và cú sốc chính sách: vì sao núi phim bị chôn?
Khủng hoảng ngành phim ảnh hiện tại là hậu quả tích tụ của một thập kỷ chạy đua mù quáng. Lượng lớn phim tồn kho ngày nay là hệ quả của giai đoạn bùng nổ đầu tư khoảng mười năm trước, khi video ngắn chưa phát triển mạnh và các nền tảng phát trực tuyến lao vào cuộc chiến giành bản quyền, vốn ồ ạt đổ vào sản xuất. Kết quả là giai đoạn 2015–2022 đã sinh ra 111 dự án lớn quay xong nhưng không thể phát hành. Song “mùa gặt” chưa kịp tới thì cú siết chính sách, đặc biệt với dòng phim đam mỹ chuyển thể, cùng bê bối của nghệ sĩ đã biến nhiều dự án thành rủi ro chính trị và thương mại. Không ít siêu phẩm được quảng bá rầm rộ như Thanh Trâm Hành, Nhất Khúc Tam Sinh hay Ba Thanh Truyện bỗng chốc bị xếp vào nhóm tài sản độc hại, chỉ còn cách nằm kho vô thời hạn.
Từ “Thiên Hương”, “Thâm Tiềm” đến hai tỉ tệ: những tia nắng hiếm hoi
Giữa bức tranh u ám, vẫn có vài điểm sáng, nhưng chưa đủ để phá băng. Trên mảng truyền hình, Thiên Hương – một bộ phim từng bị xem là hàng tồn – bất ngờ lên sóng gần như không quảng bá, nhưng nhanh chóng vượt mốc nhiệt độ 6.000 trên nền tảng. Thâm Tiềm do Thành Nghị đóng chính cũng “thoát kho” sau nhiều năm đắp chiếu, lên khung giờ vàng CCTV và đạt rating ấn tượng. Đây là những ví dụ hiếm hoi chứng minh phim Trung Quốc đắp chiếu vẫn có khả năng hồi sinh nếu nội dung đủ hấp dẫn. Ở phòng vé, một số tác phẩm như Thư Tình Gửi Bà Ngoại và Đội Bóng Nữ Thiếu Lâm đạt doanh thu trên 2 tỉ nhân dân tệ. “Khi một bộ phim vượt doanh thu 2 tỉ tệ, phía sau là hàng loạt dự án âm thầm thua lỗ” – con số này nhấn mạnh nghịch lý: thành công tập trung vào số ít, còn phần lớn sản phẩm bị bỏ lại.
Diễn viên đỏ mắt tìm vai: khi Lưu Diệc Phi, Triệu Lộ Tư cũng “ế phim”
Khủng hoảng tồn kho không chỉ làm đau đầu nhà đầu tư, mà còn khiến “diễn viên tìm vai khó” trở thành hiện thực phũ phàng. Từ khóa “mùa đông băng giá của ngành phim ảnh, diễn viên đỏ mắt tìm vai” đang lan rộng trên mạng xã hội, và nó phản ánh đúng tâm trạng của nhiều nghệ sĩ. Lưu Diệc Phi – ngôi sao hạng A từng phủ sóng màn ảnh – sau Câu Chuyện Của Hoa Hồng đã gần ba năm chưa có tác phẩm mới. Vương Nhất Bác cũng hơn 800 ngày chưa trở lại đoàn phim, trong khi Triệu Lộ Tư đã hơn 500 ngày không ghi hình dự án mới, Người Tình lại tạm dừng dang dở. Trong livestream ngày 21/7, cô cho biết dự kiến vào đoàn tháng 8 nhưng đến cuối tháng 7 vẫn chưa nhận được kịch bản hoàn chỉnh, và khẳng định nếu kịch bản không đạt yêu cầu, cô sẽ không nhận. Khi số lượng dự án bị thu hẹp, từ diễn viên quần chúng đến sao lưu lượng đều cảm nhận sức ép.
Mùa đông chưa kết thúc, nhưng ngành không thể sống mãi bằng kỳ vọng
Một vài trường hợp “lội ngược dòng” như Thiên Hương hay Thâm Tiềm chỉ là ngoại lệ hiếm hoi; phần lớn phim tồn kho sẽ biến mất trong im lặng. Dù vậy, những tín hiệu này vẫn khiến nhà đầu tư nuôi hy vọng rằng núi tồn kho phim Trung Quốc có thể được “xả” dần dần. Vấn đề là hy vọng không thể thay thế cho tái cấu trúc. Khi hơn 20 tỉ nhân dân tệ vốn đầu tư bị chôn trở thành gánh nặng lịch sử, ngành không thể tiếp tục mô hình “quay trước, tính sau”. Lời giải không nằm ở việc cố gắng giải cứu mọi phim Trung Quốc đắp chiếu, mà ở việc chấp nhận cắt lỗ, siết lại khâu chọn đề tài, quản lý rủi ro nghệ sĩ và ưu tiên chất lượng kịch bản. Lưu Diệc Phi, Vương Nhất Bác, Triệu Lộ Tư và nhiều cái tên khác vẫn đang chờ dự án phù hợp; “mùa đông” có thể dài, nhưng nếu không thay đổi, mùa xuân sẽ không bao giờ đến.
