Từ hội thảo 70+ doanh nghiệp đến một trục hợp tác mới
Hợp tác Việt Nam – Chile trong lĩnh vực thiết bị năng lượng và máy móc điện công nghiệp là quá trình hai nền kinh tế tận dụng thế mạnh bổ trợ, dựa trên các hiệp định thương mại tự do đã có, để mở rộng xuất khẩu thiết bị Việt, tăng kết nối doanh nghiệp và gia tăng đầu tư song phương trong chuỗi cung ứng năng lượng và công nghiệp hóa hiện đại.
Ngày 20/8 tại Santiago, Đại sứ quán Việt Nam phối hợp Thương vụ tổ chức hội thảo xúc tiến thương mại, đầu tư và kết nối doanh nghiệp về thiết bị năng lượng và máy móc, thiết bị điện công nghiệp. Sự kiện quy tụ hơn 70 doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức hai nước, biến một chủ đề tưởng chừng kỹ thuật thành điểm hội tụ lợi ích chiến lược. Đây không phải hoạt động lẻ tẻ, mà là mảnh ghép quan trọng trong năm kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và được xác định là hoạt động ngoại giao kinh tế trọng tâm của Đại sứ quán Việt Nam tại Chile. Nói cách khác, thiết bị năng lượng Việt Nam đang bước ra sân chơi Mỹ Latinh bằng cửa chính của ngoại giao kinh tế.
Thiết bị năng lượng Việt Nam gặp đúng nhu cầu Chile
Chile đang trong giai đoạn đầu tư mạnh cho hạ tầng, chuyển dịch năng lượng và điện khí hóa giao thông, kéo theo nhu cầu lớn về máy móc, thiết bị điện công nghiệp và hệ thống truyền tải, phân phối điện. Đây chính là mảnh đất màu mỡ cho thiết bị năng lượng Việt Nam, vốn đã bắt đầu ghi dấu bằng sản phẩm động cơ điện và bộ biến đổi tĩnh với thị phần đáng kể trong nhập khẩu của Chile ở từng nhóm hàng.
Theo tham tán thương mại, năm 2025 Chile nhập gần 18 tỷ USD máy móc, thiết bị và phụ tùng, trong đó động cơ điện Việt Nam chiếm gần 17% và bộ biến đổi tĩnh chiếm 27,4% kim ngạch nhập khẩu của Chile ở từng nhóm hàng. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng xuất khẩu thiết bị Việt không còn ở vị thế thăm dò mà đã trở thành lựa chọn thực tế của thị trường sở tại. Về phía Việt Nam, 22 đầu mối tham dự, gồm 17 doanh nghiệp và 5 hiệp hội, viện nghiên cứu, mang sang từ máy biến áp 110–500 kV, hệ thống pin lưu trữ năng lượng, cáp điện cao thế, máy phát điện đến thiết bị mỏ, nâng hạ và giải pháp đo lường thông minh. Đó là danh mục đủ sâu để đáp ứng các dự án năng lượng tái tạo, truyền tải điện và khai khoáng mà Chile đang cần.
Khi ngoại giao kinh tế chủ động mở đường cho doanh nghiệp
Điểm đáng chú ý nhất của hội thảo không chỉ là số lượng doanh nghiệp tham gia, mà là cách Nhà nước đi trước để dọn đường cho hợp tác kinh tế Chile – Việt Nam. Đại sứ Việt Nam tại Chile nhấn mạnh hai nền kinh tế có thể bổ trợ nhau trong thiết bị năng lượng và điện công nghiệp, và vấn đề lớn không còn nằm ở thuế quan hay năng lực sản xuất, mà ở việc doanh nghiệp hai bên thiếu cơ hội tiếp xúc, trao đổi giải pháp. Nói cách khác, rào cản hiện tại là thông tin và kết nối chứ không phải chính sách.
Việc Đại sứ quán và Thương vụ duy trì xúc tiến thương mại, coi hội thảo này là hoạt động ngoại giao kinh tế trọng tâm cho thấy cách tiếp cận chủ động, thay vì chờ thị trường tự điều chỉnh. Sau hội thảo, các cơ quan này tiếp tục theo dõi kết quả từng cuộc gặp, tổng hợp yêu cầu hợp tác và có biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp hai bên. Đó là chu trình hỗ trợ liên tục, chuyển ngoại giao từ “nghi lễ” sang “dịch vụ” cho doanh nghiệp. Với cách làm này, hợp tác kinh tế Chile không còn là khẩu hiệu, mà là chuỗi công việc cụ thể, đo đếm được qua từng hợp đồng và dự án.
Nền tảng quan hệ Đối tác toàn diện: lợi thế cạnh tranh mềm
Hội thảo hôm 20/8 không diễn ra trong khoảng trống chính trị. Trước đó vài ngày, Bộ trưởng Ngoại giao Chile Francisco Pérez Mackenna thăm chính thức Việt Nam từ 23–25/8 theo lời mời của Bộ trưởng Lê Hoài Trung, trong bối cảnh hai nước kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Trong cuộc hội đàm, phía Việt Nam khẳng định coi trọng quan hệ với Chile và đánh giá Đối tác toàn diện phát triển tích cực, nhất là kinh tế – thương mại. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng hợp tác kinh tế trong thời gian tới.
Cả Việt Nam và Chile đều là thành viên APEC, CPTPP và đã ký FTA song phương, tạo “lưới an toàn” pháp lý cho doanh nghiệp. Hai bên nhất trí làm sâu sắc hơn quan hệ kinh tế – thương mại – đầu tư, sớm tổ chức Kỳ họp lần thứ VI Hội đồng Thương mại tự do, thúc đẩy các thỏa thuận mới để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Cùng lúc, Chile đề xuất tăng hợp tác công nghệ, năng lượng tái tạo và khoáng sản chiến lược – những lĩnh vực trực tiếp gắn với thiết bị năng lượng và máy móc điện công nghiệp. Với nền tảng chính trị ổn định và khung FTA dày đặc, doanh nghiệp hai nước có “lợi thế mềm” so với nhiều đối thủ khi tiếp cận lẫn nhau.
Từ cơ hội sang kết quả: Việt Nam cần chủ động hơn nữa
Dù hai chiều thương mại Việt Nam – Chile năm 2025 tăng hơn 40%, xuất khẩu Việt Nam mới chiếm khoảng 2% tổng kim ngạch nhập khẩu của Chile. Con số này cho thấy khoảng trống còn rất lớn, nhất là khi thiết bị năng lượng Việt Nam đã chứng minh được năng lực cạnh tranh ở một số phân khúc chủ chốt. Nếu không đẩy nhanh tốc độ, phần dư địa này có thể sớm được lấp bởi các nhà cung cấp khác.
Hướng đi hợp lý là biến các kết nối tại hội thảo thành mạng lưới hợp tác dài hạn trong các chuỗi dự án. Doanh nghiệp Việt cần đầu tư hơn cho chứng nhận kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn, dịch vụ sau bán hàng – những điều đã được đối tác Chile nêu rõ tại hội thảo. Về phía Nhà nước, việc tiếp tục thúc đẩy kỳ họp Hội đồng Thương mại tự do lần thứ VI và các thỏa thuận mới sẽ tạo thêm “đường cao tốc” thể chế cho hợp tác kinh tế Chile – Việt Nam. Nếu cả hai phía cùng chủ động, thiết bị năng lượng và máy móc điện công nghiệp hoàn toàn có thể trở thành trụ cột mới, giúp quan hệ Đối tác toàn diện tiến gần hơn tới tiềm năng thực sự của nó.
