An Cung không phải lá bùa hộ mệnh chống đột quỵ
An Cung Ngưu Hoàng Hoàn là một bài thuốc y học cổ truyền được nhiều người tin là “thần dược” An Cung phòng đột quỵ, nhưng đến nay y học hiện đại chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận thuốc có thể ngăn ngừa đột quỵ, thay thế điều trị cấp cứu hoặc đảm bảo an toàn cho mọi đối tượng người bệnh.
Trong bối cảnh đó, vụ triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán viên hoàn An Cung giả quy mô lớn tại Thanh Hóa là lời cảnh báo lạnh gáy. Cơ quan chức năng đã thu giữ 10.000 hộp thành phẩm cùng khoảng 300kg viên hoàn, tương đương hơn một triệu viên. Chi phí sản xuất mỗi hộp thuốc An Cung giả khoảng 105.000 đồng nhưng được bán tới gần 3 triệu đồng, cao gần 30 lần, đánh thẳng vào tâm lý hoảng loạn “có thuốc là còn hy vọng”.
Điều đáng giận hơn là “thuốc” được làm từ bột mì, hóa chất tạo màu và nguyên liệu trôi nổi, nhưng lại được gắn mác “nhập khẩu”, dán tem nhãn như hàng xách tay Hàn – Trung để tạo niềm tin cho người mua. Khi niềm tin mù quáng gặp lòng tham của kẻ làm giả, người bệnh chính là nạn nhân cuối cùng.
Nguy cơ kép: thuốc giả và ảo tưởng khoa học
Điểm đau của câu chuyện An Cung không chỉ nằm ở việc thuốc An Cung giả tràn lan, mà còn ở ảo tưởng rằng chỉ cần một viên thuốc là có thể phòng ngừa đột quỵ khoa học. Phần lớn người tìm mua là người cao tuổi, có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, ôm hy vọng “uống để phòng trước cho chắc”.
Theo ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, hiện chưa có nghiên cứu khoa học uy tín nào công nhận An Cung là biện pháp dự phòng đột quỵ và cũng không thể thay thế các phương pháp cấp cứu hiện đại. Vậy mà trên mạng xã hội, An Cung vẫn được rao như “viên uống chống đột quỵ”, “thuốc phòng đột quỵ”, thậm chí được tư vấn tích trữ sẵn để uống ngay khi có dấu hiệu bất thường.
Sự nguy hiểm ở chỗ, người bệnh tin rằng mình đã uống thuốc nên chậm tới bệnh viện, trong khi đột quỵ là cấp cứu, từng phút đều quyết định mức độ tàn phế hoặc tử vong. Khi khoa học chưa công nhận, coi An Cung như lá chắn phòng đột quỵ chẳng khác nào phó mặc mạng sống cho may rủi.
Thời gian vàng đột quỵ và cái bẫy “cho uống trước đã”
Với đột quỵ, điều quyết định không phải bạn có An Cung trong tủ thuốc hay không, mà là bạn có đưa người bệnh tới bệnh viện kịp thời hay không. Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh nhấn mạnh, thời gian vàng để can thiệp tái thông mạch máu tốt nhất là trong 3–4,5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.
Thế nhưng, nhiều gia đình lại dành chính khoảng thời gian quý giá đó để… đi tìm An Cung. Họ cho bệnh nhân uống, chờ thuốc “ngấm”, hy vọng phép màu, đến khi nhận ra tình trạng nặng lên mới vội đưa đi bệnh viện thì đã quá muộn. Nguy cơ không dừng ở việc trễ giờ can thiệp: cho người đang nghi ngờ đột quỵ uống thuốc có thể khiến bệnh nhân sặc đường thở, làm tình trạng thêm hiểm nghèo.
Một mối nguy khác là tâm lý “uống rồi nằm nhà theo dõi”, nghĩ rằng uống An Cung sẽ giúp vượt qua cơn nguy kịch. Đây là sai lầm chết người. Đột quỵ không tự hết, và không có viên thuốc nào thay thế được đánh giá, chẩn đoán hình ảnh và điều trị tại cơ sở y tế có khả năng xử trí đột quỵ.
Vì sao An Cung có thể hại người xuất huyết não?
Một trong những hiểu lầm nguy hiểm nhất là coi An Cung phù hợp cho mọi loại đột quỵ. Thực tế, đột quỵ gồm hai nhóm chính: nhồi máu não (tắc mạch) và xuất huyết não (vỡ mạch), với triệu chứng bề ngoài khá giống nhau nhưng cách điều trị hoàn toàn khác.
Theo bác sĩ Vũ Văn Đại, An Cung vốn là bài thuốc dùng cho thể “nhiệt” với triệu chứng sốt cao, mê sảng; trong khi phần lớn ca đột quỵ hiện nay là nhồi máu não – thuộc thể “hàn” – nên dùng An Cung không những không lợi mà còn có thể làm nặng thêm. Nguy hiểm hơn, ở bệnh nhân xuất huyết não, các thành phần có tính chống đông trong An Cung có thể làm tăng chảy máu, đẩy người bệnh vào tình trạng “nghìn cân treo sợi tóc”.
Bộ Y tế đã khuyến cáo rõ: An Cung chỉ được dùng khi có chẩn đoán thuộc thể “trúng phong nhiệt” và phải do bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền chỉ định; tuyệt đối không dùng cho xuất huyết não hoặc khi chưa có chẩn đoán xác định. Tự cho người bệnh uống An Cung khi chưa biết họ bị loại đột quỵ nào là một canh bạc với mạng sống.
Phòng ngừa đột quỵ khoa học: bỏ thần dược, chọn lối sống
Điều đáng mừng là phòng ngừa đột quỵ khoa học không cần đến thần dược. Điều đáng buồn là nhiều người vẫn thích tin vào một viên thuốc hơn là thay đổi lối sống. Các bác sĩ nhấn mạnh, thay vì đặt kỳ vọng vào An Cung phòng đột quỵ, người dân cần tập trung kiểm soát những yếu tố đã được chứng minh như tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ, bệnh tim mạch.
Kiểm soát tốt bệnh nền, tuân thủ điều trị, ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia là các biện pháp đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Khi có dấu hiệu nghi ngờ như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, nhìn mờ, mất thăng bằng, việc đầu tiên phải làm là gọi cấp cứu và đưa người bệnh tới cơ sở y tế càng sớm càng tốt, không dừng lại ở việc “uống thử An Cung xem sao”.
Vụ hơn một triệu viên An Cung giả bị phát hiện cho thấy hai điều: thị trường thuốc giả sẵn sàng lợi dụng niềm tin của người bệnh, và chính chúng ta đang trao cho kẻ xấu cơ hội bằng thói quen săn thần dược. Từ bỏ ảo tưởng về An Cung không chỉ là lựa chọn thông minh, mà là trách nhiệm với sức khỏe của chính mình và người thân.
