Nhồi máu cơ tim tuổi trẻ: Cú sốc không còn hiếm gặp
Nhồi máu cơ tim tuổi trẻ là tình trạng vùng cơ tim bị thiếu máu nuôi đột ngột ở người dưới trung niên, gây hoại tử cơ tim, rối loạn nhịp nguy hiểm, suy tim hoặc tử vong nếu không được phát hiện và tái thông mạch vành kịp thời. Nhồi máu cơ tim vốn được xem là bệnh của người trung niên và cao tuổi, nhưng hiện nay bệnh đang có xu hướng trẻ hoá, ghi nhận ngày càng nhiều ca nhập viện ở nhóm dưới 50 tuổi, thậm chí dưới 40 tuổi.
Câu chuyện một bệnh nhân nữ 27 tuổi nhập Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức trong tình trạng đau nghẹn ngực dữ dội kèm khó thở và được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ cho bất cứ ai nghĩ rằng "còn trẻ thì chưa thể bệnh tim". Sau can thiệp đặt stent tái thông mạch vành, bệnh nhân ổn định, nhưng đó là may mắn không phải ai cũng có. Thực tế này buộc người trẻ phải nhìn lại lối sống, thói quen và thái độ chủ quan với dấu hiệu cảnh báo tim mạch.
Dấu hiệu cảnh báo tim mạch ở người trẻ thường bị bỏ qua
Điều đáng lo nhất không phải là nhồi máu cơ tim xuất hiện, mà là việc người trẻ liên tục phớt lờ những tín hiệu cơ thể gửi đến. Đau ngực ở người trẻ thường bị quy cho căng cơ, dạ dày hay "stress", trong khi đây lại là một trong những dấu hiệu cảnh báo tim mạch quan trọng nhất. Các bác sĩ đã nhấn mạnh người trẻ không nên chủ quan khi xuất hiện đau, tức hoặc cảm giác đè nặng ở ngực, nhất là đau lan lên cổ, hàm, vai, cánh tay, kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn.
Cơn đau nghẹn ngực dữ dội kèm khó thở đã đưa cô gái 27 tuổi đến bệnh viện và kết quả là chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp. Đây không phải trường hợp cá biệt. Khi đau ngực xuất hiện đột ngột, kéo dài hoặc đi kèm khó thở, hồi hộp, choáng váng, mệt bất thường, đó không còn là chuyện chịu đựng qua đêm rồi tính tiếp. Đó là lúc phải đến ngay cơ sở có khả năng cấp cứu tim mạch, nếu không muốn hoại tử cơ tim, suy tim, sốc tim hay tử vong xảy ra.
Viêm cơ tim cấp: Từ sốt nhẹ đến ngất xỉu, nhịp tim chỉ còn 30 lần/phút
Ngoài nhồi máu cơ tim tuổi trẻ, người trẻ còn đối mặt một kẻ thù khác âm thầm không kém: viêm cơ tim cấp. Vụ việc một nam thanh niên 27 tuổi ở Thuận An bắt đầu chỉ với đau đầu, mệt mỏi và sốt nhẹ ngày 20/8, sau đó trưa 22/8 đột ngột ngất xỉu cho thấy bệnh không hề ồn ào từ đầu. Đây chính xác là kiểu triệu chứng mơ hồ mà nhiều người sẽ tự mua thuốc hạ sốt rồi bỏ qua.
Khi được cấp cứu, bệnh nhân được ghi nhận block nhĩ thất độ 3, xuất hiện nhiều khoảng vô tâm thu, tần số tim chỉ khoảng 30 lần/phút kèm tụt huyết áp. Nhờ hội chẩn từ xa và đặt máy tạo nhịp tạm thời, nhịp tim và huyết động mới dần ổn định, sau 5 ngày điều trị tình trạng cải thiện rõ, ngày thứ 7 được xuất viện. Theo BS.CKII Lê Duy Lạc, viêm cơ tim cấp có thể gây những rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, trong đó block nhĩ thất độ 3 có thể dẫn đến ngất, vô tâm thu và đe dọa tính mạng. Nghe qua giống cúm nhẹ, nhưng kết cục có thể là máy tạo nhịp và cửa tử sát bên.
Lối sống “độc hại” đang đẩy trái tim người trẻ vào chân tường
Không thể đổ mọi thứ cho "cơ địa" rồi bỏ qua trách nhiệm với chính trái tim mình. Các bác sĩ khẳng định lối sống thiếu lành mạnh đang trở thành một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim ở người trẻ: thức khuya, ít vận động, áp lực công việc, căng thẳng kéo dài, chế độ ăn nhiều chất béo, hút thuốc lá, dùng chất kích thích tác động tiêu cực rõ rệt đến hệ tim mạch. Hút thuốc lá lâu năm thúc đẩy xơ vữa động mạch, thu hẹp lòng mạch và tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch vành; stress, lạm dụng cà phê hay chất kích thích có thể gây co thắt động mạch vành đột ngột, dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.
Nguy hiểm hơn, các bệnh lý từng được xem là của tuổi trung niên như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu đang trẻ hóa, thúc đẩy tổn thương, xơ vữa thành mạch và hình thành huyết khối gây tắc động mạch vành. Thêm vào đó, rối loạn đông máu, mất nước, ngồi lâu ít vận động, dùng thuốc tránh thai hoặc hormone đều làm tăng nguy cơ cục máu đông và biến cố tim mạch trên nền sẵn yếu. Nói cách khác, người trẻ đang tự bào mòn động mạch của mình bằng chính thói quen hàng ngày.
Đầu tư sớm cho tim mạch: lựa chọn hay bắt buộc?
Khi một cô gái 27 tuổi phải đặt stent và một chàng trai 27 tuổi phải đặt máy tạo nhịp tạm thời, câu hỏi không còn là "Có nên phòng bệnh tim không?" mà là "Bạn chấp nhận trả giá đến mức nào?". Bác sĩ đã tiếp tục theo dõi, điều trị nội khoa và nhấn mạnh việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch lâu dài cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim. Đó cũng là lộ trình mà người trẻ nên bắt đầu trước khi phải nằm trên bàn can thiệp.
Phòng ngừa hiệu quả nhất bắt đầu từ những việc tưởng chừng rất cơ bản: hạn chế rượu bia, không hút thuốc, ăn uống hợp lý, tăng rau xanh, trái cây, hạn chế đồ chiên rán, thức ăn nhanh, nước ngọt đóng chai, thực phẩm nhiều béo, đường, muối. Bên cạnh lối sống lành mạnh, tiêm phòng đầy đủ các vaccine như cúm, phế cầu và một số bệnh nhiễm trùng hô hấp khác cũng giúp bảo vệ tim mạch, đặc biệt ở người có bệnh nền hoặc yếu tố nguy cơ. Tim mạch không chờ đến tuổi hưu mới đòi quan tâm; nếu bạn đang ở tuổi 20–30, hôm nay là thời điểm muộn nhất để bắt đầu thay đổi.
