Quạt hay điều hòa: Vấn đề không chỉ là mát, mà là mát đúng cách
Quạt ngủ đêm và điều hòa giấc ngủ là hai phương pháp làm mát phổ biến vào mùa nóng, nhưng mỗi lựa chọn đều mang theo những ảnh hưởng rất khác nhau lên nhiệt độ phòng ngủ, chất lượng giấc ngủ và sức khỏe giấc ngủ tổng thể, nên người dùng cần hiểu rõ lợi – hại và cách sử dụng phù hợp với môi trường cũng như cơ địa của mình. Khi trời nóng hầm hập, nhiều người bật quạt hoặc điều hòa cả đêm để mong mùa hè ngủ ngon hơn, nhưng thực tế nếu dùng sai, bạn có thể thức dậy trong trạng thái mệt mỏi, đau mỏi, hay thậm chí gặp vấn đề tim mạch và hô hấp. Vì thế, câu hỏi đúng không phải là “dùng cái gì”, mà là “dùng như thế nào cho an toàn và dễ ngủ nhất”.
Quạt ngủ đêm: Mát rẻ nhưng dễ hại nếu đặt sai chỗ
Về bản chất, quạt không làm giảm nhiệt độ không khí; nó chỉ tăng lưu thông luồng khí trên da, giúp mồ hôi bay hơi nhanh hơn. Trong phòng nóng trên 30°C, luồng gió bạn cảm nhận thực chất vẫn là khí nóng, khiến cơ thể phải đổ mồ hôi liên tục suốt đêm, tăng nguy cơ mất nước, mất điện giải và làm máu đặc hơn ở người lớn tuổi hoặc có bệnh tim mạch. Đáng lo hơn, nhiều người để quạt thổi thẳng vào đầu, cổ, vai trong nhiều giờ liền, khiến mạch máu co lại, tuần hoàn kém và có thể gây đau khớp, đau đầu, ê ẩm toàn thân, thậm chí liệt dây thần kinh mặt sau khi ngủ dậy. Về phía môi trường phòng, quạt còn hút không khí xung quanh và khuấy đảo cả bụi, phấn hoa, các dị nguyên trong phòng rồi thổi tạt về phía giường ngủ. Với người dị ứng hoặc hen suyễn, đây là công thức hoàn hảo cho một đêm sụt sịt, khó thở và giấc ngủ chập chờn. Chưa kể, tiếng kêu lạch cạch của quạt có thể đánh thức bạn giữa những pha ngủ sâu – giai đoạn cơ thể cần để phục hồi và tái tạo năng lượng.
Điều hòa giấc ngủ: Nhiệt độ ổn định nhưng không phải không có giá
Điều hòa có một ưu thế mà quạt không bao giờ làm được: hạ đồng đều nhiệt độ cả căn phòng, giảm gánh nặng tản nhiệt cho cơ thể và giúp bạn đạt giấc ngủ sâu hơn, huyết áp ổn định hơn nếu dùng đúng cách. Khi không phải đổ mồ hôi liên tục để chống lại oi bức, cơ thể bước vào giấc ngủ một cách thư thái, từ đó hỗ trợ sức khỏe giấc ngủ lâu dài. Tuy vậy, điều hòa không phải “thiên thần”. Không ít hệ thống điều hòa gây tiếng ồn khó chịu, và đặc biệt là làm khô không khí trong phòng, kéo theo khô da, khô niêm mạc mũi – họng và cảm giác rát, khát nước khi thức dậy. Nhiều người lại sai ở chỗ để nhiệt độ quá thấp, khoảng 22°C hoặc thấp hơn, tạo chênh lệch rất lớn giữa trong và ngoài phòng; mỗi lần ra vào ban đêm, cơ thể phải liên tục co giãn mạch máu để thích nghi, dễ gây dao động huyết áp và cảm giác choáng váng, tức ngực. Một lỗi phổ biến khác là đóng kín cửa cả đêm, khiến CO2 tích tụ, dẫn đến đau đầu, ngột ngạt, khô họng sáng hôm sau. Nói cách khác, điều hòa có thể là “bạn tốt” của mùa hè ngủ ngon, nhưng chỉ khi bạn tôn trọng giới hạn của cơ thể mình.
Đặt quạt, chỉnh điều hòa thế nào để mùa hè vẫn ngủ ngon?
Nếu bạn quyết định dùng quạt ngủ đêm, điều quan trọng không phải là công suất, mà là hướng gió. Các chuyên gia khuyến cáo không đặt quạt ngay sát giường, không để luồng gió chĩa trực tiếp vào người, đặc biệt là đầu, cổ và vai. Hãy quay quạt vào tường hoặc trần để tạo gió đối lưu nhẹ, giảm nguy cơ khô da, co cứng cơ và kích thích các điểm đau mạn tính. Với trẻ em và người già, nên bật chế độ hẹn giờ để tránh lạnh sâu về đêm. Còn với điều hòa, khi nhiệt độ phòng trên 30°C và oi bức, việc cố “chịu nóng” với quạt là lựa chọn sai; cách an toàn hơn là đặt điều hòa ở khoảng 26°C, cho gió hắt lên trên để khí lạnh tự rơi xuống, tránh “đâm” thẳng vào giường ngủ. Trong phòng điều hòa, nên mở hé cửa sổ hoặc cửa ra vào một khe nhỏ nhằm đổi khí, hạn chế tích tụ CO2 và cảm giác ngộp vào sáng hôm sau. Và dù dùng phương án nào, hãy lau khô mồ hôi hoặc để cơ thể bớt ướt trước khi bước vào không gian mát; sốc lạnh đột ngột sau tắm hay sau khi vận động mạnh là cái bẫy mà rất nhiều người mắc phải.
Chốt hạ: Khi nào nên chọn quạt, khi nào nên chọn điều hòa?
Không có thiết bị nào là “anh hùng tuyệt đối” cho sức khỏe giấc ngủ; chỉ có lựa chọn phù hợp với nhiệt độ phòng ngủ và trạng thái cơ thể bạn. Khi trời mát, nhiệt độ phòng dưới 28°C, quạt là lựa chọn hợp lý, tiết kiệm điện, miễn là bạn không để gió thổi trực tiếp vào người. Ngược lại, khi nhiệt độ phòng vượt 30°C và oi bức, việc cố nằm dưới quạt không chỉ không mát hơn, mà còn tăng nguy cơ mất nước, say nóng, nhất là ở người cao tuổi. Trong bối cảnh đó, điều hòa đặt ở mức khoảng 26°C, gió thổi hướng lên và phòng có khe thông gió nhỏ là phương án lành mạnh hơn cho mùa hè ngủ ngon. Tóm lại, ngủ thoải mái và thư giãn mới là “thuốc bổ” quan trọng nhất; quạt hay điều hòa chỉ là công cụ hỗ trợ. Đừng biến chúng thành kẻ phá hoại sức khỏe giấc ngủ của bạn vì những thói quen sử dụng sai lầm.
- Buy if: Bạn sống nơi nhiệt độ đêm thường dưới 28°C, ưu tiên tiết kiệm và muốn tăng lưu thông không khí bằng quạt ngủ đêm, miễn là có thể đặt quạt xa giường và tránh thổi trực tiếp vào người.
- Skip if: Bạn bị dị ứng, hen hoặc đường hô hấp nhạy cảm, vì quạt sẽ khuấy bụi, phấn hoa và các dị nguyên trong phòng rồi thổi về phía bạn.
- Buy if: Phòng ngủ thường trên 30°C và oi bức, bạn cần điều hòa giấc ngủ ổn định, giảm mồ hôi và hạn chế dao động huyết áp, đặc biệt ở người lớn tuổi.
- Skip if: Bạn không thể chỉnh điều hòa ở khoảng 26°C, hướng gió hắt lên, hoặc không thể mở hé cửa cho thông gió, vì khi đó nguy cơ khô da, khô họng và đau đầu buổi sáng sẽ tăng lên.
