Một đêm giao hưởng khẳng định vị thế nhạc cổ điển Việt Nam
Đêm nhạc ‘A Night of Virtuoso Concertos’ tại Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch TP.HCM là chương trình hòa nhạc nơi những kiệt tác concerto của Dvořák và Brahms được trình diễn bên cạnh sáng tác mang dấu ấn nhạc cổ điển Việt Nam, với sự tham gia của hai nghệ sĩ độc tấu quốc tế và dàn nhạc giao hưởng trong nước, tạo nên cuộc gặp gỡ hiếm có giữa di sản giao hưởng thế giới và bản sắc âm nhạc Việt. Ở góc độ xây dựng đời sống nhạc cổ điển Việt Nam, đây không phải một buổi “trình diễn cho đủ”, mà là tuyên ngôn rõ ràng: chúng ta tự tin đặt nhạc Việt bên cạnh những tượng đài giao hưởng. Lựa chọn Dvořák, Brahms cùng concerto của Hoàng Cương cho thấy HBSO không giấu tham vọng: đưa Virtuoso Concertos HBSO thành điểm hẹn nơi khán giả có thể nghe, so sánh và cảm nhận Việt Nam trong bản đồ giao hưởng toàn cầu.
Carnival Overture của Dvořák: màn dạo đầu giàu năng lượng cho đêm 10/10
Khởi đầu lúc 20h tối đêm nhạc 10/10, HBSO chọn “Carnival Overture, op. 92” của Antonín Dvořák như lời chào đầy màu sắc tới khán giả. Đây là một quyết định khôn ngoan: âm nhạc rộn ràng, giàu năng lượng, nhiều biến hóa phối khí giúp dàn nhạc HBSO phô diễn ngay sức sống và độ chín về kỹ thuật. Tác phẩm mở ra hành trình cảm xúc từ không khí lễ hội náo nức cho tới những đoạn trữ tình đậm chất giao hưởng Trung Âu, khiến khán phòng nhanh chóng bị cuốn vào câu chuyện âm thanh mà nhạc trưởng NSƯT Trần Vương Thạch dẫn dắt. Ở đây, tính “virtuoso” không chỉ nằm ở phần độc tấu, mà còn ở phản xạ đồng đội của cả dàn nhạc: những chuyển động nhịp nhanh, đổi sắc thái đột ngột, tương phản động lực được xử lý gọn, rõ, cho thấy HBSO đủ khả năng đối thoại công bằng với kho tàng Dvořák Brahms giao hưởng.
Concerto violin Hoàng Cương: dấu ấn Việt Nam trong khung giao hưởng quốc tế
Phần tiếp theo mới là “trái tim” của Virtuoso Concertos HBSO: Violin Concerto của nhạc sĩ Hoàng Cương với độc tấu của Stéphane Trần Ngọc. Đặt một tác phẩm mang dấu ấn nhạc cổ điển Việt Nam cạnh Dvořák và Brahms không hề là lựa chọn an toàn, nhưng chính sự táo bạo đó tạo nên giá trị. Với nền tảng đào tạo xuất sắc tại Nhạc viện Quốc gia Pháp ở Paris từ năm 15 tuổi và kinh nghiệm biểu diễn tại hơn 30 quốc gia, Stéphane Trần Ngọc là người lý tưởng để đưa giai điệu Việt Nam “nói” cùng ngôn ngữ châu Âu. Ở concerto này, chất liệu giai điệu Việt – những tuyến nhạc mang hơi thở dân gian, cách xử lý tiết tấu gần với tiếng nói bản địa – được anh diễn giải bằng kỹ thuật violin đỉnh cao: âm thanh dày, kiểm soát sắc thái tinh tế, cách nhả câu mang thẩm mỹ thính phòng quốc tế nhưng vẫn giữ được sự mộc mạc, da diết đặc trưng. Đây là khoảnh khắc nhạc cổ điển Việt Nam bước ra, không còn “núp bóng” giao hưởng phương Tây mà sẵn sàng đối thoại ngang hàng.
Brahms và Lưu Hồng Quang: thử thách concerto như cuộc đối thoại ngang hàng với dàn nhạc
Khép lại chương trình là “Piano Concerto No. 1 in D Minor, op. 15” của Johannes Brahms với phần độc tấu của Lưu Hồng Quang. Đây là một trong những concerto đồ sộ và khó bậc nhất thế kỷ XIX, nổi tiếng vì đòi hỏi kỹ thuật cao và sự phối hợp chặt chẽ giữa nghệ sĩ độc tấu với dàn nhạc. Việc HBSO và Lưu Hồng Quang chọn tác phẩm này nói lên nhiều điều: họ không chấp nhận vùng an toàn. Chuỗi đào tạo bài bản của anh – từ Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, học bổng toàn phần tại Học viện Âm nhạc và Nghệ thuật Biểu diễn Úc, đến bậc Thạc sĩ dưới sự hướng dẫn của Đặng Thái Sơn và chương trình Tiến sĩ ở New Zealand – là nền tảng, nhưng trên sân khấu, điều thuyết phục khán giả lại là độ chín cảm xúc. Trong Brahms, chất lửa nội tâm, những xung đột và hòa giải được Quang chuyển thành âm thanh có trọng lượng; các đoạn tutti với dàn nhạc không phải chỗ “nghỉ tay”, mà là đối thoại ngang hàng. Ở đây, kỹ thuật đỉnh cao không phô trương, mà phục vụ cho một diễn giải nghiêm túc, giàu chiều sâu.
Vai trò của HBSO: không chỉ biểu diễn, mà kiến tạo cảnh quan giao hưởng Việt
Điều đáng nói ở Virtuoso Concertos HBSO là tầm nhìn: không dừng lại ở một đêm giao hưởng hay ho, chương trình được thiết kế như hành trình ba chặng – Dvořák giàu năng lượng, concerto Hoàng Cương mang dấu ấn Việt Nam, và Brahms hùng vĩ, đồ sộ. Cách xếp đặt đó buộc người nghe phải nhận ra: nhạc cổ điển Việt Nam đủ sức nằm trong cùng dải cảm xúc với những tượng đài thế giới. Dới sự chỉ huy của NSƯT Trần Vương Thạch, HBSO thể hiện vai trò không chỉ là đơn vị biểu diễn, mà là “kiến trúc sư” cảnh quan giao hưởng, nơi nghệ sĩ Việt được làm việc với các tên tuổi quốc tế và tác phẩm Việt được soi chiếu bằng chuẩn mực cao. Với ba tác phẩm mang cá tính âm nhạc riêng biệt, chương trình đúng nghĩa là một đêm dành cho nghệ thuật concerto: sức biểu đạt của dàn nhạc gặp kỹ thuật, phong cách trình diễn của hai nghệ sĩ độc tấu ở điểm giao là bản sắc Việt. Nếu được duy trì, mô hình những đêm nhạc kiểu này sẽ góp phần định hình lại cách khán giả trong nước hiểu, nghe và tự hào về nhạc cổ điển Việt Nam.
