Quy mô lớn, kỳ vọng lớn hơn
Đại hội Thể thao toàn quốc là sân chơi cấp quốc gia quy tụ vận động viên từ các địa phương và ngành, nơi thành tích được thử thách và những gương mặt triển vọng có cơ hội bước lên cấp độ cao hơn. Kỳ đại hội năm nay diễn ra tại TP.HCM từ ngày 14/11 đến 12/12, với 48 môn thi đấu và 973 nội dung thi đấu. Con số ấy mở ra nhiều cơ hội tranh tài, nhưng quy mô không nên là thước đo duy nhất cho thành công. Trước lễ khai mạc dự kiến ngày 21/11 tại Công viên bờ sông Sài Gòn, bóng bàn, marathon và muay đã hoàn tất chương trình thi đấu. Đại hội vì thế đã bắt đầu tạo ra những kết quả cần được nhìn nhận không chỉ qua huy chương, mà còn qua việc nhận diện ai có thể tiến xa hơn.
Đây là dịp để so sánh năng lực giữa các đoàn, kiểm nghiệm quá trình huấn luyện và phát hiện vận động viên nổi bật trong môi trường cạnh tranh rộng hơn. Nếu sau ngày bế mạc những cái tên mới không được theo dõi, tuyển chọn và hỗ trợ, gần một tháng tranh tài sẽ chỉ để lại bảng tổng sắp. Giá trị thật của đại hội nằm ở những cánh cửa tiếp theo mà nó mở ra.
Từ tọa đàm đến bài toán phát triển vận động viên
Tọa đàm do Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cùng Báo Tuổi Trẻ tổ chức đặt đúng câu hỏi: làm sao biến cơ hội thi đấu thành con đường phát triển cho vận động viên? Phó Giám đốc Sở Nguyễn Nam Nhân cho rằng không thể đánh giá hiệu quả thể thao chỉ bằng số huy chương; cần nhìn vào tiến bộ thành tích, khoảng cách với chuẩn quốc tế và đóng góp cho đội tuyển quốc gia. Cách nhìn này có sức thuyết phục hơn cuộc đua thứ hạng đơn thuần, bởi một địa phương có thể giành nhiều huy chương mà chưa chắc đã xây được hệ thống phát triển bền vững. Đại hội phải giúp xác định ai có tiềm năng, còn các đơn vị cần chịu trách nhiệm nuôi dưỡng tiềm năng ấy sau cuộc thi. Nếu thiếu bước nối tiếp, phát hiện tài năng chỉ là một khoảnh khắc, không phải chính sách.
Cựu tuyển thủ Lê Công Vinh xem đại hội là bệ phóng để vận động viên trẻ thể hiện năng lực và hướng tới đội tuyển. Nhưng thi đấu một lần không đủ tạo nên tài năng thể thao bền vững. Huấn luyện viên điền kinh Nguyễn Thị Thanh Hương nhấn mạnh cần cho vận động viên trẻ thi đấu thường xuyên, có phương pháp phù hợp và không đốt cháy giai đoạn. Đó là lời nhắc rằng kết quả trước mắt không thể thay thế quá trình đào tạo.
Đầu tư trọng điểm mới tạo được ngôi sao
Sân chơi toàn quốc giúp tài năng trẻ được thử sức trước đối thủ mạnh, tích lũy kinh nghiệm và để giới chuyên môn đánh giá năng lực trong điều kiện cạnh tranh thực tế. Nhưng cơ hội chỉ trở thành bước tiến khi có đầu tư tập trung, thay vì chia đều nguồn lực đến mức không vận động viên nào nhận được hỗ trợ đủ sâu. Nguyễn Thanh Huy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Liên đoàn Taekwondo Việt Nam, cảnh báo đầu tư dàn trải khiến vận động viên chưa được hỗ trợ thỏa đáng để vươn tầm. Điều đó cho thấy phát hiện người giỏi mới là bước đầu; cần xác định nội dung có triển vọng, mục tiêu thành tích và lộ trình huấn luyện phù hợp. Đại hội có thể chỉ ra nơi cần đầu tư, nhưng chính sách sau đại hội mới quyết định liệu một gương mặt triển vọng có thể thành tuyển thủ.
Hỗ trợ dài hạn cũng phải vượt khỏi giáo án tập luyện: vận động viên cần cơ sở vật chất, khoa học và công nghệ, y học thể thao, dinh dưỡng cùng chính sách đồng hành. Với người trẻ, sự ổn định và niềm tin là điều kiện để kiên trì sau thất bại, chứ không chỉ là phần thưởng cho người đã chiến thắng. Nếu muốn tìm ngôi sao tương lai, các địa phương cần xem mỗi kỳ thi đấu là điểm khởi đầu cho theo dõi và phát triển có chủ đích.
Di sản không dừng ở ngày bế mạc
TP.HCM cần được đánh giá không chỉ qua khả năng tổ chức mà còn qua cách thành phố sử dụng cơ sở vật chất sau đại hội cho đào tạo, thi đấu và nhu cầu tập luyện của người dân. Đây là phép thử quan trọng: công trình và năng lực tổ chức chỉ tạo giá trị lâu dài nếu tiếp tục phục vụ thể thao sau khi khán đài vắng người. Thành phố cũng triển khai miễn, giảm vé trên các tuyến đường sắt đô thị và xe buýt, đồng thời miễn phí tham quan, trải nghiệm tại 25 bảo tàng, nhà hát và địa điểm biểu diễn trực thuộc. Những hỗ trợ ấy giúp người dân dễ tiếp cận các hoạt động quanh sự kiện, nhưng di sản thể thao vẫn cần được đo bằng cơ hội tập luyện và đào tạo được duy trì.
Đại hội Thể thao toàn quốc có quy mô đủ lớn để phát hiện người mới, nhưng không thể tự mình tạo ra ngôi sao. Kết quả đáng mong đợi là một hệ thống biết nhận ra tiềm năng, đầu tư đúng trọng điểm và không bỏ rơi vận động viên sau thất bại. Khi thi đấu được nối tiếp bằng huấn luyện, chăm sóc và cơ hội phát triển dài hạn, 48 môn thi đấu và 973 nội dung thi đấu sẽ mang ý nghĩa vượt xa bảng huy chương.
