Tín hiệu đe dọa, chưa phải quyết định khai hỏa
Chiến dịch quân sự Iran trong những phát biểu mới nhất của Donald Trump là khả năng Mỹ nối lại hoạt động quân sự sau thời gian tạm ngừng giao tranh, chứ chưa phải một quyết định tấn công đã được xác nhận. Tại một cuộc mít tinh ở Florida hôm 23/10, Trump nói Washington có thể tiến hành thêm một chiến dịch “Epic Fury” quy mô nhỏ nhằm vào Iran; đây là tên quân đội Mỹ dùng cho chiến dịch trước đó.
Lời lẽ ấy đáng chú ý vì đầu tháng, ông từng nói Mỹ sẽ không tấn công trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Tuy nhiên, ông cũng để ngỏ việc dùng vũ lực nếu ngoại giao thất bại. Vì vậy, cách đọc hợp lý không phải là Mỹ đã chốt ngày ra đòn, mà là Washington muốn Tehran tin rằng lựa chọn quân sự vẫn còn trên bàn. Trump cảnh báo Iran bằng một thông điệp có chủ ý mơ hồ: đủ sức gây sức ép, nhưng không đưa ra mục tiêu hay lịch trình cụ thể.
Phương án ngắn và dữ dội làm tăng sức ép
Thông tin về phương án quân sự khiến lời cảnh báo có trọng lượng hơn, nhưng vẫn không biến khả năng thành mệnh lệnh. Theo một nguồn tin được dẫn lại, chính quyền Mỹ cân nhắc hoạt động tấn công lớn vào cơ sở hạ tầng và cơ sở hạt nhân Iran, có thể diễn ra sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11; chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra.
Các bước chuẩn bị được nêu gồm tăng cường hệ thống phòng không, bổ sung đạn dược, máy bay và tàu chiến, đồng thời di chuyển lực lượng khỏi những căn cứ dễ bị trả đũa. Những động thái này cho thấy quân đội đang tính đến rủi ro, không tự chúng chứng minh một cuộc tấn công sắp xảy ra. Cụm từ “ngắn nhưng dữ dội” hàm ý một đòn đánh tập trung nhằm tăng áp lực nhanh chóng; song nếu mục tiêu chính trị không rõ, chiến dịch có thể mở rộng xung đột thay vì buộc đối phương nhượng bộ.
Đàm phán bế tắc, cái giá lan ra ngoài chiến trường
Bối cảnh chính là đàm phán chưa đạt kết quả: hai bên tiếp tục đổ lỗi cho nhau, còn Washington cân nhắc liệu sức ép quân sự có thể khiến Tehran chấp nhận các điều kiện của Mỹ hay không. Iran chưa sẵn sàng nhượng bộ về chương trình hạt nhân và muốn để vấn đề này sang giai đoạn sau. Trong khi đó, Trump bác bỏ đề xuất của Tehran về khôi phục hàng hải tại eo biển Hormuz gắn với việc dỡ phong tỏa, nới lỏng trừng phạt dầu mỏ và chấm dứt giao tranh.
Xung đột Mỹ–Israel với Iran đã bước sang tháng thứ tám, gây gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu và vận tải biển qua eo biển Hormuz. Đây là tác động thiết thực với người dân và doanh nghiệp: bất ổn ở tuyến hàng hải trọng yếu có thể làm tăng rủi ro cho nguồn cung và hoạt động vận chuyển. Tehran cũng cảnh báo sẽ đáp trả mạnh nếu Mỹ nối lại không kích, khiến một chiến dịch được mô tả là giới hạn vẫn có nguy cơ kéo theo phản ứng rộng hơn.
Kết luận: tín hiệu leo thang, chưa phải ngã rẽ đã chọn
Đối chiếu lời Trump với thông tin về các phương án cho thấy mức độ căng thẳng đã tăng: Mỹ công khai nhắc đến khả năng mở chiến dịch mới, đồng thời chuẩn bị phương án đề phòng. Nhưng các nguồn tin cũng nói rõ chưa có quyết định cuối cùng, còn mốc sau cuộc bầu cử ngày 3/11 chỉ là nhận định về thời điểm có thể xảy ra, không phải lịch tấn công đã được xác nhận.
Do đó, chưa thể kết luận Mỹ tấn công Iran là điều chắc chắn. Cách hiểu thận trọng hơn là Washington đang dùng khả năng quân sự để gây sức ép trong lúc đàm phán đình trệ. Nếu ngoại giao tiếp tục bế tắc, rủi ro giao tranh tái diễn sẽ tăng; nhưng giữa việc chuẩn bị và quyết định khai hỏa vẫn còn một khoảng cách quan trọng. Tuyên bố của Trump cho thấy cánh cửa leo thang đang mở, chứ chưa chứng minh Mỹ đã bước qua.
