Tự chủ chip AI Trung Quốc: bước tiến lớn nhưng chưa đủ sâu
Chip AI Trung Quốc là các bộ xử lý tăng tốc trí tuệ nhân tạo được thiết kế, sản xuất và triển khai trong hệ sinh thái nội địa, nhằm phục vụ hạ tầng AI Trung Quốc, giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ, đồng thời đáp ứng mục tiêu tự chủ bán dẫn trong bối cảnh kiểm soát xuất khẩu ngày càng siết chặt. Điểm mấu chốt của câu chuyện hiện nay: Bắc Kinh đã tạo ra một lớp hạ tầng AI nội địa đủ lớn để thách thức Nvidia, nhưng các tập đoàn Internet vẫn phải săn lùng chip ngoại cho những tác vụ quan trọng nhất. Theo báo cáo của IDC, thị phần chip AI tăng tốc cho trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc đang dịch chuyển, song khoảng cách về hiệu năng, phần mềm và chuỗi cung ứng cho thấy tham vọng tự chủ bán dẫn vẫn là bài toán dài hơi.
Huawei thách thức Nvidia: thị phần tăng, khoảng cách hiệu năng vẫn xa
Theo IDC, Nvidia nắm 34% thị phần chip tăng tốc AI cho trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026, trong khi Huawei đã vươn lên 28%. Đây là bước tiến ấn tượng: khoảng cách chỉ còn 6 điểm phần trăm, phản ánh chiến lược thay thế chip ngoại bằng chip nội trong hạ tầng AI Trung Quốc. Huawei cùng T-Head của Alibaba, Kunlunxin của Baidu và Cambricon hiện chiếm tới 95% thị trường chip tăng tốc AI không dùng GPU tại nước này. Tuy nhiên, khi soi vào năng lực tính toán, Nvidia vẫn ở đẳng cấp khác. Chip B300 của hãng được đánh giá có hiệu năng số học thô cao hơn khoảng bảy lần so với Ascend 950 của Huawei. Nói cách khác, Huawei thách thức Nvidia về thị phần chip AI, nhưng chưa thể thay thế hoàn toàn ở phân khúc cao cấp.
DeepSeek, ByteDance và cuộc săn chip: nội địa không đủ, ngoại vẫn phải mua
Sự trỗi dậy của chip AI Trung Quốc không đồng nghĩa các đại gia Internet đã thoát khỏi Nvidia. DeepSeek – một trong những startup AI nổi bật – chọn hợp tác sâu với Huawei để thiết kế chip Ascend phù hợp với mô hình của mình, nhằm huấn luyện hệ thống tiên tiến mà không phụ thuộc vào Nvidia. Các kỹ sư Huawei được bố trí ngay tại văn phòng DeepSeek để tinh chỉnh thiết kế, và hãng dự kiến ưu tiên cung cấp cho DeepSeek phần lớn lô Ascend 960DT thế hệ tiếp theo. Dù vậy, ở phía các nền tảng tiêu dùng, cơn khát chip ngoại vẫn hiện rõ. ByteDance đang đàm phán giai đoạn nâng cao với MediaTek để mua chip AI tùy biến cho trung tâm dữ liệu, trở thành khách hàng ASIC lớn thứ hai của hãng sau Google. Điều này cho thấy: khi chip nội chưa đáp ứng đủ về hiệu năng và sản lượng, doanh nghiệp buộc phải xây chiến lược đa nguồn.
Lệnh cấm của Mỹ và nghịch lý: thị phần Nvidia giảm nhưng nhu cầu không hề yếu
Một trong những nguyên nhân chính khiến thị phần chip AI của Nvidia tại Trung Quốc suy giảm là các quy định kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến từ Mỹ. Các dòng B300 bị cấm hoàn toàn, H200 phải xét từng trường hợp cấp phép, khiến doanh nghiệp Trung Quốc buộc phải chuyển sang lựa chọn hợp pháp còn lại như RTX PRO 5500 – vốn là chip máy trạm, không phải chip trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn. Theo mô tả, RTX PRO 5500 được dùng chủ yếu để chạy các mô hình AI đã huấn luyện sẵn phục vụ người dùng cuối, thay vì huấn luyện mô hình khổng lồ. Trớ trêu là các công ty này từng bỏ qua RTX 6000D – chip được thiết kế riêng để đáp ứng lệnh kiểm soát xuất khẩu – vì cho rằng hiệu năng không tương xứng với chi phí và vẫn hy vọng Washington nới lỏng. Kỳ vọng đó tan vỡ, giá RTX 6000D tăng mạnh và cơn khát chip ngoại càng phơi bày việc tự chủ bán dẫn chưa theo kịp nhu cầu.
Tự chủ bán dẫn và hạ tầng AI Trung Quốc: khoảng cách giữa khẩu hiệu và thực tế
Nhìn từ người dùng cuối, sự dịch chuyển thị phần chip AI không phải câu chuyện kỹ thuật thuần túy. Nhu cầu AI tại Trung Quốc đang trở nên đa dạng: ngoài chip mạnh để huấn luyện mô hình lớn, doanh nghiệp cần bộ xử lý tối ưu cho chatbot, phân tích dữ liệu và nhiều ứng dụng AI khác. ByteDance và các đối thủ trong nước được kỳ vọng tăng mạnh chi tiêu cho hạ tầng để đào tạo và vận hành dịch vụ AI, đón đầu việc người tiêu dùng sử dụng công nghệ này rộng rãi hơn. Nhưng khi RTX PRO 5500 trở thành lựa chọn mạnh nhất mà họ có thể tiếp cận hợp pháp, dùng chủ yếu để phục vụ người dùng cuối, còn các mô hình tiên tiến vẫn phụ thuộc vào năng lực vượt trội của Nvidia, có thể nói: Trung Quốc đã xây được nền tảng cho hạ tầng AI nội địa, song mục tiêu tự chủ bán dẫn toàn diện vẫn ở phía trước. Tự chủ chip AI Trung Quốc hiện là cuộc đua đường dài, không phải chiến thắng sớm.
